Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] października 2010 r. J. W. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o: (1) stwierdzenie nieważności decyzji waloryzacyjnych wydanych po dniu [...] lipca 2004 r., (2) zobligowanie wojskowego organu emerytalnego w [...] do wykonania w stosunku do wnioskodawcy obowiązków wynikających z art. 1, art. 2 pkt 1 ppkt a) i d), art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 5 ust. 1, art. 25 ust. 2, art. 31 ust. 1, art. 53 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), (3) zobligowanie organu emerytalnego w [...] do wypłacenia zaległych należności z odsetkami od dnia [...] lipca 2004 r. na adres wnioskodawcy.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", przekazał wniosek J. W. z dnia [...] października 2010 r., według właściwości - Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w [...].
Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. zainteresowany wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Minister Obrony Narodowej, powołując w podstawie prawnej art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Na skutek skargi J. W. na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 366/11, uchylił postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż skarga podlegała uwzględnieniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", bowiem Minister Obrony Narodowej, rozpoznając w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy dopuścił się istotnego naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., co stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Naruszenie to polega na wydaniu zaskarżonego postanowienia przez tę samą osobę (Sekretarza Stanu – C. P. działającego z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej), która podlega wyłączeniu od ponownego rozpatrzenia sprawy w świetle powołanych przepisów. Wyłączenie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - jak zauważył Sąd powołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 - nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Wyjątek ten nie ma jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem pracownik organu upoważniony do działania w imieniu organu, w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję organu, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a.
W następstwie ww. wyroku, pismem z dnia [...] lipca 2011 r. J. W. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o "osobiste rozpatrzenie wniosku z dnia [...] listopada 2010 r.".
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej przesłał Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] uwierzytelnione kopie wniosków J. W. z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2010 r. - celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Organ powołał m.in. treść art. 65 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., a nadto wskazał, że niniejsza sprawa dotyczy kwestii ubezpieczenia społecznego i nie podlega merytorycznemu badaniu przez Ministra Obrony Narodowej, który nie jest organem właściwym w zakresie zaopatrzenia emerytalnego. Przedmiotowe pismo zostało przesłane do wiadomości J. W. Pismem z dnia [...] września 2011 r. J. W. wezwał Ministra Obrony Narodowej do usunięcia naruszenia prawa poprzez osobiste rozpatrzenie wniosku z dnia [...] listopada 2010 r. Podkreślił, iż przesłanie przez Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON wniosków z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektorowi WBE w [...] jest czynnością przekraczającą uprawnienia Dyrektora wynikające z przepisów prawa oraz z wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2011 r.
W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] września 2011 r., Dyrektor Biura Skarg i Wniosków MON przedstawił argumentację analogiczną do zawartej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r.
Pismem z dnia 2 października 2011 r. J. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku z rażącym łamaniem prawa przez Ministra Obrony Narodowej zarzucając organowi:
- 1. naruszenie art. 6 - 9 k.p.a., art. 15, art. 17 pkt 3, art. 61, art. 61a, art. 123, art. 223 § 1, art. 229 pkt 7, art. 232 § 1, art. 233, art. 236, art. 256 k.p.a.,
- 2. naruszenie art. 2 pkt 21, art. 2 pkt 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 56 i 57),
- 3. naruszenie § 5 ust. 4 pkt 17, § 5 ust. 5 pkt 2 regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej (Załącznik do zarządzenia Nr 40/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2006 r.).
W związku z powyższym skarżący wniósł o:
- 1. zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wydanych aktów i podjętych czynności we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, w celu końcowego jej załatwienia,
- 2. zwolnienie z wszelkich kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie podkreślając, iż nie jest organem właściwym do rozpatrywania spraw w zakresie zaopatrzenia emerytalnego.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu o doprecyzowanie przedmiotu skargi, pismem z dnia 7 grudnia 2011 r. skarżący wskazał, iż jego skarga dotyczy bezczynności Ministra Obrony Narodowej polegającej na nierozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2010 r. skierowanego do tegoż organu. Dodatkowo zaznaczył, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż właściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2010 r. jest Minister Obrony Narodowej. Jednakże organ, pomimo wezwania skarżącego, powyższego wniosku nie rozpatrzył.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w k.p.a. lub akcie szczególnym terminie, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana.
Podkreślenia wymaga, iż skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a. i przekroczenie tych terminów lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a., oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.
Zaznaczyć również należy, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy, istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (por. J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 196). W sytuacji zatem, gdy w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i brak jest podstaw do uwzględnienia skargi stosownie do art. 149 p.p.s.a.
W świetle powyższych uwag, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga na bezczynność Ministra Obrony Narodowej jest zasadna, bowiem wszystkie przesłanki formalnoprawne określające stan bezczynności organu administracji publicznej zostały w niniejszej sprawie spełnione.
W pierwszej kolejności Sąd zauważa, iż wniesienie skargi na bezczynność w sprawie niniejszej nie wymagało wniesienia zażalenia w trybie art. 37 k.p.a., bowiem sprawę miał rozpoznać minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Nie istniał również wymóg uprzedniego wezwania organu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sprawach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to znaczy, gdy chodzi o inne, niż wymienione w pkt 1 - 3 (tego artykułu) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie dotyczy to skarg na decyzje (postanowienia) administracyjne lub bezczynność w wydawaniu takich aktów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 480/06; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Obrony Narodowej przekazał wniosek skarżącego z dnia [...] października 2010 r. według właściwości - Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w [...]. W postanowieniu tym zawarto pouczenie o możliwości wniesienia do organu naczelnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia ww. postanowienia.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. skarżący wniósł do Ministra Obrony Narodowej pismem z dnia [...] listopada 2010 r.
W następstwie rozpatrzenia ww. wniosku Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Powyższe postanowienie, na skutek skargi J. W., zostało uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 366/11 z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.).
Podkreślić należy, że w następstwie uchylenia ww. postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2010 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w obrocie prawnym pozostał wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tegoż organu z dnia [...] listopada 2010 r. - wydanym w I instancji. Obowiązkiem organu naczelnego było zatem rozpatrzenie ww. wniosku na podstawie obowiązujących przepisów prawa - z poszanowaniem zasady wyłączenia pracownika, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i załatwienie sprawy poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Obowiązku tego, jak wynika z akt sprawy, organ nie dopełnił (pismo pełnomocnika organu z dnia [...] lutego 2011 r. - k. 34 akt sądowych).
Powyższemu obowiązkowi, co należy podkreślić, nie czyni zadość przekazanie przez Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej - przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. - uwierzytelnionych kopii wniosków skarżącego z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2010 r. - według właściwości - Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w [...]. Wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy podlegał bowiem rozpatrzeniu przez organ naczelny poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania (art. 6 k.p.a.).
Zauważyć przy tym należy, że ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18), wprowadzoną w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., dokonano istotnej zmiany treści m.in. art. 65 § 1 k.p.a. co - wobec braku przepisów intertemporalnych - obligowało organ do uwzględnienia tejże zmiany w toku postępowania administracyjnego i bezpośredniego stosowania przepisów w brzmieniu dokonanym ww. nowelizacją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II OSK 138/07, Lex Omega 508498).
W ocenie Sądu, w świetle powołanych wyżej przepisów oraz wskazanych faktów, należało stwierdzić, iż Minister Obrony Narodowej pozostaje w bezczynności w sprawie z wniosku J. W. z dnia [...] listopada 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem organu I instancji z dnia [...] listopada 2010 r. Nie załatwił on sprawy administracyjnej skarżącego w sposób przewidziany przepisami obowiązującego prawa (art. 138 w zw. z art. 144 k.p.a.). Uzasadniało to zobowiązanie tego organu do rozpatrzenia ww. wniosku w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby istniejąca bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji).
Wobec treści art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania sądowego.