Uzasadnienie
Pismem z 31 lipca 2024 r. P. J. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej (dalej: MON) w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] marca 2024 r. o przeprowadzenie audytu w Komendzie [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego w [...].
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych.
Na podstawie art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (§ 1 pkt 1). Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
W polskim porządku prawnym przyjęto model enumeratywnego określenia właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Oznacza to, że skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna tylko na formy działania, względnie zaniechania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9, § 2a i art. 4 p.p.s.a., jak również w przepisach szczególnych. A contrario, skarga na inne formy działania lub zaniechania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu pismo Skarżącego z 13 marca 2024 r. należy uznać za wniosek w rozumieniu przepisów działu VIII rozdziału 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.).
W myśl art. 222 k.p.a. o tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma zewnętrzna. W świetle art. 241 k.p.a. przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Żądanie przeprowadzenia przez MON audytu w szpitalu wojskowym, w którym Skarżący jest zastępcą komendanta ds. Obwodu Profilaktyczno-Leczniczego, oraz zawarta w piśmie z 13 marca 2024 r. argumentacja jednoznacznie determinują formę prawną ww. pisma jako wniosek.
Skarga, o której mowa w art. 227 k.p.a., oraz wniosek, o którym mowa w art. 241 k.p.a., są odformalizowanymi środkami ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego (por. wprowadzenie do komentarza dot. działu VIII k.p.a. [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2022 r.) Skargi i wnioski załatwia się w samoistnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi albo wniosku). W postępowaniu skargowo-wnioskowym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (tak WSA w Lublinie w prawomocnym postanowieniu z 28 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 428/21).
Przedstawiona powyżej argumentacja znajduje odzwierciedlenie w jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienia NSA z 9 grudnia 1999 r., sygn. akt III SAB 7/99, oraz postanowienia WSA w Warszawie z 19 stycznia 2023 r" sygn. akt II SAB/Wa 517/22, z 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 605/21, oraz z 27 stycznia 2020 r" sygn. akt II SAB/Wa 784/19).
Czynności podjęte w postępowaniu skargowo-wnioskowym nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie zawarto ich w przedmiotowym katalogu jurysdykcji sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a.). Co więcej, przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia tego typu czynności. Również próba ich zakwalifikowania jako czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie (zob. pkt 18 komentarza do art. 3 p.p.s.a. [w]: J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2011 r.). Skoro czynności podejmowane w tego rodzaju postępowaniu nie podlegają kontroli sądowej, to również bezczynność w rozpoznawaniu skarg i wniosków nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd postanowił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt. 1 sentencji.
Zgodnie z dyspozycją art. 232 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy (§ 1 pkt 1); postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 2), w związku z czym Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt. 2 sentencji.