Uzasadnienie
P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] stycznia 2015 r. skargę na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej Prezesa IPN) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 sierpnia 2014 r. o usunięcie jego danych osobowych znajdujących się w zasobie archiwalnym IPN. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2014 r. (nadanym w dniu 27 sierpnia 2014 r.) złożył przedmiotowy wniosek. W dniu 9 września 2014 r. organ poinformował, że odpowiedź na powyższy wniosek zostanie udzielona w terminie do 15 października 2014 r. Następnie dopiero w dniu 29 października 2014 r. organ udzielił pisemnej odpowiedzi na jego wniosek. Wskazał, iż po wezwaniu Prezesa IPN do usunięcia naruszenia prawa oraz złożeniu zażalenia na bezczynność organu w dniu 14 i 15 grudnia 2014 r. otrzymał pisemną odpowiedź z której wynika, iż Prezes IPN nie jest organem administracji w związku z czym nie ma możliwości wydania decyzji w przedmiocie usunięcia danych skarżącego z archiwum, czy odmowy usunięcia tych danych w formie decyzji administracyjnej. Organ jednocześnie stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do usunięcia danych z rejestrów IPN a sama ustawa o IPN wyklucza zastosowanie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.
Skarżący wniósł o wyznaczenie Prezesowi IPN terminu 30 dni na wydanie decyzji w przedmiocie merytorycznego rozpatrzenia wniosku z dnia 6 sierpnia 2014 r. jednocześnie wniósł o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepisy Ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jednolity Dz. U. 2007.63.424 j.t.) w zakresie w jakim nie przewidują możliwości usunięcia danych Skarżącego (czy innych osób pracujących w jednostkach MSW nie będących Służbą Bezpieczeństwa – nierozwiązanych w momencie powstania Urzędu Ochrony Państwa, a co za tym idzie danych, które nie powinny znajdować się w archiwach IPN) zebranych w sposób sprzeczny z ustawą o IPN, zgodne są z treścią przepisu art. 51 ust. 2 i 4 Konstytucji RP oraz czy i w jaki sposób możliwe jest usunięcie tych danych z archiwów IPN.
W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie wskazując, iż decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie z wniosku skarżącego w przedmiocie usunięcia jego danych znajdujących się w archiwum IPN.
Pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r. skarżący wskazał, iż w dniu 26 lutego 2015 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wydanej przez organ decyzji, jednak organ nie zajął stanowiska w sprawie. Natomiast w piśmie z dnia 6 października 2015 r. wniósł o uznanie, że organ pozostawał w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie grzywny. Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r., Prezes IPN wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2015 r. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzją z dnia [...]lutego 2015 r. o umorzeniu postepowania. W dniu 14 maja 2015 r. do organu wpłynęła skarga na przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); zwanej dalej ppsa obejmuje również bezczynność organów.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. Równocześnie, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Załatwienie przez organ sprawy, w której złożono skargę na bezczynność wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi.
W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 149 ppsa zdanie pierwsze, rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia.
Gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym - w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wydanie przez organ w dniu [...] lutego 2015 r. decyzji administracyjnej nr [...] umarzającej postępowanie z wniosku P. P. w przedmiocie usunięcia danych znajdujących się w archiwum IPN z dnia 6 sierpnia 2015 r. doręczonej skarżącemu w dniu 23 lutego 2015 r. czyni postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie bezprzedmiotowym, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostawał już w bezczynności.
Zdaniem Sądu, bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę okoliczność Sąd wziął pod uwagę wszystkie aspekty sprawy, w tym fakt, że zachowanie organu nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych z mocy ustawy. Organ załatwił wniosek skarżącego z dnia 6 sierpnia 2014 r. (nadany w dniu 27 sierpnia 2014 r.), który wpłynął do organu w dniu 3 września 2014 r., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. tj. niezwłocznie po wniesieniu skargi, tym samym brak jest również podstaw do wymierzenia organowi grzywny.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa w punkcie 1 wyroku stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie 2, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 tej ustawy, umorzył postępowanie w pozostałym zakresie oraz oddalił skargę w zakresie wymierzenia grzywny.
Jednocześnie Sąd nie znalazł w postępowaniu dotyczącym bezczynności organu do wystąpienia z pytaniem prawnym zawartym w skardze do Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 ppsa.