Uzasadnienie
K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] września 2005 r., stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] kwietnia 2015 r. decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. o przyznaniu K. J. równoważnika pieniężnego za brak lokalu.
W uzasadnieniu skargi, a następnie w pismach procesowych z dnia 31 marca 2015 r. i 15 kwietnia 2015 r., wskazał, iż pismem z dnia [...] maja 2014 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności w/w decyzji. Wezwaniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o usunięcie naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. cofnął swój wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Następnie pismem z dnia [...] września 2014 r. ponownie złożył skargę o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., natomiast w dniu [...] listopada 2014 r. skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zdaniem skarżącego, organ nie rozpoznał jego skargi do chwili obecnej i nie podjął w sprawie żadnej czynności administracyjnoprawnej w myśl art. 104 kpa. Zdaniem skarżącego, w tej sytuacji organ pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż skarga nie jest zasadna. Zdaniem organu, podejmowanie czynności procesowych wobec decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nie znajduje uzasadnienia, bowiem decyzja ta nie stanowi samodzielnego bytu prawnego, lecz stanowiła jedynie element rozpatrzenia sprawy skarżącego w kwestii jego uprawnień do równoważnika, prowadzonej w 2009 r. przez organy I i II instancji. Była orzeczeniem, które zostało wykonane z chwilą podjęcia kolejnych czynności procesowych przez KPP w K. i które w dalszym toku postępowania zostało skonsumowane przez decyzję nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., orzekającej co do istoty sprawy.
Nadto, zdaniem organu, brak jest interesu prawnego skarżącego w żądaniu stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W ocenie organu, wskazane orzeczenie nie może być poddane kontroli z art. 156 kpa.
W piśmie z dnia 23 października 2015 r. Komendant Główny Policji wskazał, iż na skutek wycofania przez stronę wniosku, nie było podstaw do podejmowania dalszych czynności procesowych. W zakresie zatem wniosków z [...] maja 2014 r. oraz [...] sierpnia 2014 r. nie wydano orzeczeń poza postanowieniem nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego. Natomiast wniosek skarżącego z dnia [...] września 2014 r. został, na podstawie art. 234 pkt 1 kpa, załączony do materiałów sprawy, prowadzonej w zakresie postępowania stanowiącego następstwo wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1978/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obejmuje również bezczynność organów.
Skarga K. J. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", publ. LEX nr 148427 i nr 148280).
Zgodnie więc z cytowanym art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w komentowanym przepisie, polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdzi, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (tamże).
W rozpoznawanej sprawie K. J. wniósł w dniu [...] maja 2014 r. do Komendanta Głównego Policji wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] września 2005 r., stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] kwietnia 2005 r. decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. o przyznaniu skarżącemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wniosek ten następnie cofnął w dniu [...] sierpnia 2014 r. Organ nie wydał w zakresie powyższego wniosku żadnego rozstrzygnięcia.
Następnie w dniu [...] września 2014 r. skarżący złożył ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Również w zakresie tego wniosku, będącego wnioskiem tożsamym z wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r., organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia, a jedynie w dniu [...] czerwca 2014 r. wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego.
Zatem, dla prawidłowej oceny zachowania organu i jego pozostawania lub też nie w bezczynności, należy przeanalizować prawidłowość zajętego przez organ stanowiska.
Wskazać należy, że w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie jest uprawniony do zignorowania tego wniosku i niezałatwienia go w formie procesowej. Należy bowiem wskazać, że kodeks postępowania administracyjnego w art. 61a upoważnia organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wśród tych przyczyn w orzecznictwie sądowym wymienia się m. in. skierowanie podania o stwierdzenie nieważności w stosunku do takiej formy działania, do której nie odnosi się instytucja nieważności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 799/09, publ. LEX nr 574171).
Podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące braku możliwości kontroli w/w decyzji w oparciu o przepis art. 156 kpa obligowały organ do załatwienia żądania skarżącego w formie procesowej – tj. do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 61a Kpa. W przeciwnym bowiem razie organ pozostaje w bezczynności, ponieważ pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie podejmuje on żadnych czynności w sprawie i nie kończy jej wydaniem stosownego aktu.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że Komendant Główny Policji pozostaje w bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] września 2005 r., ponieważ bezzasadnie uchyla się od rozpoznania sprawy i wydania stosownego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie bezczynność ma charakter rażący, bowiem od złożenia przez skarżącego pierwszego wniosku w dniu [...] maja 2014 r., następnie złożonego kolejnego wniosku z dnia [...] września 2014 r., do wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie podjął żadnych działań w celu rozpoznania przedmiotowego wniosku, który w chwili obecnej powinien zostać przez organ rozpoznany z uwagi na ekonomikę procesową jako jeden wniosek z dnia [...] września 2014 r., w szczególności nie załatwił sprawy bez zbędnej zwłoki w nieprzekraczalnym terminie dwóch miesięcy (art. 35 § 1 i 2 kpa), ani też nie zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 kpa). Organ naruszył ponadto ogólne zasady postępowania, a to zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli do szybkiego załatwienia sprawy (art. 7 kpa), zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 kpa) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 kpa).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.