Uzasadnienie
W dniu 7 września 2022 r. K.J. (dalej także: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania z wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o wydanie decyzji potwierdzających prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz o wypłatę świadczeń pieniężnych.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w sprawie. Pełnomocnik organu wskazał, że sprawa dotyczy świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, nadto decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] [...] Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA odmówił wydania wymienionych we wniosku skarżącego decyzji oraz wypłaty świadczeń pieniężnych, a od tej decyzji przysługiwało odwołanie do sądu powszechnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie, a następnie należycie opłacona. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zgodnie z treścią art. 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozpoznają sprawy sądowoadministracyjne, czyli sprawy z zakresu kontroli działalności administracyjnej.
Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie (por. art. 3 § 2 pkt 1 i pkt 8 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).
Rozpatrywanie sprawy należy zatem zacząć od ustalenia, czy skarga na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA postępowania z wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o wydanie decyzji potwierdzających prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny.
Wskazać należy, że nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.
Z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. -dalej: "k.p.a.") wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 1626 - dalej także: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy"), która w art. 32 ust. 4 ustanawia regułę zaskarżania podejmowanych przez organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych decyzji dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do sądu powszechnego.
Nie ulega wątpliwości, że wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji organu emerytalnego (w rozpatrywanej sprawie: Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA) w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (art. 32 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy) pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej.
Z treści powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane, co należy podkreślić, w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Z powyższą sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.
Zaskarżona przewlekłość organu dotyczy bowiem sprawy cywilnej, w której - jak wskazano powyżej - wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, eliminując zatem również możliwość skutecznego wniesienia skargi na przewlekłość na podstawie przepisów P.p.s.a.
Podkreślenia wymaga jednocześnie fakt wydania przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w dniu [...] lipca 2021 r. decyzji, którą odmówiono skarżącemu wydania wymienionych we wniosku z dnia [...] maja 2021 r. decyzji oraz wypłaty świadczeń pieniężnych. W podstawie prawnej ww. decyzji Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA wskazał art. 32 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, co potwierdza jednoznacznie charakter cywilny sprawy oraz brak kognicji sądu administracyjnego do jej rozpoznania.
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania z wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o wydanie decyzji potwierdzających prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.