Uzasadnienie
A. Z. wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. zwrócił się do Narodowego Funduszu Zdrowia o udostępnienie mu w trybie art. 61 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej:
- - Kopii wszystkich umów wraz ze wszystkimi załącznikami do tych umów na usługi medyczne oraz sanatoryjne finansowane przez NFZ, zawartych z Sanatorium [...] ul. [...] [...], [...] [...] NIP: [...], wykonywane w roku 2013 i 2014, bądź przez podmiot zawierający umowę w imieniu lub na rzecz wymienionego wyżej podmiotu.
Wskazania, czy Sanatorium [...] w [...] zwracało w 2013 lub 2014 roku jakiekolwiek środki do NFZ z tytułu wcześniejszego wyjazdu kuracjusza/pacjenta, względnie krótkotrwałego wyjazdu kuracjusza/pacjenta na wycieczkę, do miejsca zamieszkania na weekend itp. i nie korzystania w tym czasie z jakichkolwiek lub niektórych świadczeń oferowanych przez Sanatorium lub szpital. Jeżeli podmiot powyżej określony korzystał z tego rodzaju zwrotów bardzo proszę o przesłanie kserokopii wszelkiej korespondencji (zestawień) w tym zakresie za wskazane lata, tj. rok 2013 i 2014, w szczególności kserokopie dokumentów księgowych, z których wynikał zwrot tych środków do NFZ, bądź potrącenie z należnych świadczeń.
Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. NFZ wystąpił o wykazanie w ciągu 14 dni od daty otrzymania ww. pisma szczególnego interesu publicznego, związanego z udostępnieniem informacji wykazanej we wniosku. Nadto w odniesieniu do umów zawartych ze świadczeniodawcą, w piśmie tym wskazał, iż zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych, NFZ zamieszcza na swojej stronie internetowej informacje o każdej umowie, z uwzględnieniem rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu wobec świadczeniobiorcy wynikający ze wszystkich zawartych umów.
W odpowiedzi na powyższe pismo A. Z. wskazał, iż w jego ocenie wniosek dotyczy informacji prostej, a nie przetworzonej. Podał także, iż przygotowuje publikacje prasową w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ i w związku z tym potrzebuje wiarygodnych i dokładnych informacji, które zostaną zaprezentowane w treści publikacji. Pismo A. Z. zostało doręczone NFZ w dniu [...] sierpnia 2014 r.
Fundusz pismem z dnia 20 sierpnia 2014 r. poinformował, iż w przedmiotowym przypadku, zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych podstawą do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. W związku z powyższym, właściwym organem NFZ do udostępnienia kopii umów o realizację świadczeń opieki zdrowotnej dyrektor jest [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, albowiem Prezes NFZ nie jest w fizycznym posiadaniu wymienionych we wniosku umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
W tym stanie sprawy A. Z. w dniu 29 sierpnia 2014 r. wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Narodowego Funduszu Zdrowia w udostępnieniu żądanej wnioskiem z dnia 26 maja 2014 r. informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konkluzji skargi wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W dniu [...] sierpnia 2014 r. NFZ wydał w trybie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej decyzję odmawiającą w całości udostępnienia żądanej wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. informacji publicznej. Decyzję tę A. Z. otrzymał w dniu 15 września 2014 r. i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie po otrzymaniu decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie o odmowie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na te decyzje.
W odpowiedzi na skargę NFZ wniósł o jej oddalenie, twierdząc, iż w niniejszej sprawie nie pozostawał w bezczynności.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ argumentował, iż żądane przez skarżącego informacje publiczne należą do kategorii informacji o charakterze przetworzonym i w związku z tym, działając na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, Fundusz wezwał wnioskodawcę o uzupełnienie wniosku poprzez wykazanie istnienia okoliczności szczególnie istotnych dla interesu publicznego, które uzasadniałyby podjęcie czynności polegających na przygotowaniu informacji określonych w złożonym wniosku. Skarżący istnienia takich okoliczności nie wykazał i dlatego organ wydał w dniu [...] sierpnia 2014 r. decyzję odmawiającą udostępnienia żądanej informacji. NFZ podkreślił, iż przekazanie informacji wskazanych we wniosku, wymaga dokonania stosownych analiz połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków (w tym czasu pracowników Narodowego Funduszu Zdrowiu zaangażowanych w ich opracowanie).
Udostępnienie informacji wymagałoby żalem przeprowadzenia kwerendy w systemie informatycznym Narodowego Funduszu Zdrowia, polegającej na wyszukaniu produktów rozliczeniowych identyfikowanych jako jednostki rozliczeniowe w poszczególnych zakresach świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe za lata 2013 i 2014 z rozdziałem na poszczególne dni z wykazanymi danymi pacjenta biorącego udział w przerwach związanych z wyjazdami, opracowania merytorycznego pozyskanych wyników, a następnie usunięcia treści ujawniających dane osobowe świadczeniobiorców lub dane dotyczące tajemnicy przedsiębiorcy, zabezpieczenie danych oraz ich utrwalenie na nośniku CD oraz przekazanie wnioskodawcy pocztą kurierską.
W związku z tym wskazać należy, że udostępnienie przedmiotowych danych byłoby ściśle powiązane ze znacznym nakładem pracy oraz dokonaniem takich czynności, które byłyby niezwykle czasochłonne oraz rodziłyby skutek finansowy.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego, w związku z okolicznością wydania przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, sprecyzował żądania skargi w ten sposób, iż w miejsce żądania zobowiązania NFZ do rozpatrzenia sprawy, wniósł o umorzenie postępowania, podtrzymując jednocześnie pozostałe zadania skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zadania skargi (w wersji zmodyfikowanej na rozprawie) zasługują na uwzględnienie.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782) będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej zawartej w art. 61 Konstytucji RP, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, iż żądana wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. informacja, stanowi informację publiczną, co wynika wprost z treści art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś Narodowy Fundusz Zdrowia należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy.
Zatem w niniejszej sprawie NFZ powinien przede wszystkim ustalić, czy posiada żądaną informację w całości, czy w części i następnie, czy może ją udostępnić.
W tym zakresie organ nie dochował należytej staranności w załatwianiu niniejszej sprawy, albowiem odnośnie pierwszej części wniosku, to jest żądania udostępnienia kopii wszystkich umów wraz ze wszystkimi załącznikami do tych umów na usługi medyczne oraz sanatoryjne finansowane przez NFZ, zawartych z Sanatorium [...] w [...], udzielił trzech sprzecznych odpowiedzi. Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. wskazał na informacje w tej materii zawarte na swojej stronie internetowej, jednakże bez podania adresu tej strony i odpowiedniej zakładki. Następnie pismem z dnia 20 sierpnia 2014 r. wskazał, iż informacji tej nie posiada i poinformował zainteresowanego, iż właściwym organem NFZ do udostępnienia kopii umów o realizację świadczeń opieki zdrowotnej dyrektor jest [...] Oddział Wojewódzki NFZ. Po czym decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej co do całości wniosku, z uwagi na nie wykazanie przez skarżącego szczególnego interesu do uzyskania żądanej informacji publicznej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie taki sposób załatwiania przedmiotowej sprawy, poprzez składanie sprzecznych informacji stanowi bezczynność organu.
Organ jest zobowiązany do jasnego wskazania, czy żądaną informację publiczną posiada w całości (co do wszystkich pytań wniosku), czy w części (jedynie, co do niektórych z pytań wniosku), czy też żądanej informacji w ogóle nie posiada. Nie jest dopuszczalne, aby w tym zakresie organ składał różnej treści twierdzenia. Jeżeli organ żądaną informację publiczną w całości udostępnił na swoich stronach internetowych, to powinien bezzwłocznie poinformować o tym zainteresowanego, podając adres strony internetowej oraz odpowiednią zakładkę umożliwiającą wyszukanie informacji. Jeżeli natomiast żądaną informację publiczną posiada wyodrębniony oddział terenowy, to bezzwłocznie należało o tym poinformować zainteresowanego.
W tym zakresie organ udziela sprzecznych informacji co do dysponowania żądaną przez skarżącego informacją, a przynajmniej co do dysponowania częścią żądanej informacji. Takie działanie wprowadza zainteresowanego w błąd i dlatego musi zostać potraktowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako przejaw wadliwego działania organu, wyczerpujący znamiona bezczynności.
Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. NFZ zakwalifikował żądaną informację za informację przetworzoną i w dalszej konsekwencji tego uznania wydał w dniu [...] sierpnia 201 r. decyzję o odmowie udostępnienia w całości żądanej przez skarżącego informacji. W niniejszym postępowaniu, którego ramy określa skarga na bezczynność, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie ocenia prawidłowości powyższego uznania i prawidłowości decyzji. Taka ocenę Sąd może wydać jedynie rozpatrując skargę na decyzję odmowną. Dlatego też wobec faktu załatwienia ostatecznie całego wniosku skarżącego decyzją wydaną w trybie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zobowiązywanie NFZ do rozpatrzenia sprawy stało się w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zbędne i dlatego w tej części postępowanie należało umorzyć.
Mając na uwadze, iż skarga na bezczynność została sporządzona w dacie [...] sierpnia 2014 r., gdy skarżący nie mógł znać treści decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji (decyzję tą otrzymał dopiero w dniu 15 września 2014 r.), a jednocześnie już wcześniej organ wydawał w niniejszej sprawie sprzeczne informacje, to zarzut bezczynności w niniejszej sprawie jest zasadny. Zarzut ten potwierdza wyżej stwierdzona niekonsekwencja organu co posiadania przedmiotowej informacji i udzielanie skarżącemu błędnych informacji w tym przedmiocie.
Jednakże wskazać tu także należy, iż ostatecznie organ rozstrzygnął sprawę w jednej z form wskazanej w ustawie o dostępie do informacji publicznej (wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej), co w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skutkuje uznaniem, iż bezczynność nie była rażąca. Na tą ocenę ma wpływ również porównanie poszczególnych dat, w których organ podejmował działania w niniejszej sprawie.
Z tych wszystkich wyżej wskazanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3), art. oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji wyroku.