Uzasadnienie
Skarżąca fundacja, zwana dalej "Fundacją", zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości, zwanemu dalej "Organem", bezczynność przy rozpatrywaniu jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej - sformułowanego w piśmie z [...] września 2023 r.
W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano:
- - Fundacja wniosła do organu w formie elektronicznej o udostępnienie informacji publicznej w zakresie szeregu sprawozdań statystycznych (wymieniono symbole) za 2022 rok.
- - do dnia wniesienia skargi (datowana 23 października 2023 r.) Fundacja nie otrzymała odpowiedzi na powyższy wniosek ani żadnej innej korespondencji z nim związanej.
- - na dzień złożenia skargi termin rozpatrzenia wniosku upłynął.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935). W uzasadnieniu wskazano:
- - wniosek Fundacji wpłynął do elektronicznej skrzynki podawczej organu [...] września 2023 r.,
- - pierwszą odpowiedź na wniosek przekazano Fundacji przy piśmie z [...] października 2023 r.; wyjaśniono, że nie ukończono jeszcze weryfikacji danych, które organ pozyskał z sądów powszechnych - w ramach sprawozdawczości statystycznej za rok 2022; ich udostępnienie będzie możliwe niezwłocznie po tym zdarzeniu,
- - drugą odpowiedź na wniosek przekazano Fundacji przy piśmie z 31 października 2023 r.; w związku z zakończeniem procesu weryfikacji danych, udostępniono dane statystyczne - zgodne z wnioskiem z [...] września 2023 r.,
- - wniosek z [...] września 2023 r. zrealizowano w ten sposób w całości,
- - zgodnie z art. 54 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może - w zakresie swojej właściwości - uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania; w niniejszej sprawie w pełni zrealizowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej - uwzględniono tym samym skargi w całości,
- - organ w podstawowym terminie realizacji wniosku nie mógł udostępnić danych statystycznych za 2022 rok; nie ukończono bowiem ich weryfikacji; są to dane pozyskiwane ze wszystkich sądów powszechnych w kraju - w ramach sprawozdawczości statystycznej; organ zawiadomił Wnioskodawcę o tym fakcie i zapewnił jednocześnie, że niezwłocznie po zakończeniu weryfikacji przekaże dane statystyczne Fundacji.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd zważył, co następuje
Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.
W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Fundacja zwróciła się mianowicie o udostępnienie określonych informacji (chodziło o szereg sprawozdań statystycznych), zaś podmiot - do którego wpłynęło podanie – nie udzielił w przewidzianym ustawą terminie odpowiedzi - choć jego przekroczenie nie jest znaczne. Uczyniono to dopiero wobec wpływu skargi.
Poza sporem jest też kwestia, że organ należy do obowiązanych udostępniać informację publiczną - wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji. Nie jest też sporne między stronami, czy żądana informacja stanowi publiczną - podlegającą udostępnieniu w myśl przepisów ustawy o informacji.
Organ - nie kwestionując powinności udostępnienia Fundacji żądanej informacji - wskazuje wyłącznie, że uchybienie - niezachowanie ustawowego terminu - nie było następstwem zamierzonych zaniechań obowiązanego podmiotu. Wywodzono, że w ustawowym terminie informacji nie można było udostępnić, wobec jej braku - żądane dane statystyczne był jeszcze opracowywane.
Wyjaśnienia tego nie można jednak uznać za podstawę oceny, jakoby organ nie pozostawał w bezczynności wobec wpływu konkretnego wniosku. Z woli prawodawcy ustanowiono bowiem konkretny termin - 15 dni - gdzie winien on poinformować zainteresowaną osobę o braku możliwości zrealizowania żądania w danym czasie. Powinności tej uchybiono, co uzasadnia zarzut bezczynności. Argumentacja organu może mieć jedynie znaczenie w kontekście oceny, czy zaniechanie miało charakter rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do wniosku w odpowiedzi na skargę, należy też dodać, że samo ustanie stanu bezczynności - gdy nastąpiło to już po wniesieniu skargi - nie zwalnia Sądu z powinności oceny kontroli legalności czynności w okresie przed tym zdarzeniem - wobec jednoznacznego brzmienia art. 149 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądem administracyjnymi. Stąd nie mógł być uwzględniony wniosek o umorzenie postępowania.
Ponieważ - wobec wpływu skargi - organ rozpoznał wniosek (przez udzielenie informacji w stosownym zakresie) przed dniem rozpoznania sprawy, zaś Fundacja nie podnosiła, aby odpowiedź nie była zadowalająca wobec zakresu pytania - uzasadnione było wyłącznie orzeczenie, że organ pozostawał w bezczynności.
W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała natomiast charakteru intencjonalnego. Zwłoka wynikała z braku informacji na dzień wpływu wniosku. Okoliczność ta, jakkolwiek nie uwalnia organu z zarzutu bezczynności, ma jednak znaczenie w kontekście oceny jej zakresu. Uzasadnia to przyjęcie, że uchybienie nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 sentencji, w myśl art. 200 powyższej ustawy. Koszty stanowił wpis od skargi.