Uzasadnienie
W dniu [...] października 2022 r. B. L. i J. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2022 r. o zmianę przepisów prawa miejscowego
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. skarżący wnieśli do Biura Polityki Lokalowej Urzędu [...] wniosek o zmianę uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...]. Postulowana zmiana zmierzała do zaniechania aktualizacji adresu zamieszkania osoby wnioskującej o udzielenie pomocy mieszkaniowej, w sytuacji gdy zmiana adresu zamieszkania nastąpiła po złożeniu wniosku.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta [...] wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że sprawa nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Wyjaśnił też, że pismem z dnia [...] września 2022 r. skarżący zostali poinformowani, że nie są planowane zmiany w obowiązujących przepisach prawa we wskazanym przez nich zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem przez sąd dopuszczalności jej wniesienia, w tym oceną, czy zaskarżone działanie podlega kontroli sądu administracyjnego z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – zwanej dalej: P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie natomiast do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 2022 poz. 559 z późn. zm.) – zwanej dalej u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zgodnie z kolei z art. 101a ust. 1 u.s.g. przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Art. 101a ust. 1 u.s.g. stanowi zatem specyficzną skargę na bezczynność organu gminy, niezależną od skargi na bezczynność określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. – która to skarga nie przysługuje w przypadku aktów prawa miejscowego.
Dodać należy, że stosowanie art. 101a u.s.g. sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia czy istnieje prawem nakazany obowiązek wykonania czynności. W przeciwnym razie brak jest drogi sądowej do wnoszenia skargi na bezczynność organu. Skarga taka powinna podlegać odrzuceniu w trybie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Podkreślić należy, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulując skargę na bezczynność w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 stanowi, że skarga taka nie przysługuje w przypadku aktów prawa miejscowego.
Natomiast przepis art. 101a u.s.g. jest przepisem szczególnym i jako taki powinien być stosowany zgodnie z literalnym brzmieniem, bez stosowania wykładni rozszerzającej. Dopuszcza on istnienie skargi, a więc drogę sądową, tylko w przypadku gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowanie czynności prawnych lub faktycznych narusza prawa osób trzecich.
Zatem sformułowanie "czynności nakazane prawem" zawiera w sobie element obligatoryjności tej czynności. Z obligatoryjnością czynności organ będzie miał do czynienia tylko w przypadku gdy jest ona nakazana co do zakresu i co do czasu jej wykonania. Nakaz wykonania czynności musi wynika wprost z treści przepisu. Czas jej wykonania może być różnie określony np.: terminem wprost wskazanym, zaistnieniem zdarzenia, czynnością, nakazem bezzwłocznego działania ale zawsze musi być możliwy do ustalenia wprost. W przypadku braku wskazania terminu wykonania czynności nie można mówić o konieczności wykonania czynności nakazanej prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1501/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zgodnie z § 29 ust. 2 pkt 4 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 10 stycznia 2008 r.nr XXII/743/2008 w sprawie uchwalenia Statutu miasta stołecznego Warszawy z inicjatywą podjęcia przez Radę m.st. Warszawy uchwały może wystąpić Prezydent. Zastosowanie w omawianym przepisie wyrazu "może" wskazuje, że Prezydent nie ma obowiązku wykonania takiej czynności, a wystąpienie z inicjatywą ustawodawczą zależy wyłącznie od woli tego organu. W konsekwencji brak jest podstawy faktycznej i prawnej do uznania, by po stronie Prezydenta istniał obowiązek nakazany prawem podjęcia inicjatywy uchwałodawczej w zakresie zaproponowanym przez skarżących i zmierzającej do zmiany uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Niedopuszczalna jest zatem skarga na bezczynność Prezydenta [...] w sytuacji, gdy podjęcie działań zmierzających do zmiany uchwały nie jest obowiązkowa. Przepis art. 101a u.s.g. jej nie przewiduje, a art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. jej nie dopuszcza.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.