Uzasadnienie
Skarżące [...] Towarzystwo [...], zwane dalej "Stowarzyszeniem", zarzuciło Dyrektorowi Wojskowego Instytutowi Technicznemu Uzbrojenia, zwanemu dalej "Dyrektorem", bezczynność przy rozpatrywaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej - sformułowanego w piśmie z [...] czerwca 2020 r.
W skardze Stowarzyszenie, reprezentowane przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzuciło Dyrektorowi naruszenie:
- - art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.),
- - art. 1 ust 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji", przez nieudzielenie informacji publicznej w terminie ustawowym zgodnie z żądanym zakresem.
W skardze wniesiono o:
- - zobowiązanie Dyrektora do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy,
- - zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano:
- - Stowarzyszenie wniosło [...] czerwca 2020 r. - za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres [...] - wniosek o udostępnienie informacji publicznej o treści:
"(...) wnosimy o przesianie na adres poczty elektronicznej [...] skanu opinii technicznej z [...] maja 2015 (nr [...]) wydanej przez wojskowy instytut techniczny uzbrojenia. (...)",
- - do dnia wniesienia skargi (podpis datowany: [...] stycznia 2024 r.) Dyrektor nie przedłużył terminu udostępnienia informacji, nie udostępnił żądanej informacji,
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o umorzenie postępowania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia.
W uzasadnieniu wskazano:
- - odpowiedzi na wniosek nie udzielono; wysłano go bowiem poprzez pocztę elektroniczną; system poczty elektronicznej instytutu zakwalifikował go jako "spam"; przeniesienie go do folderu "SPAM", spowodowało niezarejestrowanie; co za tym idzie nie nadanie biegu sprawie w systemie informatycznym instytutu; w związku z tym nie udzielono odpowiedzi w ustawowo przewidzianym terminie,
- - do momentu otrzymania skargi Stowarzyszenia, Dyrektor nie miał świadomości, że złożono wniosek o udzielenie informacji publicznej,
- - organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w ustawowo przewidzianym terminie - od dnia jej otrzymania; Dyrektor zastosował instytucję autokontroli – poprzez ponowną weryfikacji własnego działania; celem tego jest zapewnienie szybszego załatwienia sprawy - tu zgodnie z żądaniem skarżącego; wedle art. 21 pkt 1 ustawy o informacji publicznej, w zw. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może - w zakresie swojej właściwości - uwzględnić skargę w całości w terminie piętnastu dni od dnia jej otrzymania; tak też uczyniono,
- - [...] lutego 2024 r. udzielono odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (załączono kopię odpowiedzi wraz z potwierdzeniem nadania).
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd zważył, co następuje
Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, albo – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.
W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Stowarzyszenie zwróciło się mianowicie o udostępnienie określonych informacji (chodziło o skan opinii technicznej), zaś podmiot – do którego wpłynęło podanie – nie udzielił w przewidzianym ustawą terminie odpowiedzi (jego przekroczenie jest znaczne). Uczyniono to dopiero wobec wpływu skargi
Poza sporem jest natomiast kwestia, że Dyrektor należy do obowiązanych udostępniać informację publiczną - wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o informacji. Nie jest też sporne między stronami, czy żądana informacja stanowi publiczną - podlegającą udostępnieniu w myśl przepisów ustawy o informacji (tak przywołany przez Stowarzyszenie wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1607/14, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Dyrektor - nie kwestionując powinności udostępnienia Stowarzyszeniu żądanej informacji - wskazuje wyłącznie, że uchybienie - nie zachowanie ustawowego terminu - nie było następstwem zamierzonych zaniechań obowiązanego podmiotu. Wynikało zaś z błędnej, mechanicznej kwalifikacji przesłanego drogą poczty elektronicznej zapytania jako "spam" - przyniesienie wiadomości do stosownego folderu. Nie nadano więc sprawie biegu.
Jat trafnie przyjęto w judykaturze, przygotowanie systemu informatycznego tak, aby żądania udostępnienie informacji publicznej mogły być skutecznie rozpoznawane, jest powinnością podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Ujawnienie błędu technicznego w kwalifikacji poczty (wadliwe kryteria kwalifikacji jako "spam"), nie czynią bezzasadnym wobec Dyrektora zarzutu bezczynności. Może mieć to jedynie znaczenie w kontekście oceny, czy zaniechanie miało charakter rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do wniosku w odpowiedzi na skargę, należy też dodać, że samo ustanie stanu bezczynności - gdy nastąpiło to już po wniesieniu skargi - nie zwalnia Sądu z powinności oceny kontroli legalności czynności w okresie przed wniesieniem skargi - wobec jednoznacznego brzmienia art. 149 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądem administracyjnymi. Stąd nie mógł być uwzględniony wniosek o umorzenie postępowania.
Ponieważ - wobec wpływu skargi - Dyrektor rozpoznał wniosek (przez udzielenie informacji w stosownym zakresie) przed dniem rozpoznania sprawy, zaś - reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika - Stowarzyszenie, nie podnosiło aby odpowiedź nie była zadowalająca wobec zakresu pytania - uzasadnione było wyłącznie orzeczenie, że Dyrektor pozostawał w bezczynności.
Nie rozpoznając w stosownej formie w wymaganym ustawą czasie żądania Stowarzyszenie naruszono wymienione w skardze przepisy prawa materialnego określające, powinność udostepnienia informacji publicznej w stosownych terminach.
W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała natomiast charakteru intencjonalnego. Spowodował ją błąd techniczny – wadliwa mechaniczna kwalifikacja wpływającej za pośrednictwem poczty elektronicznej widomości. Okoliczność ta, jakkolwiek nie uwalnia organu z zarzutu bezczynności, ma jednak znaczenie w kontekście oceny jej zakresu. Nie może mieć także istotnego znaczenia, bezwzględnie znaczny okres, w jakim organ pozostał w bezczynności wobec wpływu wniosku w 2020 roku. Stowarzyszenie nie podejmowało bowiem żadnych czynności w celu realizacji swoich praw, gdy je zaś podjęto, Dyrektor niezwłocznie uczynił zadość swoim powinnościom - udostępniono informację publiczną wedle wniosku.
Uzasadnia to przyjęcie, że uchybienie nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Do kosztów zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od skargi – 200 zł.