Uzasadnienie
Skarżąca (L. K.), wniosła w dniu 16.03.2021 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia spraw z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę – złożonego 03.09.2019 r.
Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 3 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o:
- 1. zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni odpowiedniego aktu administracyjnego;
- 2. przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł;
- 3. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, opisując podejmowane w sprawie czynności oraz wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach.
Piśmie procesowym z 08.06.2021 r. skarżąca rozszerzyła skargę o zarzut przewlekłego postępowania organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Przeprowadzona ocena legalności wykazała, że skarga jest zasadna zarówno co do zarzutu bezczynności organu jak i przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
"Przewlekłość postępowania" została natomiast zdefiniowana przez ustawodawcę w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania, wyrażoną w art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy art. 35, które stanowią doprecyzowanie tej zasady, wyraźnie określając terminy, w jakich sprawa powinna być załatwiona – sprawy, które nie wymagają zebrania materiału dowodowego, mają zostać rozpoznane niezwłocznie (§ 2), w sprawach, w których konieczne jest zgromadzenie dowodów, rozstrzygnięcie powinno zapaść w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3).
Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komendanci, o których mowa w ust. 1, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 109 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (art. 109 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach).
Jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (art. 109 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach).
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w sprawie z wniosku skarżącej (wpływ do organu 04.09.2019 r.), naruszając zasady i terminy określone w art. 35 k.p.a., art. 36 k.p.a., art. 37 § 4 k.p.a. oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 k.p.a. a w konsekwencji art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności po wpływie wniosku cudzoziemca organ podjął 01.04.2021 r., kiedy to wezwał stronę do uzupełnienia braków wniosku i poinformował o możliwości otrzymania stempla do paszportu. Ponadto organ wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania (do 01.08.2021 r.) oraz wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat wjazdu i pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Zaakcentowania przy tym wymaga, że czynności te zostały podjęte dopiero po wniesieniu przez skarżącą skargi. Zanim do tego doszło skarżąca zwracała się bezskutecznie do organu o przyspieszenie procedowania w sprawie (pismo z 12.10.2020 r.). Strona dopełniła również w dniu 15.10.2020 r. obowiązku osobistego stawiennictwa w siedzibie organu. Przy piśmie z 23.12.2020 r. przedłożyła dodatkowe dokumenty do sprawy.
Z kolei pismami z 04.02.2021 r. oraz 26.02.2021 r. złożyła ponaglenie. Wskazane ponaglenie Wojewoda przekazał stosownemu organowi dopiero pismem z 01.04.2021 r., a więc niewątpliwie po upływie terminu o jakim jest mowa w art. 37 § 4 k.p.a. Nadto, w aktach sprawy brak jest informacji o wydaniu przez organ rozstrzygnięcia w sprawie.
Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się zarówno bezczynności, jak i przewlekłości (pkt I sentencji wyroku).
Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji, jak i przewlekłość miały miejsce niewątpliwie z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Z uwagi na brak informacji o wydaniu aktu kończącego postępowanie w sprawie należało zobowiązać organ administracji do jego wydania w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
Zawarty w skardze wniosek o zasądzenie "rekompensaty za bezczynność Wojewody" Sąd uznał jako wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnienia bowiem wymaga, że suma pieniężna pełni rolę kompensującą za niedogodności jakie dotknęły Skarżącego w związku z niepodejmowaniem przez organ czynności i przedłużającym się postępowaniem. Jednocześnie podkreślić należy, że przyznanie sumy pieniężnej ma dla organu przede wszystkim walor dyscyplinujący, odnoszący się do zmiany przyjętego sposobu postępowania w przedmiotowym zakresie.
W związku z powyższym, w opinii Sądu – w kontekście okoliczności faktycznych niniejszej sprawy oraz sposobu postępowania organu pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, zasadą demokratycznego państwa prawa i z prawem do dobrej administracji – adekwatna będzie suma pieniężna w wysokości 1.500 zł, o czym orzeczono jak w punkcie IV sentencji wyroku. Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota 3.000 zł jest zbyt wygórowana.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).