Uzasadnienie
Skargą z dnia 14 V 2019 r. T. P., B. P., A. T. i A. P. zarzucili Wojewodzie D. bezczynność w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W skardze podniesiono, że postępowanie trwa od 2009 r., mimo że strony dysponują wyrokiem ustalającym w trybie art. 189 kpc pozostawienie nieruchomości poza granicami RP. Organ dysponuje wiec wszystkimi niezbędnymi dokumentami do wydania decyzji, tak więc bezczynność nie znajduje żadnego uzasadnienia. W skardze stwierdzono również, że złożone zostało do organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, jednak organ ten nie udzielił odpowiedzi. W konsekwencji wniesiono w skardze o: stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie terminu załatwienia sprawy na 30 dni, zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie i ustalenie osób winnych, przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej po 4000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył przy tym, że postanowieniem z dnia [...] ([...]) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy na 5 miesięcy liczonych od dnia doręczenia organowi postanowienia wraz z aktami administracyjnymi. Organ zauważył, że zwrot akt nastąpił w dniu 7 VI 2019 r., tak więc termin dodatkowy upływa dopiero z dniem 7 XI 2019 r.
Na podstawie nadesłanych akt administracyjnych ustalono, co następuje:
Prezydent J. postanowieniem z [...] ([...]) przekazał zgodnie z właściwością Wojewodzie D. wniosek J. T. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i B. małżonków T. nieruchomości w N. K., w byłym województwie l. (pierwotnie złożony do byłego Urzędu Rejonowego w J. w 1991 r.). W toku postępowania J. T. zmarł, zaś w jego miejsce jako strony postępowania wstąpili: A. P., A. T., T. P., B. P. oraz L. P. Wojewoda postanowieniem z [...] ([...]) dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez wniosek wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 VII 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.).
Decyzją z dnia [...] ([...]) wojewoda odmówił potwierdzenia stronom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i B. małżonków T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] ([...]) uchylił postanowienie wojewody z [...] ([...]) oraz utrzymał w mocy decyzję wojewody z dnia [...] ([...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 IV 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 364/15) oddalił skargę na opisaną wyżej decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 IV 2016 r. (sygn. akt I OSK 2369/15) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz ostateczną decyzję ministra.
Minister, mając na względzie wskazania zawarte w wyroku NSA, decyzją z dnia [...] ([...]) uchylił decyzję wojewody z dnia [...] ([...]) w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji celem kontynuowania postępowania wyjaśniającego.
W dniu 14 XII 2016 r. wojewoda wystąpił do Sądu Okręgowego w J. o przesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii akt sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w J. z dnia 19 V 1992 r. (sygn. akt I C 139/92).
Pismem z [...] ([...]) wojewoda wystąpił do pełnomocnika stron o uzupełnienie wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania pisma o brakujące dokumenty tj. potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie wyciągów hipotecznych, arkuszy posiadłości gruntowej oraz zestawień numerów działek i ich powierzchni. Organ poinformował jednocześnie o dokonanych czynnościach oraz pouczył o możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego w przypadku gdyby strony nie były w stanie dotrzymać wskazanego terminu. Poinformował też, że nieuzupełnienie braków wniosku skutkować będzie wydaniem decyzji w oparciu o zebrany materiał dowodowy.
W związku z tym, że strony nie usunęły żądanych braków wniosku wojewoda zawiadomieniem z [...] ([...]) poinformował strony o zebraniu w sprawie materiału dowodowego dostatecznego do wydania decyzji oraz o przysługujących stronom uprawnieniach.
W załączeniu do pisma z dnia 4 XII 2017 r., a następnie z dnia 23 II 2018 r., pełnomocnik stron przedłożył do akt sprawy odpisy dokumentów żądanych przez wojewodę.
W dniu 22 III 2019 r. do wojewody wpłynęło zażalenie na niezałatwienie przez wojewodę sprawy w terminie.
Zawiadomieniem z 12 IV 2019 r. wojewoda wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 XII 2019 r. Poinformował przy tym, że ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego w szczególności analizę szeregu dokumentów, a także dokonanie wszelkich innych czynności, które umożliwią dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawa zostanie załatwiona we wskazanym terminie.
Postanowieniem z dnia [...] ([...]) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zażalenie stron za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin 5 miesięcy na wydanie rozstrzygnięcia liczony od otrzymania postanowienia wraz z aktami.
Wojewoda otrzymał akta sprawy w dniu 7 VI 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W okolicznościach sprawy skargę należało oddalić.
Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302, ze zm.) - dalej "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na "bezczynność" lub "przewlekłe prowadzenie postępowania" kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej.
W skardze zakwestionowano "bezczynność" organu.
Przy ocenie skargi uwzględnić należało przepisy kpa w wersji obowiązującej przed dniem 1 VI 2017 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z 7 IV 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). Jak bowiem wynika z art. 16 powołanej ustawy nowelizującej, do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy kpa w brzmieniu dotychczasowym.
Istotą sprawy ze skargi na bezczynność organu jest to, że w ustawowym terminie organ administracji publicznej nie wydał stosownego aktu kończącego postępowanie przy braku okoliczności usprawiedliwiających niedotrzymanie terminów załatwiania spraw ustanowionych w art. 35 kpa lub terminu ustalonego w myśl art. 36 kpa bądź też dodatkowego terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez organ wyższego stopnia na skutek uwzględnienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 ust. 2 kpa (zob. wyrok NSA z 20 V 2015 r., I OSK 9/15, publ. CBOSA).
Bezczynnością jest zatem sytuacja, gdy organ nie zakończył postępowania, pomimo upływu terminów ustawowych określonych w art. 35 kpa, względnie pomimo upływu terminów wyznaczonych przez organy na podstawie art. 36 lub art. 37 kpa.
Jak wynika z art. 35 § 1-4 kpa, sprawy powinny być załatwiane niezwłocznie, chyba że wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wówczas termin załatwienia sprawy wynosi 1 miesiąc, a w sprawach szczególnie skomplikowanych – 2 miesiące. Inne terminy załatwienia sprawy mogą określać przepisy szczególne.
Stosowanie do art. 36 § 1 kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W myśl zaś art. 37 § 2 kpa, organ wyższego stopnia, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy skarżący wnieśli skargę, mimo że nie upłynął nowy termin załatwienia sprawy wyznaczony przez wojewodę na podstawie art. 36 § 1 kpa, tj. 31 XII 2019 r. Wprawdzie termin ten został następnie skrócony w trybie art. 37 kpa postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] ([...]) na skutek rozpoznania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Jednak nawet wyznaczony przez ministra termin 5 miesięcy na wydanie rozstrzygnięcia liczony od otrzymania postanowienia wraz z aktami (tj. do dnia 7 XI 2019 r.) jeszcze nie upłynął.
Sąd zobligowany był uwzględnić wskazane wyżej okoliczności, bowiem jak wyżej wyjaśniono w przypadku skargi na bezczynność analizowana jest wyłącznie kwestia wykroczenia przez organ poza terminy określone w art. 35, w art. 36 lub w art. 37 kpa.
Ponieważ w kontrolowanej sprawie nie upłynął termin dodatkowy wyznaczony celem załatwienia sprawy administracyjnej, skargę na bezczynność organu należało oddalić jako przedwczesną.
W konsekwencji Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.