Uzasadnienie
Skargą z dnia 26 kwietnia 2020 r. (data wpływu do organu) skarżące zarzuciły Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w O. bezczynność, poprzez niewydanie nakazu rozbiórki urządzenia przesyłowego w postaci gazociągu, posadowionego na działce nr [...] AM –[...], obręb B., gm. O. Zarzucono organowi naruszenie art. 35 § 3 kpa, przez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym; art. 36 § 1 kpa, poprzez niezawiadomienie stron o niezałatwieniu sprawy w terminie niewskazanie przyczyn zwłoki, a także niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe strona skarżąca wnosi o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że pismem z dnia 29 lipca 2020 r.(następnie uzupełnionym) wystąpiła o PINBu w O. o wszczęcie postępowania, a następnie wydanie nakazu rozbiórki gazociągu, posadowionego na działce nr [...] AM –[...], obręb B., gm.
O. Następnie 7 stycznia 2021 r. skarżące wniosły, za pośrednictwem organu I instancji ponaglenie do organu wyższego stopnia. Organ pierwszej instancji, poza kontrolą w terenie, która odbyła się 17 II 2021 r., do dnia wniesienia skargi nie podjął żadnych czynności w sprawie. Dodatkowo skarżące podnoszą, że wbrew jednoznacznemu stanowisku zawartemu we wniosku, został on potraktowany "jako skarga powszechna" i winien wszcząć przez organ postępowanie administracyjne, w trybie art. 61 § 3 kpa.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a z ostrożności procesowej o uznanie bezczynności/przewlekłości bez rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje
Skarga jest zasadna. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy za-żalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Tym samym przedmiotem sądowej kontroli – w odniesieniu do tego typu skarg – nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. Podkreślić w tym miejscu należy, że w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność i przewlekłość organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego rozpatrzył wniosek strony czy też nie. Sposób załatwienia tego wniosku, a zatem jego uwzględnienie, bądź odmowa uwzględnienia, nie jest natomiast przedmiotem oceny sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność.
W tym przypadku chodzi bowiem o formalną kontrolę, czy w terminie określonym ustawą organ wydał akt lub podjął czynność, zasadniczo bez badania materialnoprawnych aspektów tych aktów lub/i czynności. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem postępowania jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w zakresie nierozpoznania w trybie decyzyjnym sprawy ewentualnego nakazu rozbiórki urządzenia przesyłowego, znajdującego się na działce skarżących. Równocześnie podkreślenia wymaga, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi, wyczerpała przysługujące środki zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie w dniu 7 stycznia 2021 r. (k. 25 akt adm.).
Niewątpliwie jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Treść obowiązku płynącego z powyższego przepisu oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości. W myśl art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W realiach tej sprawy okolicznością bezsporną pozostaje, że zastosowanie w zakresie terminów miał art. 35 § 3 k.p.a. Niewątpliwie w dacie wpływu do organu wniosku skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r., w którym zwróciły się o wydanie nakazu rozbiórki gazociągu (k. 1 akt adm.) organ winien niezwłocznie podjąć czynności procesowe zmierzające do rozpoznania tego wniosku w trybie procesowym. Jak wynika z akt sprawy, DWINB, rozpoznając ponaglenie, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 stycznia 2021 r. (k. 31 akt) wskazał na art. 237 § 1 kpa, uznając wniosek skarżących za skargę powszechną.
Nie mniej uznał bezczynność organu pierwszej instancji i nakazał mu "właściwe, zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym załatwienie sprawy". Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że opisany wniosek winien był wszcząć postępowanie i ewentualnie, przy braku podstaw doprowadzić do jego umorzenia. Z akt wynika nadto, że organ wszczął postępowanie 4.05.2021 r. (k. 37 akt), następnie dokonał oględzin w dniu 17.02.2021 r. Poza tym akta przedłożone sądowi nie wykazują innych czynności PINBu. Wobec braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia postępowania sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności (p I wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego, jako zwykłe naruszenie.
Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyroki NSA z: 06.09.2016 r., sygn. akt I OSK 296/15; 26.02.2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, sąd uznał, że organ dopuścił się kwalifikowanego naruszenia prawa o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. W ocenie sądu, wykazana bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym sąd orzekł w pkt II wyroku. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania przez organ prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt V sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.