Uzasadnienie
Skarżący – F. S., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 45/19, podnosząc jako podstawę żądania art. 271 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej jako p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w sprawie, o wznowienie której wnosi, został pozbawiony możliwości działania poprzez odrzucenie skargi z powodu braku zdolności procesowej po stronie skarżącej przed podjęciem odpowiednich czynności celem uzupełnienia tegoż braku, co stanowiło naruszenie art. 58 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnił, że z jego wniosku, prowadzone było postępowanie o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców. W związku z brakiem odpowiedzi organu oraz nieotrzymaniem żadnego zawiadomienia o przedłużeniu terminu na rozpoznanie sprawy, po wcześniejszym ponagleniu, skarżący wniósł w dniu [...].07.2019 r., jako małoletni (PESEL [...]), skargę na bezczynność organu do sądu. Po wpływie skargi na bezczynność został wezwany pod rygorem odrzucenia skargi do uzupełnienia jej braków formalnych poprzez podpisanie skargi przez przedstawiciela ustawowego, z jednoczesnym złożeniem oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikać będzie umocowanie osoby podpisującej skargę do działania w imieniu skarżącego.
Wezwanie skarżący odebrał [...].10.2019 r. Z uwagi na brak uczynieniu zadość wezwaniu, które odebrał [...].10.2019 r., Sąd wydał postanowienie z [...].11.2019 r., którym odrzucił skargę na bezczynność. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu [...].11.2019 r.
Skarżący w kwestii dochowania trzymiesięcznego terminu na wniesienie skargi wskazał, że dowiedzenie się przez stronę pozbawioną zdolności procesowej o orzeczeniu sądu nie może rozpoczynać biegu terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania, gdyż strona ta sama skargi wnieść nie może. W takim przypadku bieg terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania może rozpocząć się jedynie w przypadku uzyskania wiedzy o orzeczeniu przez przedstawiciela ustawowego strony. Jeżeli natomiast przedstawiciel ustawowy strony nie uzyska wiedzy o orzeczeniu do dnia uzyskania przez stronę zdolności procesowej i wygaśnięcia przedstawicielstwa, bieg terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania winien rozpocząć się w dniu uzyskania przez stronę zdolności procesowej.
Dalej autor skargi dowodził, że jego przedstawiciel ustawowy nie posiadał wiedzy o toczącym się postępowania, jak również o zaskarżonym orzeczeniu. Sąd nie wezwał bowiem żadnego z przedstawicieli ustawowych skarżącego do uzupełnienia braków w zakresie zdolności procesowej poprzez podpisanie skargi oraz nie doręczył żadnemu z przedstawicieli ustawowych odpisu zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie żaden z przedstawicieli ustawowych skarżącego nie uzyskał wiedzy o postępowaniu z innego źródła. Skarżący podał, że jedynie on posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu sądowym oraz zaskarżonym orzeczeniu, jednak nie miał możliwości samodzielnego podejmowania czynności procesowych, co Sąd podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ze względu jednak na osiągnięcie przez skarżącego pełnoletności w dniu [...].10.2020 r., uzyskał on zdolność procesową, a przedstawicielstwo ustawowe wygasło z mocy prawa.
Z tego powodu, według skarżącego, od [...].10.2020 r. rozpoczął bieg termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Mając na względzie, że skarżący posiadał wiedzę o zaskarżonym orzeczeniu jeszcze przed [...].10.2020 r., termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg w tymże dniu i upłynie dopiero [...].01.2021 r., przez co skarga wniesiona jest w terminie.
Uzasadniając zasadność wznowienia postępowania autor skargi wskazał, że w sprawie doszło do pozbawienia możności działania przedstawiciela ustawowego skarżącego wskutek naruszenia prawa. Polegało ona na tym, że Sąd nie ustalił przedstawicieli ustawowych skarżącego oraz wystosował bezpośrednio do skarżącego wezwanie do samodzielnego uzupełnienia stwierdzonych braków w zakresie zdolności procesowej, co pozbawiło skarżącego możności obrony swoich praw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niezachowanie terminu na jej wniesienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucję wznowienia postępowania sadowoadministracyjnego reguluje dział VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatytułowany Wznowienie postępowania. Postępowanie to, stosownie do art. 270 p.p.s.a., może być wszczęte w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, tj. wyrokiem lub postanowieniem, wyłącznie na żądanie uprawnionego podmiotu oraz jeśli zachodzi jedna z przyczyn wznowienia wyliczonych w art. 271 do art. 274 p.p.s.a.
Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a także zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.).
Ponadto skargę o wznowienie postępowania wnosi się – na mocy art. 277 p.p.s.a. - w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Z kolei zgodnie z art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
Na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd odrzuci skargę, jeżeli została wniesiona z uchybieniem terminu lub nie jest oparta na przesłankach wymienionych w art. 271-273 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem możliwości rozpoznania zasadności tej skargi jest uzależniona od łącznego spełnienia obu warunków wskazanych w § 1.
Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy i ma ono charakter wyjątkowy. Przy wykładni przepisów działu VII powołanej ustawy należy zatem stosować wykładnię ścisłą, odrzucając rozszerzającą interpretację przesłanek wznowienia. Wznowienie to dopuszczalne jest więc tylko z wymienionych wyczerpująco w powołanej ustawie przyczyn wznowienia, a skargę o wznowienie można skutecznie wnieść tylko w określonym ustawowym terminie.
Z powołanych przepisów wynika także, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powoduje uruchomienie dwuetapowego postępowania, skarga o wznowienie postępowania podlega bowiem w pierwszej kolejności badaniu z punktu widzenia zachowania wymogów formalnych, a następnie jeśli odpowiada ona tym wymogom podlega badaniu wstępnemu, obejmującemu zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym przy badaniu podstawy wznowienia Sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona we wniosku odpowiada którejkolwiek z postaw wymienionych w art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. Wymóg podania podstawy wznowienia sprowadza się przy tym w zasadzie do powołania i wyraźnego określenia, które z podstaw wymienionych w art. 271-274 p.p.s.a., uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie. Natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia.
Zważywszy na powyższą regulację prawną – Sąd stwierdza, że wniesiona w tej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnwego, zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 25.11.2019 r., sygn. akt II SAB/Wr 45/19, jest spóźniona, co czynią ją niedopuszczalną. Niedopuszczalność skargi skutkuje zaś jej odrzuceniem, w konsekwencji czego skarga skarżącego o wznowienie postępowania sądowego nie podlega merytorycznego rozpoznaniu. Badając spełnienie wymogów formalnych przez tę skargę – Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, jakoby w okolicznościach niniejszej sprawy termin określony w art. 277 p.p.s.a. należało liczyć od dnia uzyskania przez skarżącego pełnoletności, tj. od [...].10.2020 r.
Brak zdolność procesowej skarżącego nie oznacza, że bieg trzymiesięcznego terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania skarżącego lub jego przedstawiciela ustawowego, rozpoczął się dopiero w momencie uzyskania przez niego pełnoletności. Bieg takiego terminu nie podlega ani wstrzymaniu, ani przerwaniu. W przypadku powołanej w skardze podstawy wznowienia termin do wniesienia skargi biegnie od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona (co niewątpliwie miało miejsce w dacie doręczenia postanowienia z [...].11.2019 r.) lub jej przedstawiciel ustawy. Wbrew twierdzeniom skargi nie było zatem faktycznych i prawnych przeszkód na wniesienia skargi w terminie wskazanym w art. 277 p.p.s.a. W zaistniałej sytuacji legitymowanymi podmiotami do jej wniesienia byli przedstawiciele ustawowi skarżącego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt 1 postanowienia.
Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Na podstawie tego przepisu – wobec odrzucenia skargi – Sąd postanowił zwrócić skarżącym solidarnie cały uiszczony wpis od skargi w kwocie 250 zł, orzekając jak w pkt 2 sentencji postanowienia.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z [...].02.2021 r., na podstawie art. 15 zzs ⁴ ust. 3 ustawy z 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.