Uzasadnienie
D.R., A.P. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie trybu zażaleniowego przed wniesieniem skargi.
Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. wezwano skarżące o wskazanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem do Sądu skargi na bezczynność Wojewody skorzystały z trybu określonego w art. 37 k.p.a. i złożyły zażalenie na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania do organu wyższego stopnia nad Wojewodą.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżące poinformowały, że przed wniesieniem do Sądu skargi na przewlekłość postępowania Wojewody nie złożyły zażalenia do organu wyższego stopnia nad Wojewodą, ponieważ postanowienia Wojewody z dnia 24 sierpnia 2011 r. i z 5 grudnia 2012 r. zawierają pouczenie, że na powyższe postanowienia zażalenia nie przysługują.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, na mocy § 2 tego artykułu, należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W realiach niniejszej sprawy postępowanie przed Wojewodą D., którego dotyczy skarga, związane jest z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP. Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, Wojewoda D. postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 r. wyznaczył termin rozpatrzenia tego wniosku do dnia 31 grudnia 2012 r. Następnie kolejnym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2012 r. termin ten został wyznaczony do dnia 30 czerwca 2014 r.
W tym stanie rzeczy trzeba zauważyć, że w myśl art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy prawo do wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 37 § 2 k.p.a.).
Odnosząc powyższe do stanowiska prezentowanego przez skarżące należy podkreślić, że zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. jest swoistym środkiem prawnym, nie służy bowiem na postanowienie, lecz na zachowanie się (bezczynność/przewlekłość) organu administracji publicznej. Dlatego też wprawdzie może budzić uzasadnione wątpliwości brak pouczenia przez organ administracji publicznej o przysługującym stronie postępowania uprawnieniu procesowym jakim jest zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłość postępowania, którego skutkiem jest uruchomienie działania nadzorczego organu wyższego stopnia - brak takiego pouczenia mógł doprowadzić do sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie - tym niemniej jak wynika ze złożonego przez skarżące oświadczenia, przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie złożyły one zażalenia do organu wyższego stopnia (w niniejszej sprawie był to Minister Skarbu Państwa – art. 9 ustawy z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U.
Nr 169, poz. 1418 ze zm.) na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania, co powoduje, że skarga do sądu administracyjnego na obecnym etapie jest niedopuszczalna. Zatem należy uznać, że strona skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, co jest warunkiem sine qua non wniesienia skargi do sądu na przewlekłe prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania.
Prawidłowo natomiast Wojewoda informując o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczając - postanowieniem wydanym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nowy termin jej załatwienia pouczył, że nie jest to postanowienie zaskarżalne zażaleniem, co wynika z treści art. 37 § 1 k.p.a. oraz art. 141 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Rozstrzygnięcie to nie zamyka drogi do ponownej skargi na bezczynność Wojewody, oczywiście po wyczerpaniu drogi zażaleniowej, o której mowa w art. 37 k.p.a.