Uzasadnienie
W skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji przez ten organ w dniu [...] czerwca 2011r. nakazującej rozbiórkę budynku nr [...] położonego w [...] na działce nr ew. [...], skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ przepisów art. 8, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Formułując takie zarzuty skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa;
- 2) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie czternastu dni;
- 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;
- 4) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 powołanej powyżej ustawy w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;
- 5) zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokiem z [...].05.2018 r., sygn. akt II SAB/Wr 6/18 tut. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu (pkt I); stwierdził, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, a przewlekłość nie miała cech rażącego naruszenia prawa (pkt II); oddalił skargę w pozostałej części (pkt III) oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt IV). W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd stwierdził, że decyzją z [...].02.2018 r., zatem już po wniesieniu skargi, PINB orzekł o odmowie uchylenia decyzji kwestionowanej wnioskiem wznowieniowym, co oznacza, że cel skargi został osiągnięty. Dlatego Sąd nie mógł w tym zakresie jej uwzględnić i był zobowiązany na podstawie art. 161 § 3 p.p.s.a. umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Sądu stwierdził, że wynikająca z akt administracyjnych kolejność zdarzeń zaistniałych w sprawie, uprawnia do stwierdzenia, że w toku postępowania miały miejsce okresy, w których nie podejmowano żadnych czynności procesowych.
Taki sposób działania organu obarczył prowadzone w sprawie postępowanie wadą przewlekłości. Konsekwencją było stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu, zaistniałej przewlekłości - ocenianej w kontekście okoliczności i specyfiki sprawy, nie można przypisać postaci kwalifikowanej, tj. rażącego naruszenia prawa i w tym zakresie oddalono żądanie skargi. Przyjmując taką ocenę Sąd uwzględnił fakt inicjowania (nieskutecznie) przez skarżącą postępowań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji PINB z [...].06.2011 r. orzekającej o rozbiórce budynku, wskazanej we wniosku wznowieniowym, w innych trybach nadzwyczajnych, uregulowanych w przepisach art. 161 § 1 i art. 156 k.p.a. i wzajemną relację tych postępowań. W uznaniu Sądu, wobec podjęcia orzeczenia załatwiającego sprawę – nie zaistniały warunki, wskazane do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 (in fine) p.p.s.a. Dodatkowo Sąd podniósł, że zasądzenie sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony.
W tej sprawie ze względu na wykonanie przez organ obowiązku orzeczniczego, chociaż z niewątpliwym przekroczeniem terminów ustawowych, Sąd uznał za zbędne stosowanie dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych i w tym zakresie skargę oddalił.
Wyrokiem z 21.11.2018 r., sygn. akt II OSK 2916/18 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną, którą zaskarżono wyrok tut. Sądu w części, tj. pkt II wyroku w zakresie stwierdzenia, że przewlekłość nie miała cech rażącego naruszenia prawa oraz pkt III wyroku w zakresie oddalenia skargi, co do przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej, uchylił ten wyrok w zakresie punktu II i III i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sądu Administracyjnego nie zgodził ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że stwierdzona w tej sprawie przewlekłość postępowania nie miała rażącego charakteru z uwagi na prowadzenie z wniosku skarżącej nadzwyczajnych postępowań mających na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji rozbiórkowej. Sąd odwoławczy stwierdził, że PINB nie podejmował przez ponad 5 lat żadnych czynności ukierunkowanych na załatwienie sprawy. Jego błędne działania na początku rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania doprowadziły do rażącej przewlekłości postępowania, co nie znajduje żadnego uzasadnienia w okolicznościach tej sprawy. Według Sądu kasacyjnego, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nie popartym w uzasadnieniu wyroku żadną argumentacją, nie jest usprawiedliwieniem tak długiego procedowania przez PINB fakt, że z wniosku skarżącej toczyły się nadzwyczajne postępowania mające na celu wyeliminowanie decyzji rozbiórkowej z obrotu prawnego.
Uznając, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art.12 § 1 i § 2 oraz art. 35 § 3 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia rażącego charakteru przewlekłości prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania, Sąd odwoławczy zobowiązał Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy do rozważenia, czy istnieją przesłanki do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. biorąc pod uwagę, że skarga została uwzględniona, a stwierdzony stan przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez powiatowy organ nadzoru budowlanego ma charakter rażącego naruszenia prawa. Wskazano przy tym, że ocena stanu przewlekłości nie jest uzależniona od tego, czy w sprawie została wydana decyzja administracyjna, bądź inne rozstrzygnięcie kończące postępowanie. Osąd tej kwestii dotyczy bowiem wyłącznie sposobu procedowania organu, w szczególności tego, czy czynności podejmowane były przez organ terminowo, zmierzały do wyjaśnienia sprawy i szybkiego zakończenia postępowania.
W toku ponownego rozpoznania strony nie przedstawiły dodatkowej argumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Mając na uwadze art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej w skrócie: "p.p.s.a." Sąd ocenił skargę w zakresie stwierdzenia, że przewlekłość PINB w [...] miała cech rażącego naruszenia prawa oraz w zakresie przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., jako uzasadnioną.
Jak wynika z powołanej treści uzasadnienia wyroku z 21.11.2018 r., sygn. akt II OSK 2916/18 Sąd odwoławczy nakazał uwzględnienie skargi w zakresie stwierdzenia, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, a przewlekłość miała cechy rażącego naruszenia prawa.
Rozważając natomiast, czy istnieją przesłanki do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie ze wskazaniem NSA należało wziąć pod uwagę, że skarga została uwzględniona, a stwierdzony stan przewlekłości w prowadzeniu postępowania miał charakter rażącego naruszenia prawa. Poza tym Sąd wziął pod uwagę cel przyznania stronie od organu określonej sumy pieniężnej, którym jest kompensacja straty, jaką strona poniosła na skutek przewlekłego prowadzania postępowania i w tym zakresie uwzględnił argumentację zawartą w skardze kasacyjnej, gdzie wskazano na szkodę związaną z koniecznością zabezpieczenia budynku przez wiele lat w oczekiwaniu na ostateczne zakończenie sprawy oraz krzywdę związaną z wieloletnim trwaniem postępowania i pozostawianiem w niepewności co do dalszego losu budynku.
Skoro zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie i wobec tego, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa, Sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie także wniosek skargi o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny, przepis wszak stanowi, że "Sąd może przyznać". Wobec tego działając w ramach takiego uprawnienia i uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, Sąd ocenił, że kwota określona w rozstrzygnięciu będzie w tym zakresie odpowiednia i stanowić będzie adekwatną rekompensatę.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku oraz oddalając żądanie skargi w pozostałym zakresie.