Uzasadnienie
L. B. wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2014 r. (oddalającego jej wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazania skargi) złożyła wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie dotyczącym postępowania zażaleniowego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i niepełnosprawną córką Źródłem utrzymania małżonków są świadczenia z pomocy społecznej w kwocie 997 zł, renta męża w wysokości 817 zł oraz dochód z działalności gospodarczej w wysokości 1 213 zł. Małżonkowie posiadają mieszkanie o pow. 65,10 m2, działkę o pow. 1017 m2 oraz samochód rok prod. 1995.
Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni dołączyła dodatkowe dokumenty, między innymi nakazy płatnicze, z których wynika, że posiada w K. dom mieszkalny o powierzchni 99 m2, budynek gospodarczy i grunty o pow. 96 m2. Ponadto w N. budynek o pow. 20 m2 i działkę o pow. 1017 m2. Przedstawione zostały również rachunki, z których wynikają koszty utrzymania, ponadto decyzja przyznająca wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 800 zł do dnia 1 grudnia 2014 r., a od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 marca 2015 r. – 1 500 zł oraz decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka poniżej 16 roku życia, w kwocie 153 zł miesięcznie. W okresie od dnia 1 kwietnia do 27 maja 2014 r. na rachunku bankowym, według wyciągu, pozostawała kwota w wysokości 4 098 zł.
Postanowieniem Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku z dnia 8 lipca 2014 r. odmówiono L. B. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zakwestionowała ustalenia dokonane przez referendarza, wyjaśniła sposób rozliczenia wolnej kwoty na rachunku bankowym oraz wskazała jako sporną, z uwagi na toczące się postępowanie spadkowe, kwestię własności budynku mieszkalnego, gospodarczego i działki w K. Podała jako jedynie pewne dochody świadczenia z pomocy społecznej i rentę męża.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wprost we wniosku złożonym na urzędowym formularzu zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie obejmującym koszty zażalenia (100 zł).
Sąd biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawczyni oraz na podstawie złożonych dodatkowo dokumentów uznał, że skarżąca wykazała brak realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych w zakresie złożonego wniosku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd uwzględnił w szczególności niesporne okoliczności związane z uzyskiwanymi dochodami małżonka wnioskodawczyni oraz wysokością przyznanych świadczeń z pomocy społecznej wynikających z niepełnosprawności dziecka. Pozostałe dochody, z działalności gospodarczej, które niewątpliwie wnioskodawczyni uzyskuje, chociaż ich wysokość jest szacowana i niejasna, nie mogą w sposób znaczący rzutować na ogólny obraz sytuacji majątkowej oraz niezbędnych kosztów utrzymania rodziny wnioskodawczyni.
W takim też zakresie, uwzględniając złożony wniosek, należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów postępowania zażaleniowego. Zwolnienie to dotyczy całości kwoty 100 zł i wyczerpuje żądanie wnioskodawczyni.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.