Uzasadnienie
Wnioskiem z 7 maja 2026 r. B. G., M.G., A. L. i D. K. wystąpili o wymierzenie Radzie Gminy Trąbki Wielkie grzywny z tytułu niewykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi wnioskodawców na uchwałę Rady Gminy Trąbki Wielkie z 25 kwietnia 2023 r., nr LVII/455/2023 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 30 marca 2026 r. skarżący w ustawowym terminie złożyli skargę na uchwałę do Sądu za pośrednictwem Rady Gminy Trąbki Wielkie. Przedmiotowa skarga została doręczona organowi w dniu 3 kwietnia 2026 r. Skarżący podkreślili, że z uwagi na podeszły wiek skarżących, którym z oczywistych względów szczególnie zależy na czasie i niezwłocznym rozstrzygnięciu sprawy, wniosek o wymierzenie grzywny stanowi jedyny skuteczny środek mogący faktycznie skłonić zobowiązany organ do przekazania skargi wraz z aktami sprawy, a tym samym umożliwić rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez tut. Sąd.
W odpowiedzi na wniosek organ wskazał, że przyczyną nieprzekazania skargi w ustawowym terminie były trudności z zebraniem materiału pozwalającego na zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie. Skarga dotyczy uchwały Rady Gminy podjętej w dniu 25 kwietnia 2023 r., poprzedzonej procedurą planistyczną wszczętą uchwałą Rady Gminy Trąbki Wielkie nr IX/53/2015 z dnia 2 czerwca 2015 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu ewidencyjnego M. Odtworzenie wszystkich czynności dotyczących procedury planistycznej rozpoczętej 11 lat temu i trwającej aż 8 lat, wymagało zwiększonego nakładu pracy, w szczególności uwzględniając ograniczone zasoby kadrowe Urzędu Gminy Trąbki Wielkie oraz znaczny zakres dokumentacji zebranej w sprawie.
Jednocześnie wskazano, że na najbliższej sesji Rady Gminy będzie procedowana uchwała w sprawie przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podkreślono, że opóźnienie w przekazaniu skargi nie wynika ze złej woli, lecz z uwagi na konieczność przygotowania odpowiedniego stanowiska w sprawie. Wbrew sugestiom zawartym we wniosku skarżących, nie ma konieczności "skłaniania" organu do przedłożenia skargi wraz z odpowiedzią na skargę, gdyż czynność zostanie przeprowadzona niezwłocznie po przyjęciu stosownej uchwały.
Zgodnie z treścią notatki urzędowej z 31 sierpnia 2026 r., skarga wpłynęła do tut. Sądu 8 lipca 2026 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (§ 1). Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (§ 2).
Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 p.p.s.a.).
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że wyłączną przesłanką wymierzenia organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., a orzeczenie sądu ma charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca przewidział, że sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że sąd powinien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy, a także rozmiary zwłoki w przekazaniu skargi.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 tej ustawy. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zatem pełnienie funkcji dyscyplinującej, ale także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszeniom prawa polegającym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest zaś jedną z podstawowych zasad tego postępowania (zob. postanowienie NSA z 11 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący wystąpili ze skargą do WSA w Gdańsku w dniu 30 marca 2026 r. Skarga wpłynęła do organu w dniu 3 kwietnia 2026 r. Jak wynika z notatki urzędowej z dnia 31 sierpnia 2026 r., skarga została przekazana do Sądu w dniu 8 lipca 2026 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. II SA/GD 665/26. Tymczasem - stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a., skarga ta wraz z aktami sprawy powinna była zostać przekazana do Sądu najpóźniej do 4 maja 2026 r. Zatem organ niewątpliwie pozostawał w bezczynności.
Należy przy tym podkreślić, że wniosek skarżących dotyczy nieprzekazania w terminie przez organ do sądu skargi wnioskodawców na uchwałę Rady Gminy Trąbki Wielkie z 25 kwietnia 2023 r., nr LVII/455/2023 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność ta jest niezwykle istotna, ponieważ zależy od niej ustalenie jaki organ był zobowiązany do przekazania skargi skarżących do sądu.
W tej kwestii kluczowe znaczenie ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2012 roku, sygn. I OPS 3/12 (dostępna w internecie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl), z której wynika, że: "W postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach skarg, których przedmiotem jest uchwała rady gminy, zdolność procesową (art. 26 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. nr 270 ze zm.) ma wójt (burmistrz, prezydent miasta) chyba, że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłyby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej.".
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w podobnej sprawie (vide postanowienie NSA z 19 października 2021 r., sygn. III OZ 859/21, dostępne w internecie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl), z uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., sygn. I OPS 3/12, wynika, że to prezydent miasta (odpowiednio wójt gminy), jako organ reprezentujący gminę (miasto) na zewnątrz, powinien sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta wraz ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale, to gmina jest zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, wyposażonym w osobowość prawną.
Dalej NSA w cytowanym postanowieniu wyjaśnił, że: "Zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a., osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa), czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków procesowych w tym postępowaniu. Tym samym zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym posiada w obecnym stanie prawnym rada gminy (miasta) jako organ administracji publicznej. Zgodnie jednak z art. 26 § 1 p.p.s.a. zdolność procesową, czyli zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych, mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 p.p.s.a. Natomiast przepis art. 28 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.
W tym zakresie zastosowanie nadal ma więc teza przywołanej uchwały z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 3/12, w zakresie zdolności procesowej organu wykonawczego gminy (por. wyroki NSA z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3027/15 i z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1008/15 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl)."
Z powyższego wynika zatem, iż brak było podstaw aby grzywną za nieprzekazanie akt ukarać – jak tego chcieli wnioskodawcy, Radę Gminy Trąbki Wielkie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., wniosek jako niezasadny oddalił.