Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 sierpnia 2026 r. A.K. złożył wniosek o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego.
Skarga została wniesiona drogą elektroniczną w dniu 9 lipca 2026 r. (vide: urzędowe poświadczenia przedłożenia). W dniu 1 września 2026 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) organ nadesłał do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na ww. skargę i aktami administracyjnymi sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny, ewentualnie o wymierzenie grzywny w możliwie najniższej wysokości, z uwzględnieniem okoliczności, z powodu których nastąpiło opóźnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej p.p.s.a.), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Jakkolwiek powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny - kwestia ta jak i wysokość grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego (z zastrzeżeniem maksymalnej wysokości - art. 154 § 6 p.p.s.a), to przekroczenie terminu na przekazanie skargi sądowi administracyjnemu warunkuje wymierzenie organowi grzywny, bowiem wyłączną przesłanką orzeczenia takiego środka wobec organu jest uchybienie ustawowemu terminowi przekazania dokumentacji do sądu administracyjnego. Sąd nie może przy tym zadziałać w tej kwestii z urzędu, bez stosownego wniosku skarżącego.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego, została złożona w dniu 9 lipca 2026 r. i od tej daty rozpoczął się zatem bieg 30-dniowego terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Skarga została natomiast przekazana do Sądu w dniu 1 września 2026 r.
Uwzględniając powyższe. Sąd uznał wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł.
Przede wszystkim wskazać należy, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w ww. przepisie. W uchwale z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09 NSA wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.
Wymierzenie grzywny może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900).
Sąd wskazuje przy tym, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nieprzekazanie skargi ogranicza stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu.
W niniejszej sprawie Sąd określając wysokość wymierzanej grzywny na kwotę 200 zł, z jednej strony miał na uwadze charakter orzekanej dolegliwości, mającej na celu zdyscyplinowanie organu oraz zapobieżenie wystąpienia takich naruszeń w przyszłości, z drugiej zaś wagę samego uchybienia z punktu widzenia negatywnych konsekwencji prawnych płynących dla strony z zaniechania uczynienia zadość obowiązkowi przekazania przez organ do Sądu skargi na bezczynność w terminie. W konsekwencji Sąd uznał, że wystarczające jest wymierzenie grzywny w wysokości wskazanej w postanowieniu dla osiągnięcia celu dyscyplinującego i realizowania przez organ w przyszłości obowiązku.
Wobec powyższego, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.