Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy A. O. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku skarżąca wskazała iż jej trzyosobowa rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawczyni uzyskuje pomoc z [...] oraz doraźne wsparcie ze strony syna. Wraz z małżonkiem i synem mieszkają w budynku o pow. [...] m2. W skład jej majątku wchodzą również dwie nieruchomości rolne o pow. odpowiednio [...] ha oraz [...] ha. Małżonek skarżącej jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] ([...] letniego) zaś jej syn [...] letniej [...]. Syn skarżącej posiada oszczędności w kwocie [...] zł zgromadzone na rachunku bankowym. Źródłem utrzymania się rodziny A. O. jest uprawa gruntu rolnego (zadeklarowała kwotę [...] zł miesięcznie), oraz środki uzyskiwane przez jej syna z tytułu stażu – w druku PPF zadeklarowano kwotę [...] zł z tego tytułu.
Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła dokumenty świadczące o sytuacji materialnej jej rodziny. W szczególności przedłożyła rachunki za wodę i energię elektryczną, kserokopię decyzji o przyznaniu jej synowi stypendium a ponadto zaświadczenie o dopłatach do gruntów rolnych.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, iż w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy wykaże osoba występująca z takim wnioskiem w przekonujący sposób wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Odnosząc powyższe spostrzeżenia do wniosku A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącej jest na tyle ciężka, iż wymaga ona zwolnienia z kosztów sadowych i ustanowienia adwokata z urzędu.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że rodzina skarżącej dysponuje areałem gruntów rolnych o pow. powyżej [...] ha. Grunty te są uprawiane i przynoszą określony dochód, co wprost wynika z oświadczenia zawartego w rubryce nr 10 formularza. Zarazem brak jest jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu na to, że dochód ten kształtuje się na poziomie [...] zł miesięcznie, jak wskazała to skarżąca we wniosku. Trzeba również podkreślić, że wnioskodawczyni uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntu rolnego, co potwierdza treść zaświadczenia wystawionego przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W dalszej kolejności wypada zwrócić uwagę na fakt, iż skoro małżonek wnioskodawczyni nie pracuje to pod znakiem zapytania należy postawić zasadność i celowość utrzymywania [...] -sto letniego pojazdu marki [...]. Z natury rzeczy tego rodzaju składnik majątku generuje określone wydatki (koszty ubezpieczenia, naprawa, paliwa itp.). Skoro zaś nie jest wykorzystywany bezpośrednio do uzyskiwania dochodu (np. w związku z prowadzoną działalności gospodarczą lub dowozem do miejsca zatrudnienia) to trudno przyjąć, aby koszty jego utrzymania miały pierwszeństwo przed należnościami Skarbu Państwa, do których niewątpliwie należą koszty sądowe.
Wskazać również trzeba, że pomimo wyraźnego wezwania skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że korzysta z pomocy [...], co podkreśliła we wniosku. W tym miejscu zauważyć wypada, iż treść przepisu art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Stąd też okoliczności, które nie zostały w sposób dostateczny uprawdopodobnione, nie mogą zaważyć na uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Na koniec wreszcie wypada zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie, o który wystąpiła A. O. może nastąpić wobec osób, które nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie zdobyć jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Sytuacja materialna takiej strony musi więc w sposób znaczący odbiegać od przeciętnej. W niniejszej sprawie syn wnioskodawczyni, pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie [...] zł zgromadzonymi na rachunku bankowym. Należy więc oczekiwać, że w pierwszej kolejności skarżąca zwróci się o wsparcie do syna, a dopiero wówczas, gdy by okazało się to niemożliwe (np. środki te uległyby zajęciu komorniczemu) będzie oczekiwać pomocy ze strony Państwa.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu.