Uzasadnienie
W dniu 10 czerwca 2011r. skarżąca M. L. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na naruszenie prawa przez Radę Miasta Krakowa przy wydawaniu uchwał w sprawie sprzedaży lokali użytkowych i w sprawie zbywania lokali mieszkalnych przez Gminę Miejską Kraków.
Skarżąca domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, a także niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i opłacenia pełnomocnika z wyboru. Wskazała, iż z powodu zaciągnięcia pożyczek z wysokim oprocentowaniem znalazła się w sytuacji materialnej, która nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek dodatkowych opłat. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, jest bezdzietną wdową i utrzymuje się ze świadczenia rentowego w kwocie 663,55 zł, a także dochodów z najmu lokali użytkowych położonych przy ul. [...] oraz ul. [...] w K. w wysokości kolejno – 1.835 zł oraz 1.455 zł. Łącznie zatem dochody skarżącej wynoszą miesięcznie 3.953 zł.
Skarżąca wykazała miesięczne koszty utrzymania, mediów, a także zaciągniętych kredytów na łączną kwotę 3.763,96 zł, co potwierdziła stosownymi dokumentami. Z uwagi na znaczne koszty, które pochłaniają znaczną część jej dochodów, wskazała, iż korzysta z kart debetowych, gdyż brakuje jej bieżących środków finansowych. Ponadto skarżąca posiada na własność dom o pow. 108,75 m2 w M., działkę o pow. 14 arów oraz dwa lokale użytkowe w K. przy ulicach [...] oraz [...]. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada wartościowych ruchomości, a od 2007 roku z tytułu najmu lokali nie osiąga dochodu, gdyż przychody w całej wysokości pokrywają koszty spłaty kredytów i kosztów eksploatacyjnych. Od kwietnia 2011r. nieruchomości skarżącej w M. oraz S. są zajęte przez komornika.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011r. zwolnił skarżącą od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Oddalił też wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.
M. L. wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza, podnosząc, że w obecnej swojej sytuacji materialnej nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika procesowego, zaś sprawa wymaga prowadzenia przez osobę dysponującą wiedzą fachową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że to osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna "wykazać", iż jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów. W tym celu strona zobowiązana jest do przedstawienia wiarygodnych i kompletnych informacji w tym zakresie, sąd zaś dokonuje oceny przedstawionych przez stronę danych.
W ocenie Sądu skarżąca wykazała, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów (3.953 zł) oraz wydatków (3.763 zł), nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego. Podkreślić trzeba także, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa. Dlatego zwolnienie skarżącej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi umożliwi rozpoznanie tej skargi przez Sąd, a więc skarżąca nie zostanie pozbawiona prawa do sądu, tym bardziej, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nieposiadającą wykształcenia prawniczego.
Odnośnie wniosku o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni nie posiada innych osób na utrzymaniu oraz posiada znaczny majątek - dom w M., działkę 14 arową oraz dwa lokale użytkowe w centrum K., które dają skarżącej możliwość uzyskiwania dochodów. Wyjaśnić trzeba też, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy – szczególnie w całości (postanowienie NSA z 28 czerwca 2005r. sygn. akt II GZ 56/05).
Dlatego poniesienie ewentualnych dalszych kosztów postępowania, oraz ewentualnych kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, przy jednoczesnym zwolnieniu wnioskodawczyni od kosztów sądowych aktualnie wymaganych w ocenie Sądu nie naraża strony na pogorszenie warunków bytowych i jednocześnie odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 ppsa.