Uzasadnienie
Po wniesieniu przez skarżącego P. B. wniosku z żądaniem wymierzenia grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Krakowie, skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł.
Na to zarządzenie skarżący wniósł zażalenie i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OZ 634/08 zażalenie oddalił.
Następnie po wyczerpaniu procedury związanej z odrzuceniem sprzeciwu postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt II SO/Kr 7/08, co nastąpiło postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OZ 460/10, skarżący ponownie został wezwany w dniu 7 października 2010 r. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł pod rygorem dorzucenia wniosku (akta sądowe sprawy, tom II, karta nr 223).
W dniu 14 października 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i zarządzeniem z dnia 22 października 2010 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia tego wniosku. Następnie referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SO/Kr 7/08 pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Zarządzenie to otrzymał skarżący P. B. w dniu 29 listopada 2010 r. i dnia 6 grudnia 2010 r. wniósł na od tego zarządzenia sprzeciw. Sprzeciw zawiera mechanicznie odwzorowany podpis (facsimile podpisu) skarżącego.
W tym stanie sprawy zarządzeniem z dnia 21 grudnia 2010 r. skarżący został wezwany do podpisania własnoręcznym podpisem wniesionego sprzeciwu w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie to odebrał osobiście skarżący w dniu 29 grudnia 2010 r.
Do dnia 28 stycznia 2011 r. sprzeciw nie został podpisany własnoręcznym podpisem skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarżący P. B. wniósł sprzeciw na zarządzenie o pozostawieniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na zarządzenie sędziego wzywające do podpisania tego sprzeciwu, skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi ani nie podpisał własnoręcznie sprzeciwu.
Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. oraz art. 259 § 2 P.p.s.a., każdy sprzeciw musi zawierać podpis strony albo podpis przedstawiciela ustawowego strony lub jej pełnomocnika. Takie stanowisko zajęto w orzecznictwie sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 7/06, opub. w LEX nr 299387, zawarł tezę, zgodnie z którą:
"1. Sprzeciw od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego jest pismem procesowym, zatem powinien czynić zadość wszystkim wymaganiom stawianym takiemu pismu, w tym określonemu w art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
- 2. Sprzeciw złożony bez odpisu (lub odpisów) jest obarczony brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie, po uprzednim wezwaniu Sądu, skutkuje odrzuceniem sprzeciwu".
Pogląd ten w całości akceptuje Sąd w tej sprawie.
Mając na uwadze powyższy brak formalny skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał składającego sprzeciw do jego podpisania pod rygorem odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane przez skarżącego i tym samym nie został przez stronę skarżącą uzupełniony brak formalny w postaci podpisania sprzeciwu.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanym odpowiednio do sprzeciwów wnoszonych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, sąd administracyjny odrzuca sprzeciw, jeżeli nie uzupełniono jego braków formalnych w wyznaczonym terminie, a takim brakiem jest w tej sprawie nie podpisanie sprzeciwu.
Należy również wyjaśnić, że podnoszony w toku postępowania przez skarżącego art. 65 § 3 P.p.s.a. dotyczy tylko doręczania pism przez sąd administracyjny innym podmiotom, a nie – jak wskazywał na to skarżący w toku postępowania – zawiera upoważnienie dla stron do dostarczania pism w drodze elektronicznej sądowi. Stąd powołany artykuł nie może stanowić skutecznej podstawy do powoływania się jako uprawniający do doręczania w drodze elektronicznej korespondencji przez stronę do sądu.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr z 2001 r. 130, poz. 1450 z późn. zm.) bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego art. 60, art. 78 § 1 i § 2 dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej.
Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 656 z późn. zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 3a dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane wyżej przepisy dotyczą wyłącznie zakresu jaki reguluje dana ustawa.
W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wyżej wskazanych przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.), przepisów tej ustawy nie stosuje się do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji w tym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uznać, że wystarczającym jest opatrzenie danego dokumentu elektronicznym podpisem. W ocenie Sądu warunkiem uznania za dopuszczalne podpisywanie pism kierowanych do sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym byłaby zmiana regulacji ustawowej.
Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a
Wobec nie umieszczenia na sprzeciwie z dnia 6 grudnia 2010 r. własnoręcznego podpisu skarżącego P. B., pismo to należało uznać za obarczone brakiem formalnym. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt I OPP 25/08 lub w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OZ 460/10 wydanym w poprzednio prowadzonym postępowaniu w sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Nie jest również trafnym podnoszona w toku postępowania argumentacja przez skarżącego, jakoby dopuszczalność korzystania z podpisu elektronicznego w zakresie składanych sprzeciwów mogła wynikać również z art. 78 K.c. Kodeks cywilny zawiera regulację składania oświadczeń woli, a więc takich czynności prawnych, które zmierzają do wywołania (nawiązania, zmiany, rozwiązania) skutków prawnych prawa materialnego. Nie jest oświadczeniem woli wniesienie w tej sprawie sprzeciwu. Sprzeciw jest bowiem czynnością procesową, która może wywołać skutki procesowe, a nie skutki w zakresie prawa materialnego. W tej sprawie w związku ze złożonym sprzeciwem nie może nastąpić wywołanie jakiegokolwiek skutku w zakresie prawa materialnego.
Nie można również zapominać i tego, że sprawy rozpoznawane przed sądami administracyjnymi generalnie dotyczą sfery prawa publicznego (prawa administracyjnego), Kodeks cywilny reguluje zaś materię prawa prywatnego.
W ocenie Sądu ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębne – od ustawy o podpisie elektronicznych i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Sprzeciwy, skargi czy zażalenia dla swojej skuteczności musza być podpisanie własnoręcznie (ręcznie).
W związku z powyższym należało, stosownie do treści art. 259 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzec jak w sentencji i sprzeciw odrzucić.