Uzasadnienie
W dniu 16 sierpnia 2010 roku P. L. M. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem Kierownika Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P., skargę na bezczynność tego podmiotu w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
W dniu 16 września 2010 roku P. L. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o ukaranie Kierownika Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. grzywną, o której stanowi art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu skarżący napisał, że 15 – dniowy termin na przekazanie skargi do Sądu upłynął z dniem 31 sierpnia 2010 roku. Tymczasem z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej przez skarżącego w dniu 15 września 2010 roku z pracownikiem Sądu wynika, że skarga nie została przekazana do Sądu.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. wniósł o jego oddalenie. Nadto, organ wniósł o przywrócenie terminu do przekazania skargi do Sądu oraz o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący pismem z dnia 29 lipca 2010 roku wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z dnia 9 sierpnia 2010 roku, doręczonym skarżącemu w dniu 16 sierpnia 2010 roku, została udzielona informacja publiczna. W tym samym dniu wpłynęła do organu skarga na bezczynność. Po sprawdzeniu, że informacja została udzielona, organ uznał, iż zaszła w sprawie omyłka i pismo zostało dołączone do akt. W konkluzji organ wskazał, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w P. znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt sądowych o sygnaturze II SAB/Łd 51/10, skarga wraz z aktami sprawy została nadana listem poleconym w dniu 29 października 2010 roku, a wpłynęła do Sądu dnia 3 listopada 2010 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż co do zasady, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odmienne regulacje w tym przedmiocie wynikać mogą z przepisów szczególnych. Jednym z takich przepisów jest art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że:
- 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi,
- 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.
Postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego skierowanym do Kierownika Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. dotyczyło dostępu do informacji publicznej i toczyło się na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wynika z tego, że termin na przekazanie skargi do Sądu wynosił 15 dni od daty otrzymania skargi.
Stosownie zaś do art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 tej ustawy, Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Przytoczony przepis art. 55 § 1 nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny lecz pozostawia tę kwestę uznaniu składu orzekającego. Oznacza to, iż przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: jej charakter, przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. m.in. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 259).
W literaturze przedmiotu występowały rozbieżności co do potrzeby wymierzania organowi grzywny w sytuacji, gdy przed zastosowaniem tej sankcji organ wykonał ciążące na nim obowiązki. Część komentatorów stała na stanowisku, że ponieważ grzywna ma dyscyplinować organ do przesłania sądowi administracyjnemu skargi wraz z aktami i stanowiskiem organu, dopełnienie przez organ tego obowiązku, choćby z uchybieniem terminu, ale zanim Sąd orzeknie w sprawie wymierzenia grzywny, czyni postępowanie w przedmiocie jej wymierzenia bezprzedmiotowym i należy je umorzyć (tak: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, str. 166-167).
Jednakże w doktrynie i orzecznictwie wyrażany był również pogląd, który Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela, że wniosek skarżącego należy merytorycznie rozpoznać, niezależnie od momentu wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku. Nie ma podstaw bowiem do przyjęcia, że w omawianej sytuacji Sąd nie może takiego wniosku uwzględnić i wymierzyć organowi grzywny. Pogląd taki zaprezentowany został przede wszystkim w uchwale Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 roku, sygn. akt II GPS 3/09, w której stwierdzono, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania wniosku stwierdzić należy, że w świetle okoliczności sprawy nie budzi wątpliwości fakt, iż Kierownik Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. nie uczynił zadość wymogowi przekazania skargi do Sądu w terminie 15 dni od daty jej otrzymania. Skoro bowiem skargę na bezczynność tego podmiotu P. L. M. skierował do WSA w Łodzi za pośrednictwem organu w dniu 16 sierpnia 2010 roku, organ ten obowiązany był najpóźniej do dnia 31 sierpnia 2010 roku przekazać Sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Organ obowiązek ten zrealizował wysyłając odpowiednie dokumenty do Sądu dopiero w dniu 29 października 2010 roku. Reasumując, uchybienie terminu przekazania skargi do Sądu obejmowało 59 dni.
Wniosek o ukaranie organu grzywną z powodu nieprzekazania skargi Sądowi w terminie wynikającym z przepisu art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, został skierowany do Sądu w dniu 15 września 2010 roku.
Biorąc więc pod uwagę fakt, iż skarga wraz z niezbędnymi dokumentami została doręczona do Sądu, (chociaż po terminie), a jednocześnie organ wyjaśnił przyczyny zaistniałego opóźnienia, Sąd uznał za wystarczające nałożenie grzywny w kwocie 100 zł. Za nałożeniem grzywny w tej wysokości przemawia również okoliczność, iż skarga na bezczynność wpłynęła do organu po dacie udzielenia stronie żądanej informacji publicznej. W tym samym bowiem dniu skarżący odebrał przesyłkę pocztową zawierającą informację publiczną, a do organu wpłynęła skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej.
W ocenie Sądu, przepis art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma na celu przede wszystkim wyegzekwowanie od organu administracji wypełnienia przezeń obowiązków procesowych, jego represyjno- prewencyjny charakter o tyle ma znaczenie, iż może zapobiec zaistnieniu takiej sytuacji w przyszłości.
Reasumując: obowiązek określony w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej został wykonany po terminie. Zatem nałożenie grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, Sąd uznał za zasadne. Z tych względów, orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnął jak w punkcie 3 postanowienia na mocy art. 200 i 205 § 1 przy zastosowaniu art. 64 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się zaś do wniosku organu o przywrócenie terminu do przekazania skargi do Sądu, to stosownie do regulacji art. 86 § 1 zd. I Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści cytowanego przepisu wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie jedynie do stron (w znaczeniu strony skarżącej i uczestników postępowania), a nie do organu administracji. Z tego powodu Sąd wniosek organu o przywrócenie terminu do przekazania Sądowi skargi odrzucił na mocy art. 88 w zw. z art. 64 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
K.O.