Uzasadnienie
W dniu 12 kwietnia 2023 r. Fundacja [...] z siedzibą w K. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o wymierzenie Burmistrzowi Miasta i Gminy Bolimów grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi z 3 października 2022 r. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Bolimów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 16 lutego 2022 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Do wniosku strona załączyła odpis skargi z 3 października 2022 r. na bezczynność organu z załącznikami oraz dowód potwierdzenia nadania 10 października 2022 r. przesyłki poleconej pod adresem Burmistrza Miasta i Gminy Bolimów.
Na podstawie zarządzenia Sędziego z 27 kwietnia 2023 r. organ został zobowiązany do ustosunkowania się do treści wniosku w terminie 7 dni.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Burmistrz Miasta i Gminy Bolimów przyznał, że 16 lutego 2022 r. wpłynął do organu wniosek strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. W tym okresie Urząd Miasta i Gminy funkcjonował w systemie hybrydowym co znacznie wpływało na sytuację organizacyjną jednostki. Praca hybrydowa oparta w głównej mierze na pracy zdalnej spowodowana była stanem epidemiologicznym oraz bardzo wysoką absencją pracowników. Ze względu na szeroki zakres merytoryczny wnioskowanej informacji konieczne było skompletowanie danych od kilku osób jednocześnie co praktycznie w tamtym okresie było niemożliwe. Jednocześnie funkcjonowanie urzędu ograniczono do minimum. Nie kończąc praktycznie pracy zdalnej jednostki samorządu terytorialnego musiały zmierzyć się z kolejnym trudnym zadaniem jakim był kryzys uchodźców z Ukrainy. Zadania jakie realizowały samorządy dotyczyły relokacji uchodźców, koordynacji w kwaterach prywatnych, świadczeń socjalnych oraz ewidencji ludności. Ilość obowiązków jakie nałożył na samorządy Wojewoda wiązał się ze zmianą dotychczasowych zakresów czynności co odsunęło na dalszy plan realizację bieżących spraw.
Organ zaznaczył, że współcześnie jednostki samorządu terytorialnego realizują szereg czynności wynikających z zadań własnych jak i czynności zleconych ze strony administracji rządowej. Ilość obowiązków, zdań i analiz powoduje coraz więcej obciążeń pracowników a także problemy ciągłości procedur i terminowości. Jednym z przykładów niewłaściwej procedury jest brak realizacji przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dlatego, aby szczególnie bronić transparentności działania urzędu wprowadzono nowe rozwiązania, które mają w przyszłości przeciwdziałać podobnym przypadkom. Procedury obiegu informacji w tym wniosków o udostępnienie informacji publicznej są aktualnie pod szczególnym nadzorem kadry zarządzającej. Wprowadzenie właściwego obiegu korespondencji oraz kontrola realizacji zadań pozwoli w przyszłości zapobiec podobnym sytuacjom.
Reasumując, organ zwrócił się z prośbą o odstąpienie od wymierzenia grzywny w przedmiotowym postępowaniu, wskazując iż - jego zdaniem - dobrym rozwiązaniem wnoszącym wiele pozytywnych zmian byłyby mediacje z wnioskującym podmiotem w zakresie ich doświadczeń w zakresie informacji publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Wniosek o wymierzenie grzywny jest uzasadniony.
Stosownie do treści art. 54 § 2 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Zgodnie jednak z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 z późn.zm. - w skrócie "u.d.i.p."), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Art. 21 u.d.i.p. ma charakter lex specialis w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a.
Natomiast po myśli art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Z powyższego wynika, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi, w tym wypadku piętnastodniowemu terminowi do przekazania Sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę. Należy również podkreślić, że dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. z uchybieniem terminu przez organ nie skutkuje oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, czy też umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 (ONSAiWSA 2010/1/2) podniesiono, że skoro z art. 54 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 tej ustawy. W istocie zatem przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 ustawy obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 1259/13 – Lex nr 1419496).
Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 21/22 (Lex nr 3295013) dla wymierzenia grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi do sądu administracyjnego irrelewantne jest to, z jakiego powodu skarga nie została przez organ przekazana do sądu w terminie. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma m.in. funkcję dyscyplinującą, a znajduje swoją podstawę faktyczną w samym fakcie nieprzekazania w terminie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot, do którego wpłynęła i przeciwko któremu jest skierowana. Podmiot musi zatem przekazać skargę w terminie nakreślonym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. Skarga została nadana przez stronę skarżącą pod adresem organu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 10 października 2022 r. i jak ustalił Sąd wpłynęła do organu 14 października 2022 r. Z poczynionych przez Sąd ustaleń z urzędu wynika, że skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dopiero 5 czerwca 2022 r. i zarejestrowana za sygn. akt II SAB/Łd 56/23. Bezspornym jest nadto, że strona skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o wymierzenie organowi z tego powodu grzywny. Spełnione wobec tego zostały przesłanki materialnoprawne dające Sądowi możliwość wymierzenia grzywny.
W konsekwencji Sąd uznał, że grzywna w kwocie 500 złotych będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ustawowego i jednocześnie spełni pozostałe cele, dla których została ustanowiona, dyscyplinując organ na przyszłość. Wedle wyjaśnień organu dotyczących nierozpoznania wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, a nie nieprzekazanie skargi w terminie, postępowanie organu nie było podyktowane intencjonalnym działaniem, ale przejściowymi organizacyjnymi utrudnieniami związanymi z trwającą pandemią wirusa Sars-CoV-2. Zauważyć jednak trzeba, że problemy organizacyjne nie mogą co do zasady usprawiedliwiać niewykonywania przez organy administracji obowiązków przekazywania skarg do sądów administracyjnych. Chodzi bowiem o obowiązki, od których zależy uruchomienie procedury gwarantującej prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stan epidemii panującej w kraju, utrzymujący się już od ponad 2 lat, umożliwiał przygotowanie się organu pod względem organizacyjnym do zwiększonych obowiązków. Rolą organu administracji jest taka organizacja działania, aby zdarzenia nietypowe czy niespodziewane, nie paraliżowały toku jego pracy, zwłaszcza, gdy wiązałoby się to z ujemnymi skutkami dla obywateli.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia.
O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w pkt 2 postanowienia zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn.zm.). Zasądzona kwota 580 zł stanowi równowartość wpisu od wniosku - 100 zł i wynagrodzenia adwokata - 480 zł.