Uzasadnienie
W piśmie z 24 lutego 2020 r. (wniesionym do sądu za pośrednictwem platformy e-PUAP) S. S. (dalej jako: skarżący) wystąpił z wnioskiem o wymierzenie grzywny Wojewódzkiemu Zrzeszeniu [...] w L. (dalej jako: Zrzeszenie) za nieprzekazanie do Sądu jego skargi na bezczynność Zrzeszenia w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zażądał wymierzenia grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 8 stycznia 2020 r. za pośrednictwem Zrzeszenia wniósł skargę do sądu administracyjnego na bezczynność tego podmiotu w sprawie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 23 grudnia 2019 r. (uzupełnionego pismem z 8 stycznia 2020 r.). Pomimo upływu ustawowego terminu podmiot zobowiązany nie przekazał skargi do sądu, co skarżący ustalił w oparciu o informacje uzyskane w sekretariacie sądu i brak odpowiedzi na zapytanie skierowane drogą mailową do skarżonego podmiotu.
W odpowiedzi na wniosek Zrzeszenie wniosło o jego odrzucenie, uznając zarzuty skarżącego za bezzasadne. W uzasadnieniu Zrzeszenie stwierdziło, że każdorazowo, począwszy od 26 listopada 2019 r., kiedy to po raz pierwszy wpłynęło za pośrednictw poczty elektronicznej zapytanie skarżącego w trybie dostępu do informacji publicznej, Zrzeszenie odpowiadało, w takiej samej formie, zgodnie z posiadanymi danymi i możliwościami prawnymi udzielenia odpowiedzi. Dodatkowo skarżący kierował podobne prośby do Ministerstwa Sportu i Turystyki, a także Instytutu Sportu w W., które to instytucje prosiły zrzeszenie o wyjaśnienie sprawy. Zrzeszenie zawsze udzielało stosownych wyjaśnień. Do odpowiedzi Zrzeszenie dołączyło wydruki korespondencji elektronicznej ze skarżącym i wspomnianymi podmiotami.
W odpowiedzi na wezwanie sądu co do sposobu wniesienia skargi na bezczynność Zrzeszenia w sprawie wniosku z 23 grudnia 2019 r., w piśmie procesowym z 14 kwietnia 2020 r. skarżący wyjaśnił, że skargę wniósł drogą elektroniczną (e-mail’em), ponieważ Zrzeszenie nie posiada platformy e-PUAP, a na jego stronie internetowej nie były podane informacje, w jaki sposób akceptowane były wnoszone skargi czy wnioski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a). Należy jednak zwrócić uwagę, że skarga na bezczynność, w związku z którą złożono rozpatrywany wniosek, dotyczyła udostępnienia informacji publicznej. W tym przypadku, zgodnie z regulacją szczególną, przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej; Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W rozpoznawanej sprawie nałożenie grzywny nie jest możliwe, ponieważ skarga nie została wniesiona prawidłowo w dniu 8 stycznia 2020 r. (jak twierdzi skarżący), nie można zatem uznać, że od tego dnia zaczął biec Zrzeszeniu 14-dniowy termin na przekazanie skargi do sądu.
Z informacji podanych przez skarżącego wynika, że skargę na bezczynność Zrzeszenia w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 23 grudnia 2019 r. wniósł zwykłą pocztą elektroniczną (e-mailem) w dniu 8 stycznia 2020 r. Informacje systemowe znajdujące się w tych wyjaśnieniach (k.
- 80) oraz z wydrukach korespondencji elektronicznej dołączonych do skargi (k.
- 70) wskazują, że rzeczywiście w dniu 7 stycznia 2020 r. (różnica w stosunku do daty podanej przez skarżącego jest bez znaczenia) skarżący wysłał na adres e-mail Zrzeszenia wiadomość, której przedmiot określono jako: "Skarga do WSA (wz. z wnioskiem z 23.12.2019 i uzupełnieniem z 2.01.2020 r.)" [pisownia oryginalna].
W postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism drogą elektroniczną, jednak wymaga to zachowania pewnych standardów procesowych pozwalających na odpowiednią weryfikację tożsamości wnoszącego pismo. Zgodnie z art. 54 § 1a p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Odpowiednie zastosowanie ma w tym przypadku przepis art. 49a p.p.s.a., co oznacza, że organ potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r., poz. 346, ze zm.; dalej jako: u.i.d.p.r.z.p.), na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny.
Z przepisów tych wynikają jednak dwie istotne konsekwencje. Po pierwsze, skargę drogą elektroniczną można wnieść za pośrednictwem organu tylko wówczas, jeśli dany podmiot jest zobowiązany do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej. Obowiązek ten reguluje wspomniana ustawa o informatyzacji, w szczególności jej art. 16 ust. 1a, z którego wynika, że podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. Podmiotami publicznymi, zobowiązanymi do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej, są podmioty realizujące zadania publiczne. Katalog tych podmiotów ustawodawca określił w art. 2 ust. 1 u.i.d.p.r.z.p. Skarżone Zrzeszenie nie mieści się w katalogu tych podmiotów. Trzeba dodatkowo zauważyć, że ustawa rozszerza pewne obowiązki również na podmioty, którym podmiot publiczny powierzył lub zlecił realizację zadania publicznego (art. 2 ust. 2 u.i.d.p.r.z.p.).
Obowiązki te dotyczą jednak stosowania w komunikacji między podmiotem niepublicznym a podmiotem publicznym, który zlecił realizację zadania publicznego, systemu teleinformatycznego spełniającego odpowiednie wymagania, a ponadto mają zastosowanie tylko w takim zakresie, w jakim w związku z realizacją tego zadania istnieje obowiązek przekazywania informacji do lub od podmiotów niebędących organami administracji rządowej (art. 13 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 2 u.i.d.p.r.z.p.).
Wynika z tego konkluzja, że Zrzeszenie nie jest zobowiązane do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej, co wyklucza możliwość wnoszenia skarg do sądu administracyjnego za pośrednictwem tego podmiotu, z uwagi na treść art. 54 § 1a p.p.s.a. Ujawnia się w tym miejscu specyfika spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej obejmuje swoim zakresem również podmioty niepubliczne, które wykonują zadania publiczne lub korzystają z mienia publicznego. Prowadzi to do poważnych komplikacji związanych z odpowiednim stosowaniem przez te podmioty określonych procedur prawnych, przewidzianych zasadniczo dla organów władzy i administracji publicznej.
Nie można jednak absolutnie wywodzić, że skoro Zrzeszenie może być potencjalnie podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (np. jeśli wykonują zadania publiczne lub korzysta z majątku publicznego), to ma obowiązek stworzenia takich samych prawnych możliwości komunikacji elektronicznej z podmiotami zewnętrznymi, jak organy władzy i administracji publicznej. Takiego obowiązku nie sposób wywieść z przepisów ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Skoro tak, to w przypadku tego rodzaju podmiotów może okazać się, że wniesienie skargi jest możliwe wyłącznie za pomocą tradycyjnych środków komunikacji (przez operatora pocztowego).
O tym, że skarżący nie wniósł skutecznie skargi za pośrednictwem Zrzeszenia w dniu 8 (lub 7) stycznia 2020 r. i w związku z tym nie powstał po stronie Zrzeszenia obowiązek przekazania skargi do sądu administracyjnego, przesądza również kwestia wykorzystania formy zwykłego listu elektronicznego (e-maila). Skarga jest pismem w rozumieniu przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem znajduje do niej zastosowanie art. 46 § 2a p.p.s.a., w świetle którego, w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Pismo wniesione przez skarżącego zwykłym e-mailem, do podmiotu, który nie był zobowiązany do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej nie może być potraktowane jako skutecznie wniesienie skargi do sądu administracyjnego.
Nie zmienia tej oceny podniesiony przez skarżącego argument, że wysłał zwykły e-mail, ponieważ Zrzeszenie "nie posiada platformy e-PUAP". Jeszcze raz trzeba podkreślić, że Zrzeszenie nie ma takiego prawnego obowiązku. Skoro tak, to skarżący musiał skorzystać z tradycyjnych form wniesienia skargi za pośrednictwem tego podmiotu. Taka jest po prostu specyfika postępowań w sprawach dostępu do informacji publicznej w odniesieniu do podmiotów, które nie są podmiotami publicznymi w rozumieniu ustawy o informatyzacji. Nie jest to wymóg utrudniający realizację skarżącemu prawo do sądu, gdyż – nawet biorąc pod uwagę fakt zamieszkania skarżącego za granicą – w dzisiejszych czasach wysłanie korespondencji z zagranicy do Polski, przez operatora pocztowego nie nastręcza żadnych trudności.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro skarżący nie wniósł skutecznie skargi w dniu 7 (lub 8) stycznia 2020 r., bowiem nie można za taką czynność uznać wysłania zwykłego listu elektronicznego, nie można przyjąć, że Zrzeszenie miało obowiązek przekazać to pismo jako skargę do sądu administracyjnego w ustawowym terminie. Skoro nie powstał obowiązek po stronie Zrzeszenia, nie zaczął również biec termin 15- dniowy do przekazania skargi (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.), nie można zatem organowi wymierzyć grzywny za nieprzekazanie skargi (pisma) do sądu.
W tej sytuacji sąd oddalił wniosek o wymierzenie grzywny, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.