Uzasadnienie
R.Ż. złożył do tut. Sądu wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Zespołu Szkół w L. (dalej: Dyrektor) grzywny za nieprzekazanie Sądowi jego skargi z dnia 10 stycznia 2016r. na bezczynność tego organu w zakresie udostepnienia informacji publicznej oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że w dniu 10 stycznia 2016r. wystąpiła za pośrednictwem Dyrektora, ze skargą na bezczynność tego organu, którą wysłała za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w przesyłce poleconej i skutecznie doręczonej w dniu 12 stycznia 2016r. Pomimo upływu ustawowego 30-dniowego terminu, Dyrektor Szkoły nie przesłała skargi do WSA w Olsztynie. Podał, że przed złożeniem wniosku o wymierzenie grzywny wystąpił do Sądu o informację w tej sprawie i pismem z dnia 15 marca 2016r. Przewodnicząca Wydziału Informacji Sądowej WSA w Olsztynie poinformowała, że żadna skarga dotycząca jego osoby nie wpłynęła do tego Sądu.
W odpowiedzi na wniosek pełnomocnik Dyrektora Zespołu Szkół w L. wniósł o niewymierzanie organowi grzywny z uwagi na przedstawione okoliczności, jak również wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z umowy o pracę pracownika oraz zakresu jego obowiązku, zapisu dziennika korespondencyjnego placówki na okoliczność zakresu obowiązków ciążących na pracowniku i braku dokonania stosownego wpisu w dzienniku o odbiorze skargi strony. Potwierdzono, że skarga wnioskodawcy na bezczynność organu wpłynęła do organu w dniu 12 stycznia 2016r., co wynika z załączonej przez stronę dokumentacji potwierdzającej nadanie rzeczonego pisma. Przyczyną braku przesłania tej skargi do Sądu było uchybienie pracownika szkoły, które spowodowane zostało ogromnym natłokiem pracy w związku z ilością zadań jakie zostały nań nałożone w związku z rozbudowaną strukturą zespołu szkół. W skład Zespołu Szkół w L. wchodzą Szkoła Podstawowa w L., Szkoła Filialna w S. oraz Gimnazjum w L. Wobec trudnej sytuacji materialnej placówki i brakiem możliwości zwiększenia zatrudnienia obsługą techniczną tych trzech placówek zajmuje się jeden pracownik, piastujący stanowisko sekretarza szkoły.
Do jego kompetencji należy wiele czynności, w tym przyjmowanie i rozdział przychodzącej korespondencji. Zakres obowiązków tego pracownika jest rozległy i powoduje konieczność przemieszczania się pomiędzy poszczególnymi jednostkami. W natłoku obowiązków pracownika odebrał on stosowną korespondencję skarżącego, jednak nie odnotował jego przyjęcia i zaniechał stosownej dekretacji w dzienniku korespondencji, co wynika z zapisów pod datą 12 stycznia 2016r. Nie przekazano także samej skargi Dyrektorowi, który nie mógł się z nią zapoznać ani nadać jej dalszego biegu. Niezwłocznie po otrzymaniu stosownego wezwania z Sądu w dniu 29 marca 2016r. sprawa została natychmiast wyjaśniona, zaś sama skarga wraz z odpowiedzią na skargę przesłana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Organ natychmiast po powziętej sytuacji przekazał skargę, zaś przekroczenie terminu nie jest znaczne.
W dniu 22 kwietnia 2016r. R.Ż. w piśmie procesowym podtrzymał złożony wniosek o wymierzenie organowi grzywny wskazując, że błędy organizacyjne, nakład pracy, predyspozycje zawodowe pracowników nie mogą usprawiedliwiać faktu bezczynności organu. Podkreślił, że za organizację pracy pracowników odpowiada jej Dyrektor. Zanegował trudną sytuację szkoły skoro Dyrektor ustanowiła w tej sprawie profesjonalnego pełnomocnika, mimo że nie wymaga ona przymusu adwokacko - radcowskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w dalszej części zwanej: p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z treści art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r. poz. 782 ze zm.) dalej zwanej u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Natomiast stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Z powyższych uregulowań wyraźnie wynika, że to nie organ administracji, lecz sąd administracyjny jest adresatem skargi. Dlatego też to na organie, do którego wpływa skarga skierowana do sądu administracyjnego spoczywają określone obowiązki. Powinność organu, który otrzymał skargę sprowadza się do przekazania skargi wraz z kompletnymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, w określonym ustawowo terminie, który w przypadku skargi z zakresu ustawy o dostępie do informacji publicznej wynosi 15 dni od dnia jej otrzymania. Natomiast niewykonanie tego obowiązku skutkuje sankcją w postaci możliwości wymierzenia przez sąd grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a.
Nadto podnieść należy, że organ obowiązany jest wykonać czynności nakazane art. 54 § 2 p.p.s.a. również w przypadku, gdy skorzysta z instrumentu autokontroli, przewidzianego w art. 54 § 3 tej ustawy, gdyż jedynie sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli tej czynności i ewentualnego umorzenia postępowania sądowego (por. R. Mikosz: Skutki prawne uwzględnienia przez organ administracji publicznej skargi do sądu administracyjnego, ZNSA z 2007r. Nr 5-6, s.7).
Wskazać pozostaje, że regulacja zawarta w art.55 § 1 p.p.s.a. zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i wiąże się z powrotem ustawodawcy do pośredniego trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, mając na celu przeciwdziałanie przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco- restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a, zaś wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006, Nr 6, poz. 156).
Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, rozstrzygając w tej kwestii, sąd winien wziąć po uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381).
Ponadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009r. (sygn. akt II GSK 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszaniu prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.
W rzeczonej sprawie skarga na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej wpłynęła do organu w dniu 12 stycznia 2016r., co wynika z odpowiedzi organu na wniosek o wymierzenie grzywny oraz załączonej przez skarżącego korespondencji i z akt sprawy II SAB/Ol 35/16, pod którą to sygnaturą skarga ta została zarejestrowana. Tak więc termin do przekazania skargi wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upłynął w dniu 27 stycznia 2016r. W tym terminie obowiązek ten nie został wykonany, gdyż skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana do Sądu w dniu 12 kwietnia 2016r. (sygn. sprawy II SAB/Ol 35/16). Postępowanie organu w niniejszej sprawie niewątpliwie wypełnia zatem przesłankę określoną w art. 55 § 1 p.p.s.a.
Wskazać należy, że powołany przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, gdyż sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu wniosku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi. Przy czym, jak wskazano wyżej, wymierzenie organowi grzywny ma na celu nie tylko zdyscyplinowanie organu, ale stanowić ma również sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o wymierzeniu grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy sądowi administracyjnemu. Ustalając jej wysokość Sąd uznał, że jest ona współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wskazać należy, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu orzekającego w sprawie wniosku i sąd administracyjny nie jest w tym zakresie związany wnioskiem strony. Jedynie górna granica grzywny jest określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Sąd uznał, że w okolicznościach tej sprawy, wymierzona grzywna w kwocie 50 zł będzie stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku polegającego nieprzekazaniu skargi. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że spóźnienie organu w przekazaniu skargi i akt sprawy nie było znaczące, a wpływ na nie miał jak wynika z nadesłanej dokumentacji nadmierne obciążenie obowiązkami pracownika administracyjnego szkoły oraz konieczność przemieszczania się pomiędzy trzema placówkami szkolnymi na terenie gm. B. Wprawdzie słuszność ma wnioskodawca, że kwestia odpowiedniego zorganizowania obsługi administracyjnej zespołu szkół należy do obowiązków jej dyrektora oraz okoliczność, że nieprawidłowości związane z obsługą tej placówki obciążają jej dyrektora, jednak oceniając zawinienie kierownika wskazanej palcówki Sąd uwzględnił również tę podnoszoną okoliczność dotyczącą specyficznej sytuacji obsługi administracyjnej placówek położonych w różnych miejscowościach, co niewątpliwie generuje problemy i utrudnienia, nie mające miejsca w innych zespołach szkół funkcjonujących w jednej miejscowości.
W związku z tym Sąd uznał, że ustalona kwota grzywny stanowić będzie dostateczną dolegliwość dla organu oraz przyczyni się do usprawnienia organizacji administracyjnej Zespołu Szkół w L. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O kosztach na rzecz wnioskującego orzeczono w pkt 2 na podstawie art. 200 p.p.s.a.