Uzasadnienie
W dniu 16 stycznia 2023 r. Stowarzyszenie A (dalej jako: "wnioskodawca") złożyło w tutejszym Sądzie wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły Podstawowej (dalej jako: "organ") grzywny w wysokości 500 zł za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis w kwocie 100 zł.
Wnioskodawca wyjaśnił, że skarga na bezczynność doręczona została organowi 22 grudnia 2022 r., a termin na przekazanie skargi sądowi administracyjnemu upłynął 9 stycznia 2023 r. W ocenie wnioskodawcy proponowana grzywna w wysokości 500 zł jest bardzo niska (stanowi zaledwie ok. 0,88% maksymalnej kwoty grzywny) i uwzględnia problemy dotykające jednostki niepublicznej oświaty, w szczególności stale rosnące ceny ogrzewania, prądu oraz materiałów biurowych.
W odpowiedzi na wniosek organ przekazał skargę na bezczynność i wniósł o jej oddalenie oraz wniósł o oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny i nieobciążanie organu kosztami postępowania. Podniósł, że prawdą jest, że nie przekazał sądowi skargi na bezczynność, ale nie wynikało to ze złej woli organu, tylko z braku świadomości takiego obowiązku i zbiegu przypadkowych okoliczności – nieprzekazania emaila z wnioskiem, obciążenia pracą w grudniu. Organ podał, że zapoznał się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej 22 grudnia 2022 r. i był gotów udzielić żądanej informacji, lecz z uwagi na wniesienie skargi na bezczynność uznał, że zastosuje się do wyroku sądu. Wywiódł, że kierowanie przez stowarzyszenie do organu wniosków o udostępnienie informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest celowym działaniem "za karę".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przy czym art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") stanowi, że skargi w sprawach dotyczących udostępnienia informacji przekazuje się wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od otrzymania skargi. W razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania w terminie skargi, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.).
Wyłączną materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w przedstawionych przepisach. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest zatem od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ 15-dniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Organ sam potwierdził wpływ skargi i brak jej przekazania sądowi. Skarga przekazana została do tutejszego sądu dopiero 6 lutego 2023 r. wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny, podczas gdy termin do przekazania skargi upłynął bezskutecznie w dniu 9 stycznia 2023 r., ponieważ 6 stycznia był dniem ustawowo wolnym od pracy, jak to prawidłowo wyjaśnił wnioskodawca. Dla oceny zasadności wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi w ustawowym terminie nie mają znaczenia okoliczności towarzyszące wnioskowi o udostępnienie informacji publicznej. Na tym etapie sąd nie ocenia zasadności samej skargi, której nieprzekazanie stanowi podstawę do wymierzenia grzywny. Podkreślić należy również, że wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązku, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na mieszany charakter omawianej grzywny: dyscyplinujący, represyjny i prewencyjny (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz. 2). Wymierzenie grzywny służy nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie represji za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukaranego jak i przez inne organy. Dlatego dopełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. po wniesieniu wniosku, ale przed jego rozpatrzeniem przez Sąd oraz przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w określonym prawem terminie pozostają bez znaczenia dla samej możliwości wymierzenia grzywny, mogą mieć natomiast wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustalenie wysokości grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu, przy określeniu jedynie jej górnej granicy. W ocenie sądu orzeczona grzywna jest współmierna do stwierdzonego uchybienia i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wymierzając organowi grzywnę w wysokości 100 zł sąd wziął pod uwagę, że dyrektor szkoły podstawowej nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, ale funkcjonalnym, jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt. 5 u.d.i.p.), od którego wymaga się przede wszystkim znajomości przepisów związanych z Prawem oświatowym i okoliczności tej nie można pomijać, oceniając zaniechanie organu. Poza tym, opóźnienie w przekazaniu skargi nie było nadmierne. Wymierzona grzywna będzie stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi, a także wpłynie na prawidłowe działanie podmiotu w przyszłości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł, jak w pkt.
- postanowienia, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a..
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz wnioskodawcy uiszczonego wpisu od wniosku, orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. W myśl tych przepisów w razie uwzględnienia wniosku przez sąd pierwszej instancji przysługuje wnioskodawcy od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.