Uzasadnienie
M.R, powołując się na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), w dniu 8 października 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wymierzenie Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziałowi Terenowemu w O. (dalej powoływanej jako "Agencja") grzywny w związku z nieprzekazaniem do Sądu skargi na bezczynność tego organu, w terminie wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wnioskodawczyni zażądała ponadto zobowiązania organu do udostępnienia żądanego operatu i zasądzenia kosztów postępowania. Podała, że w dniu 20 grudnia 2013 r. złożyła do Agencji wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie kserokopii, po zanonimizowaniu danych osobowych, operatu szacunkowego nr "[....]". Pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. Agencja zażądała od niej wykazania istnienia istotnego interesu publicznego w uzyskaniu kopii operatu szacunkowego.
Wnioskodawczyni poinformowała, że nie wykaże istotnego interesu prawnego, gdyż domaga się informacji zwykłej i ponownie wniosła o przesłanie żądanego operatu. Z uwagi na brak działania Agencji, w dniu 5 marca 2014 r. skierowała skargę na bezczynność tego organu do tut. Sądu, za pośrednictwem Agencji, lecz skarga nie została przekazana do Sądu w wyznaczonym terminie.
W odpowiedzi na wniosek, Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. wniosła o jego oddalenie.
W uzasadnieniu podniosła, że pomimo wezwania, wnioskodawczyni nie wskazała istotnego interesu publicznego w uzyskaniu dostępu do żądanej informacji. Pismem z dnia 3 lutego 2014 r. Agencja podtrzymała więc swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r. W jej ocenie, skoro wnioskodawczyni nie wskazała istotnego interesu publicznego w uzyskaniu powyższej informacji, brak jest podstaw do zarzucenia organowi bezczynności.
Agencja podała ponadto, że skarga na bezczynność wpłynęła do siedziby Oddziału Terenowego w O. w dniu 7 marca 2014 r. Jako załączniki do skargi wymienione były dokumenty, min. pełnomocnictwo skarżącej i upoważnienie, które powinny być załączone do skargi. Pełnomocnictwo z dnia 27 lutego 2014 r. oraz upoważnienie z dnia 28 lutego 2014 r. wpłynęło do siedziby Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. dopiero w dniu 8 października 2014 r. Agencja niezwłocznie, to jest pismem z dnia 16 października 2014 r., przesłała skargę na bezczynność do Sądu. Powyższe stanowi o braku podstaw do wymierzenia kary grzywny.
Dodatkowo Agencja podniosła, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Agencja Nieruchomości Rolnych nie jest organem administracji publicznej, lecz państwową osobą prawną, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz i tylko w niektórych przypadkach Prezes Agencji jest traktowany jako organ administracji publicznej - jeżeli upoważniony został do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Powyższe nie dotyczy spraw związanych z przygotowaniem i przeznaczeniem do sprzedaży nieruchomości, a także z zawarciem umów sprzedaży tych nieruchomości. Dodała, że udostępnianie operatów szacunkowych reguluje art. 156 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nakazuje organowi administracji publicznej umożliwić osobie, której interesu prawnego dotyczy jego treść, przeglądanie tego operatu oraz sporządzanie z niego notatek i odpisów. Operat szacunkowy, o udostępnienie którego wystąpiła skarżąca nie dotyczy zaś jej interesu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Rozpatrywany wniosek o wymierzenie organowi grzywny zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z regulacji tej nie wynika, że to organ administracji publicznej jest adresatem skargi i do jego kompetencji należy ocena dopuszczalności skargi lub jej zasadność. Stosownie bowiem do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Ten tryb wnoszenia skargi powoduje, że organ jedynie pośredniczy w jej wniesieniu, udzielając na skargę odpowiedzi oraz nadsyłając do sądu akta sprawy. Dodać należy, że organ obowiązany jest wykonać czynności nakazane art. 54 § 2 p.p.s.a. również, w przypadku gdy skorzysta z instrumentu autokontroli, przewidzianego w art. 54 § 3 tej ustawy, gdyż jedynie sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli tej czynności i ewentualnego umorzenia postępowania sądowego (por. R. Mikosz: Skutki prawne uwzględnienia przez organ administracji publicznej skargi do sądu administracyjnego, ZNSA z 2007r. Nr 5-6, s.7).
Zgodnie natomiast z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się organu do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Regulacja tego przepisu zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i wiąże się z powrotem ustawodawcy do pośredniego trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, mając na celu przeciwdziałanie przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Stanowi więc ona środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006, Nr 6, poz. 156).
Stosownie jednak do art. 55 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć po uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381).
Ponadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 3/09 (ONSAiWSA 2010/1/2) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszaniu prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.
W rozpoznawanej sprawie skarga wnioskodawczyni na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w O. w udzieleniu informacji publicznej wpłynęła do organu w dniu 7 marca 2014 r., co jest okolicznością niesporną pomiędzy stronami. Stosownie zatem do art. 54 § 2 p.p.s.a. wniesiona skarga winna być przekazana do Sądu najpóźniej w dniu 6 kwietnia 2014 r. Tymczasem, jak wynika z wyjaśnień organu, skarga ta została przekazana Sądowi dopiero w dniu 16 października 2014 r.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że organ nie wykonał w terminie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż przekazanie akt sprawy nastąpiło z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Samo jednak wykonanie obowiązku, określonego w ww. przepisie nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia grzywny. Nie ma już, co prawda, potrzeby wymierzania grzywny w celu zdyscyplinowania organu do wykonania obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, gdyż organ wykonał ten obowiązek. Należy jednak zważyć, że obowiązek ten został wykonany z uchybieniem terminu. Wymierzona grzywna stanowi więc sankcję za naruszenie podstawowego prawa do rozpatrzenia sprawy sądowoadministracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki.
Wskazać należy, iż w przypadku gdy organ przekazał sprawę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę po złożeniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny nie staje się bezprzedmiotowe i nie znajduje zastosowania w tej sprawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09).
W tym stanie sprawy zostały spełnione przesłanki określone w art. 55 § 1.p.p.s.a. do ukarania grzywną organu celem terminowego wykonywania obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a.
Odnośnie natomiast do wysokości wymierzonej grzywny stwierdzić należy, że jest ona adekwatna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie należy wskazać, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie górną granicę określono w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd określając wysokość grzywny bierze pod uwagę takie elementy jak: charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności oraz podjęte w danej sprawie przez organ działania w celu załatwienia sprawy.
Sąd orzekający uznał, że w okolicznościach tej sprawy, wymierzona grzywna w kwocie 100 zł będzie stanowić adekwatną dolegliwość za wykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi z uchybieniem terminu i wpłynie na prawidłowe działanie organu w przyszłości.
Na marginesie dodać należy, że organ obowiązany jest do przekazania skargi w takiej formie w jakiej ją otrzymał, a to Sąd bada czy zawiera ona braki formalne i czy należy wezwać stronę do ich uzupełnienia. W związku z tym okoliczności podane przez Agencję nie są okolicznościami, które usprawiedliwiają nieprzekazanie akt w terminie.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a.