Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wskazano, iż z wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego kopii dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ubiegał się o świadczenia z pomocy społecznej i nie uzyskuje żadnego dochodu. Jest właścicielem mieszkania o pow. 36 m² i nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha.
Nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie 1.286,64 zł zostały bezterminowo zablokowane przez komornika. Stwierdzono, iż dane te nie są wystarczające do oceny, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Odstąpiono jednakże od zastosowania art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: p.p.s.a.), który umożliwia wezwanie strony do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wzięto bowiem pod uwagę stanowisko wnioskodawcy, wyrażone w piśmie z dnia 9 stycznia 2012 r., w którym oświadczył on, iż przedłożył już we wcześniej rozpoznawanych sprawach wszystkie niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, dokumenty i oświadczenia, które sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu.
Wezwania wystosowane do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. wnioskodawca ocenił jako bezcelowe i narażające go na ponoszenie zbędnych kosztów. Uwzględniono także fakt, że składając pisma dowodowe i oświadczenia w innych sprawach o przyznanie prawa pomocy, również nie udzielił on pełnych wyjaśnień, które umożliwiałyby zbadanie faktycznej wysokości i źródeł uzyskiwanego przez niego dochodu oraz rodzaju i wysokości ponoszonych stałych wydatków. Nie podał źródła, rodzaju i daty otrzymania pomocy pieniężnej lub rzeczowej od osób trzecich lub członków rodziny, lecz stwierdził, sprzecznie z oświadczeniem zawartym we wnioskach PPF, że nie korzystał z takiej pomocy.
Nie wskazał na jakiekolwiek źródła dochodu z prac dorywczych. Ponadto ze złożonych w tych postępowaniach kopii aktów notarialnych z 15 czerwca 2004 r., 21 września 2005 r. i 13 sierpnia 2010 r., z których treści usunął niemal wszystkie dane, nie wynikało, jakie jest przeznaczenie trzech działek, ani jaka była cena zakupu (wartość) tych gruntów i mieszkania. Uwzględniając zatem dane zawarte w rozpoznawanym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę w tej i uprzednio prowadzonych sprawach stwierdzono, że również w sprawie niniejszej nie wykazał on, jakimi środkami pieniężnymi rzeczywiście dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Ponadto nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących źródeł finansowania kupna mieszkania w 2010 r.
Zażalenie wnioskodawcy na opisane postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. (sygn. akt I OZ 351/12).
W piśmie z dnia 18 maja 2012 r. A. Z. wniósł "o zmianę na mocy art. 165 ustawy P.p.s.a. treści sentencji (...) (p)ostanowienia WSA w Olsztynie z dnia 05.04.2012r. o sygn. akt II SO/Ol 28/11 (...) ze względu na zaistniałą zmianę okoliczności faktycznych, na których to WSA w Olsztynie dokonał (...) odmowy stronie skarżącej przyznania prawa pomocy (...)".
W uzasadnieniu stwierdził, iż "skoro WSA w Olsztynie nie dał wiary przedłożonym przez skarżącego dowodom źródłowym i oświadczeniom uważając je za nierzetelne i niewiarygodne oraz oszukańcze, to skarżący na dowód wcześniejszych swoich twierdzeń i dowodów źródłowych oraz w zakresie sądowej wątpliwości i w tej wątpliwości jego tezy, co do niewykazania obligatoryjnie i zgodnie z prawem przez skarżącego jego wysokości dochodów i źródeł dochodów, przedkłada stan ten potwierdzony obiektywnymi dowodami wystawionymi przez instytucje państwowe zajmujące się kontrolą stanu finansów obywateli Rzeczpospolitej Polskiej, z których bezsprzecznie wynika, jakimi to środkami i w jakiej wysokości skarżący w roku 2011 dysponował i jakie to były jego źródłem dochodów wliczającym się według stanu prawnego do dochodów, o jakich mowa w art. 252 p.p.s.a. oraz wskazujących też na możliwości i rodzaje źródeł dochodów i tym samym na możliwości płatnicze strony (...)"
Załączone zostały zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, stwierdzające, iż dochód wnioskodawcy w 2011 r. wyniósł 336,43 zł oraz że nie figuruje on w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej i ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą owego organu podatkowego.
Zdaniem wnioskodawcy, "ocena (...) w zakresie (...) negatywnego stanowiska, co do przyznania (...) prawa pomocy nie dość, że odbyła się na nieobiektywnych przesłankach to jeszcze na niepełnych dowodach oraz na niewłaściwych dowodach, gdyż zakres żądań dowodów dla ww. Sądu, gdy strona wnioskująca przedstawi niepełne i niejasne dowody został wprost zakreślony przepisami prawa wynikającymi z art. 255 § 2 p.p.s.a., a o które to dowody źródłowe WSA w Olsztynie mimo takiego uprawnienia oraz i obowiązku, gdy przedłożone przez skarżącego są niejasne i niepełne, nie wystąpił we właściwej i zgodnej z zaleceniami prawnymi formie i rodzaju, art. 255 § 2 p.p.s.a. (...).
Zatem (...) z (...) przedłożonych nowych dowodów wynika inny odmienny niż przyjęty przez WSA w Olsztynie (...) stan faktyczny niniejszej sprawy (...) świadczący, iż skarżący nie posiada środków i źródeł dochodu, co do wnioskowanej pomocy i z powyższego w tych ww. sprawach zachodzą nowe okoliczności faktyczne na skutek powyższych dowodów (...)."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Jak stanowi art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące w okolicznościach faktycznych sprawy. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 125/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Wydając postanowienie z dnia 5 kwietnia 2012 r., Sąd uznał, iż złożone w niniejszej sprawie oświadczenia wnioskodawcy nie pozwalają na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Skoro zaś nie przedstawił on informacji, które wskazywałyby te okoliczności w sposób niebudzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek należało ocenić jako niezasadny. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży więc w interesie strony. Skoro zaś w niniejszej sprawie wnioskodawca uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, gdyż przedłożył do oceny Sądu jedynie wybrane informacje i dokumenty, to winien był liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione.
W tym względzie nic nie uległo zmianie, gdyż poprzez dołączone do wniosku o zmianę postanowienia zaświadczenia z urzędu skarbowego, wnioskodawca nie usunął wytkniętych w owym postanowieniu braków w zakresie wymaganego od niego materiału dowodowego.
W dalszym ciągu zatem nie można uznać, iż wnioskodawca zadośćuczynił warunkowi zwolnienia od kosztów sądowych, którym zgodnie z art. 246 § pkt 2 p.p.s.a. jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
Stąd też na podstawie tego przepisu oraz art. 165 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.