Uzasadnienie
Wnioskiem z 17 września 2020 r., D.J. (dalej: skarżący, wnioskodawca) złożył wniosek o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w "[...]" (dalej jako: PINB, organ) za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Podał, że 21 czerwca 2020 r. złożył do PINB wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a wobec milczenia organu 2 sierpnia 2020 r., złożył skargę na bezczynność PINB. Do dnia złożenia wniosku skarga ta nie została przekazana Sądowi.
W odpowiedzi na wniosek organ przedstawił stan sprawy. Podał też, że 9 grudnia 2020 r., przekazał skarżącemu żądaną informację publiczną. Jednocześnie PINB przekazał Sądowi skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
W piśmie procesowym z 8 grudnia 2020 r., PINB stwierdził, że wymierzenie grzywny jest bezzasadne i wyjaśnił przyczyny opóźnienia w załatwieniu wniosku skarżącego wynikały z tego, że pracownik prowadzący sprawę odszedł na emeryturę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ taki musi więc przekazać skargę sądowi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Obowiązek przekazania skargi spoczywa na organie niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że o dopuszczalności skargi może rozstrzygać wyłącznie sąd, nie zaś organ, za pośrednictwem którego powyższy środek prawny został wniesiony. Nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych, nie zwalnia go od obowiązku jej przekazania, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, do sądu administracyjnego, gdyż to nie organ, lecz sąd dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności (por. postanowienie NSA z 1 czerwca 2010 r. II GZ 105/10). Wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami określonymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10).
Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (lub w przepisach odrębnych). Grzywnie tej nadano mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Kara finansowa służy zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. (por. postanowienia NSA z: 4 listopada 2010 r., I OZ 836/10, 25 sierpnia 2011 r., I OZ 597/11 i 23 września 2011 r., II OZ 790/11). Rolą grzywny jest jednocześnie ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu.
Ponadto zaznaczyć należy, że nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. postanowienia NSA z: 27 listopada 2009 r., I OZ 1086/09; 22 lutego 2010 r., I OZ 161/10 i 23 maja 2011 r., I OZ 387/11).
Użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i ta możliwość jest pozostawiona uznaniu sądu. Rozstrzygnięcie wniosku strony o zastosowanie ww. sankcji powinno być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności sprawy. Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
W rozpoznawanej sprawie organ otrzymał skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 3 sierpnia 2020 r., a zatem winien przekazać ją do Sądu, wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, w terminie 15 dni, tj. najpóźniej do dnia 18 sierpnia 2020 r. (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.). Tymczasem organ nie przesłał przedmiotowej skargi w ustawowym terminie, co oznacza, że nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Skarga została przekazana do Sądu dopiero 10 grudnia 2020 r.
Sąd wskazując na powołane kryteria zastosowania instytucji grzywny doszedł do przekonania, że zwłoka organu w przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Sądu wyniosła 5 miesięcy. Uchybienie ustawowego terminu było zatem znaczne. Wskazać należy, że wymierzenie grzywny pełni również funkcję prewencyjną, gdyż ukaranie nią służy zapobieganiu naruszenia prawa w przyszłości. Ponadto oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny musi opierać się na przesłankach uzasadniających twierdzenie, iż organ, na którym ciążył obowiązek przekazania skargi, obiektywnie nie miał możliwości zrealizować tego obowiązku w ustawowym terminie, czego w niniejszej sprawie nie wykazano. PINB podniósł bowiem argumenty, które miały uzasadnić wyłącznie zwłokę w udostępnieniu informacji publicznej.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł o wymierzeniu PINB grzywny w wysokości 300 zł. Kwota ta jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w niewykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.