Uzasadnienie
M. P. (zwany dalej także: "wnioskodawcą") pismem z 7 lipca 2023 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o ukaranie Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu (zwanego dalej: "organem"). Wniosek ten został odnotowany w repertorium sądowym pod sygn. akt II SO/Op 11/23.
We wniosku M. P. zarzucił organowi, że ten nie zareagował na pismo wnioskodawcy z 27 stycznia 2023 r. i nie przekazał go do Wojewody Opolskiego, jako pismo o uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia z tytułu zapobiegania skutkom COVID dla firmy P. Spółki z o.o. w K. Zażądał wymierzenia organowi grzywny w wysokości 60.000 zł i zasądzenia na rzecz wnioskodawcy nawiązki w wysokości 60.000 zł.
M. P. wniósł także o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten został zarejestrowany pod odrębną sygn. akt II SPP/Op 40/23. Prawomocnym postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r., odmówiono przyznania wnioskodawcy prawa pomocy na podstawie art. 247 w związku z art. 63 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", z uwagi na oczywistą bezzasadność złożonego wniosku o ukaranie organu grzywną.
Sądowi jest z urzędu wiadomym, że M. P. złożył już w tut. Sądzie skargi i wnioski o ukaranie Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu, zawierające podobne żądanie, jak w niniejszej sprawie. Skarżący bowiem innymi pismami procesowymi wszczął postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w przedmiotach związanych z podnoszoną w niniejszej sprawie kwestią, tj. na przykład o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu z powodu braku reakcji na wniosek z 27 stycznia 2023 r. i nieuchylenia decyzji o wypłacie świadczenia (sygn. akt II SO/Op 10/23), wymierzenie grzywny z powodu braku reakcji na wniosek i niepowiadomienia organów ścigania (sygn. akt II SO/Op 9/23), bezczynność w sprawie nieprzekazania właściwemu organowi wniosku o uchylenie decyzji w sprawie udzielenia pożyczki na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (II SAB/Op 42/23).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Wniosek o wymierzenie grzywny, należało odrzucić.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego:
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 P.p.s.a.).
W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracją z art. 3 P.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.
Stosownie do art. 64 § 3 P.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Analizując treść wniosku należało zatem rozważyć, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w kognicji sądu administracyjnego. W tej sytuacji rolą Sądu jest ocena, czy pismo złożone przez wnioskodawcę mogło zostać załatwione w drodze zaskarżalnych do sądu administracyjnego decyzji, postanowień bądź też innych aktów lub czynności, o jakich mowa wyżej. A przede wszystkim czy istnieje podstawa żądania ukarania organu grzywną w przedmiocie, wskazanym we wniosku. Możliwość zastosowania grzywny przez sąd daje bowiem na przykład art. 154 § 1 P.p.s.a., którego zadaniem jest przymuszenie organu do podjęcia działań, których nie wdrożył pomimo wydania wyroku obowiązującego organ do załatwienia sprawy. Innym przykładem jest art. 54 § 2 P.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, zobowiązujący organ do przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Natomiast w razie niezastosowania się do tych obowiązków, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 55 § 1 P.p.s.a.).
Podkreślenia jednak wymaga - jak już wyżej wskazano - że przedmiotem oceny Sądu może być działanie lub bezczynność organu w sprawach związanych z "władztwem administracyjnym". Treść złożonego w niniejszej sprawie wniosku wskazuje jednak, że M. P. kwestionuje brak reakcji organu na złożone przez wnioskodawcę pismo z 27 stycznia 2023 r. Brak reakcji polega - w ocenie wnioskodawcy - na nieprzekazaniu tego pisma Wojewodzie Opolskiemu (określanemu jako organ nadzorczy). Podsumowując, wnioskodawca upatruje niewłaściwego działania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu w ten sposób, że organ ten powinien był przekazać pismo wnioskodawcy organowi wyższego stopnia, w celu uchylenia decyzji o wypłaceniu świadczenia.
W tym kontekście dostrzec warto, czy zarzucany brak działania można zaliczyć do bezczynności organu, skoro w art. 154 § 1 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.) - zwanego "K.p.a." - regulującym kwestię uchylenia decyzji - mowa jest, że to organ, który wydał kwestionowaną decyzję jest właściwy do jej uchylenia. Stąd, także wniosek w tym przedmiocie należy kierować właśnie do tego organu, czyli w niniejszej sprawie do Dyrektora PUP w Kędzierzynie-Koźlu, a nie do Wojewody Opolskiego.
W świetle bowiem przywołanego art. 154 § 1 K.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (art. 154 § 2 K.p.a.).
Ponadto, stosownie do art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Dodatkowo, również w przypadku podania o wznowienie postępowania, skutkiem którego może być uchylenie decyzji - wnosi się je do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji (art. 148 § 1 K.p.a.).
W konsekwencji, przywołane przepisy prawa wskazują, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu nie miał obowiązku przekazania takiego wniosku do Wojewody Opolskiego, skoro on był autorem pisma z 1 czerwca 2020 r., nr [...], uznanego przez M. P. jako decyzja administracyjna.
Zwrócić także należy uwagę na udzieloną przez organ w sprawie odpowiedź na wniosek o ukaranie grzywną, w której to odpowiedzi wskazano, że pismo z dnia 1 czerwca 2020 r., nr [...] informujące P. Sp. z o.o. o udzieleniu ze środków Funduszu Pracy pożyczki na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy przyznawanej na podstawie art. 15 zzd ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.), nie jest decyzją administracyjną. Stanowi ono czynność materialno-techniczną.
Podkreślenia ponadto wymaga, że M. P. złożył już wcześniej szereg skarg (wniosków o ukaranie grzywną Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu) odnoszących się do tej kwestii, tj. wniosku z 27 stycznia 2023 r. o uchylenie decyzji o wypłacie świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej. Na uwagę zasługuje tu w szczególności sprawa o sygn. akt II SO/Op 10/23, której przedmiotem jest brak reakcji organu, tj. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu na przedmiotowy wniosek M. P. z 27 stycznia 2023 r. o uchylenie wskazanej decyzji o wypłacie świadczenia. Na ten fakt zwrócił także uwagę organ w odpowiedzi na skargę, wymieniając konkretne sygnatury spraw sądowych.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 63 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że wniosek o ukaranie grzywną jest niedopuszczalny i należało go odrzucić, bowiem wykracza on poza zakres przedmiotowy objęty kontrolą sądów administracyjnych.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji