Uzasadnienie
J. M., wnioskiem z dnia 24 lutego 2017 r. złożonym na urzędowym formularzu, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z formularza wniosku wynika, że wnioskodawczyni domaga się przyznania prawa pomocy w związku z zamiarem zaskarżenia do sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...].
Uzasadniając żądanie wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu socjalnym o powierzchni [...] m² i utrzymuje się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 520 zł miesięcznie. Oświadczyła także, że na dzień składania wniosku zalega z opłatami czynszowymi i energia elektryczną; nie wykazała ponadto żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych, będących w jej posiadaniu. Skarżąca nie wskazała konkretnej wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie mieszkania. Z akt innej ze spraw toczących się przed tut. Sądem, w której J. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (o sygn. II SO/Op 12/16), wnioskodawczyni uściśliła jednakże ponoszone wydatki miesięczne, na które składają się: czynsz mieszkaniowy – 70,61 zł (wykazano nieuiszczoną niedopłatę z tytułu zużycia wody w wysokości 105 zł), opłata z tytułu energii elektrycznej – 25 zł, opłata za telefon – 39,99 zł, koszty zakupu lekarstw – 30 zł.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa.
Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu J. M. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu, tym samym wnioskodawczyni spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a.
Celem złożonego przez J. M. wniosku jest uzyskanie pomocy w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotyczącej dodatku mieszkaniowego. Wobec tego, wnioskodawczyni jest zwolniona od uiszczania kosztów sądowych w sprawie, na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. h P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie lub bezczynność organu, a także przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu dodatków mieszkaniowych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte w jego zakresie należało umorzyć, co referendarz orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne.
Z powyższych względów, referendarz ograniczył się jedynie do rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli rozważenia udzielenia pomocy w zakresie częściowym. Do rozstrzygnięcia pozostała więc kwestia czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę materialną przyznania pomocy w tym zakresie, wynikającą z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tzn. czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.).
Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej wnioskodawczyni opierając się na oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że formularz ten uwzględnia swym zakresem, stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji strony. Referendarz uznał, że wysokość miesięcznego dochodu w stosunku do kosztów miesięcznego utrzymania, a także wykazana sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, charakteryzująca się brakiem majątku nieruchomego, oszczędności, czy cennych ruchomości, a także fakt utrzymywania się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, nie dają podstaw wnioskodawczyni do wygospodarowania środków na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego, jest zasadne. O powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugim sentencji.
Odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy natomiast, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się w niniejszym postanowieniu. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących zobligowania Gminy Nysa i Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie do dostarczenia kompletnych akt sprawy, czy sposobu działania pełnomocnika w sposób oczekiwany przez wnioskodawczynię.
Wobec powyższego, referendarz orzekł jak w sentencji.