Uzasadnienie
T. R., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Z formularza wniosku wynika, że wnioskodawca domaga się udzielenia pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 29 października 2015 r., nr [...], której odpis na wniosek Sądu, został nadesłany przez organ do akt sądowych niniejszej sprawy.
Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca wskazał na złą sytuację finansową, spowodowaną całkowitą jego niezdolnością do pracy zarobkowej i samodzielnej egzystencji, a także niskim dochodem, którego źródłem jest jedynie renta inwalidzka. Rentę tę pobiera m.in. z powodu: [...],[...] ([...]),[...] oraz [...]. Podniósł także, że pobierane świadczenie rentowe nie starcza mu na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków, w tym opłat za media lokalowe, do tego stopnia, że wobec wnioskodawcy została orzeczona i przeprowadzona eksmisja do lokalu socjalnego. Wnioskodawca podkreślił, że niezbędna jest mu pomoc fachowego pełnomocnika w celu wniesienia profesjonalnie sporządzonej skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie socjalne z zasobów Gminy o powierzchni ok. [...] m². Jedynym jego źródłem utrzymania jest renta inwalidzka z ZUS i dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 1.278,78 zł brutto miesięcznie; a po potrąceniach – 648,40 zł netto.
Wnioskodawca nie wskazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych będących jego własnością. T. R. wniósł ponadto o wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, aby pełnomocnik ten miał czas na zapoznanie się z aktami sprawy.
Na skutek zarządzenia referendarza, zobowiązującego T. R. do uzupełnienia braków formalnych wniosku, przez złożenie go na aktualnie obowiązującym formularzu, wnioskodawca nadesłał do tut. Sądu właściwy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym powtórzył żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także powtórzył argumentację uzasadniającą podstawy żądania. Dodatkowo, do akt sprawy wnioskodawca dołączył kserokopię zaświadczenia z dnia 29 stycznia 2016 r. o wysokości pobieranych świadczeń z zakładu ubezpieczeń społecznych.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym).
Stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Obowiązującym w dniu składania w niniejszej sprawie przez T. R., wniosku o przyznanie prawa pomocy, był formularz, którego wzór określono na zasadzie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257). T. R. złożył natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu obowiązującym pod rządami poprzednio funkcjonującego w obrocie prawnym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2013 r. (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Skoro przedłożony w sprawie wniosek, został złożony na niewłaściwym, bowiem nieaktualnym już formularzu, to należało wezwać T. R. do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie siedmiu dni, przez przedłożenie go na właściwym, obowiązującym formularzu.
Wezwanie do dokonania opisanej czynności zostało doręczone wnioskodawcy skutecznie w dniu 24 lutego 2016 r. (por.:k-17 akt sądowych), a zatem termin do usunięcia braków formalnych wniosku upłynął w dniu 2 marca 2016 r. Wnioskodawca zastosował się do wezwania, bowiem przesyłką pocztową nadaną w dniu 25 lutego 2016 r. (data stempla) przesłał do tut. Sądu wypełniony, aktualnie obowiązujący formularz wniosku. Z powyższych względów uznać należało, że wnioskodawca spełnił przesłanki formalne, polegające na złożeniu wniosku na urzędowym formularzu i wypełnieniu formularza zgodnie z wymogami ustawodawcy.
Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Wobec tego zwazyć należało, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro T. R., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba zamierzająca skarżyć decyzję dotyczącą zasiłku celowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć, co orzeczono w pkt 1 sentencji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., stosownie do których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne.
Zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Wnioskodawca jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uwzględniając powyższe wywody referendarz zważył, że źródłem dochodu wnioskodawcy, który to dochód kształtuje się na poziomie 648,40 zł netto miesięcznie, jest jedynie renta inwalidzka i dodatek pielęgnacyjny. Dane te, potwierdza złożone do akt zaświadczenie ZUS oraz odpis zaskarżonej decyzji. W związku z tymi ustaleniami, mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz jego zły stan zdrowia, referendarz ocenił, że T. R. może mieć trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika z urzędu, bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania, a zatem spełnia przesłankę do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Orzekający postanowił w związku z tym przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla niego adwokata z urzędu.
Odnosząc się do prośby o: "wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu", zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku co podnoszono wyżej, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiISA).
Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz sądowy wypowiedział się już w niniejszym postanowieniu.
Mając na względzie powyższe referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., uznał o konieczności ustanowienia wnioskodawcy adwokata i orzekł, jak w punkcie 2 sentencji.