Uzasadnienie
M. C. (dalej jako strona lub skarżący) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wstrzymanie wykonania decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego z wiatą, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] na os. K. w S., gm. S..
Uzasadniając złożenie tego wniosku, skarżący wskazał, że w jego ocenie wybudował on wiatę, a nie budynek gospodarczy, czego mógł dokonać bez zgłoszenia i jakiegokolwiek pozwolenia. Nadto wskazał, że pod dachem wiaty przechowuje zimą narzędzia, deski, rowery i inne przedmioty, które ulegną zniszczeniu jeżeli będzie musiał zdemontować wiatę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
W myśl art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.") wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd na wniosek strony skarżącej może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (por. np. postanowienia NSA z 14.12.2009 r., II OSK 1898/09, oraz z 04.11.2008 r., II OZ 1143/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA") przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, przewidzianej w przywołanych wyżej przepisach mogą być, co do zasady, jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Innymi słowy, wstrzymanie wykonania dotyczy zasadniczo sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne, tj. ma przymiot wykonalności.
Nie ulega wątpliwości, że decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki – z jaką mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie – cechuje ów przymiot wykonalności.
Przesłankami zastosowania przez sąd instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z wykonania tego aktu. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające zastosowanie powołanej instytucji, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Sąd musi uzyskać wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę wnioskującą.
W ocenie Sądu mimo dość krótkiego uzasadnienia, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Nie sposób bowiem abstrahować od faktu, że z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę (choćby tylko częściową) obiektu budowlanego wynika możliwość wyrządzenia znacznej szkody, jak i powstania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania takiej decyzji, która następnie może zostać przez sąd administracyjny wzruszona.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest zaś ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienia NSA: z 23.03.2011 r., II OSK 476/11; z 09.06.2014 r., II OSK 1446/14; z 02.07.2014 r., II OZ 646/14 – dostępne w CBOSA).
Zdaniem Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozbiórka obiektu budowalnego, w tym także budynku gospodarczego z wiatą (zachowując nomenklaturę z decyzji organów), łączy się nierozerwalnie z koniecznością podjęcia szeregu prac, zainwestowania określonych środków pieniężnych, zmierzających do trwałej zmiany lub całkowitego unicestwienia substancji obiektu, a więc powodujących, że konkretny obiekt budowlany przestaje istnieć (w całości lub w części). Trudnym do odwrócenia skutkiem jest więc z pewnością, w sytuacji wyeliminowania zaskarżonych decyzji przez Sąd, odbudowa rozebranego obiektu, w którą zainwestowano czas i pieniądze.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie ma nic wspólnego z sądową oceną zgodności tej decyzji z prawem. Albowiem ocena, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, nastąpi dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego i znajdzie swój wyraz w kończącym je wyroku Sądu.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, tj. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, przy czym stosownie do treści art. 61 § 5 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.
/-/ T. Świstak