Uzasadnienie
W piśmie z dnia 13 marca 2023 r. A. M. (dalej jako skarżąca lub strona), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wymierzenie grzywny Senatowi Uniwersytetu [...] w P. (dalej jako organ lub Senat U[...]) w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), z powodu nieprzekazania do sądu skargi z dnia 21 grudnia 2022 r. na bezczynność tego organu w sprawie procedowania sprawy nadania skarżącej stopnia doktora w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca złożyła w dniu 21 grudnia 2022 r. skargę na bezczynności organu, lecz biorąc pod uwagę zapewnienia organu o zamiarze załatwienia sprawy złożyła oświadczenie o cofnięciu skargi (pismo z 12 stycznia 2023 r.). Z uwagi na to, że organ nie podjął żadnych działań, pismem z dnia 13 marca 2023 r. strona cofnęła oświadczenie o cofnięciu skargi na bezczynność. Organ przez cały ten okres nie przekazał skargi ani akt postępowania Sądowi, pozostając w bezczynności.
W odpowiedzi na wniosek (mylnie nazwany w piśmie skargą) organ wskazał, że jest on bezpodstawny, ponieważ skarga na bezczynność złożona 21 grudnia 2022 r. została w dniu 12 stycznia 2023 r. cofnięta. W związku z cofnięciem skargi nie istniały żadne obowiązki po stronie Uniwersytetu [...]. Wskazano, że organ nie pozostaje w zwłoce, gdyż 2 lutego 2023 r. wydał decyzję o odmowie nadania skarżącej stopnia doktora sztuki w dziedzinie sztuki[...].
Do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie przekazał do Sądu skargi A. M. z dnia 21 grudnia 2022 r. na bezczynność wraz z odpowiedzią na tę skargę i aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek okazał się zasadny.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 P.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Natomiast w razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania w terminie skargi, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.).
Dalej wyjaśnić należy, że ratio legis komentowanej normy jest – z uwagi na przyjęty pośredni tryb wnoszenia skargi – zabezpieczenie sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej. Odbywa się to przez dyscyplinowanie organu do terminowego wykonywania obowiązku określonego w treści art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. przekazania sądowi administracyjnemu – w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi – skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i z odpowiedzią na skargę. Obowiązek ten istnieje niezależnie od tego, czy sprawa należy do właściwości sądów administracyjnych, czy też nie. Wymierzona grzywna stanowi więc sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy sądowoadministracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki, a jej wymierzenie pełni nie tylko funkcję represyjną, ale ma ono także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości.
Następnie wyjaśnienia wymaga, że sformułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w § 1 powołanego przepisu wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Przy rozstrzygnięciu wniosku sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków i czy zobowiązany wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
Skarga na przewlekłość kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Senatu U[...] wpłynęła do tego organu w dniu 22 grudnia 2022 r. poprzez platformę ePUAP. Organ był zatem zobowiązany przekazać Sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania czyli do dnia 21 stycznia 2023 r. a ponieważ była to sobota, termin ten wydłużał się do dnia 23 stycznia 2023 r. Sąd miał na uwadze, że skarżąca cofnęła skargę (pismem z 12 stycznia 2023 r.), a następnie cofnęła oświadczenie o cofnięciu skargi pismem z 13 marca 2023 r., które organ otrzymał tego samego dnia. Do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie przekazał do Sądu wskazanej skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na tę skargę i aktami sprawy.
Organ w odpowiedzi na wniosek pominął złożone przez stronę pismo o cofnięciu oświadczenia o cofnięciu skargi mimo, że w dacie składania odpowiedzi do tut. Sądu już nim dysponował. Wskazywał jedynie, ze w związku z cofnięciem skargi obowiązki organu wskazane w art. 54 § 2 p.p.s.a. ustały. Sąd tej oceny nie podziela.
Zgodnie z treścią art. 60 P.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę.
Przepisy prawa nie przewidują żadnego wyjątku w zakresie wykonania obowiązku przekazania skargi sądowi. Obowiązek pozostaje aktualny także w przypadku skorzystania z tzw. autokontroli w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji, czy ustania stanu bezczynności organu. Prawną formą rezygnacji z popierania skargi przez stronę skarżącą jest cofnięcie skargi. Skuteczne oświadczenie o cofnięciu skargi jest przesłanką umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym kompetencja do wydania postanowienia w zakresie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego należy wyłącznie do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny, działając na podstawie art. 55 §1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. i uznając, że jej wysokość określona na sto złotych jest adekwatna do stopnia stwierdzonego uchybienia. Sąd uwzględnił, że okoliczności związane z cofnięciem skargi, a następnie cofnięciem tegoż oświadczenia mogły być niezbyt jasne dla organu.
O zwrocie kwoty kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 64 §3 P.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018, poz. 265), zasądzając na rzecz wnioskodawcy kwotę 580 zł, na którą składa się: wpis sądowy uiszczony od wniosku o wymierzenie organowi grzywny (100 zł) oraz wynagrodzenie dla reprezentującego wnioskodawcę zawodowego pełnomocnika (480 zł).
/-/ A. Kiersnowska - Tylewicz