Uzasadnienie
Skarżący A.L. i J. L. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków argumentowali, że znajdują się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania. Skarżący oświadczył, że zarabia około [...] zł netto miesięcznie, a żona aktualnie pobiera świadczenie chorobowe z ZUS w wysokości około [...] zł. netto miesięcznie. Skarżąca przeszła operację usunięcia nerki, co powoduje koszty leczenia około 500-600 zł miesięcznie. Nadto wskazali, że koszty utrzymania mieszkania to czynsz – około 550 zł, media – około 200 zł. miesięcznie.
W dalszej części wniosków podali, że skarżący razem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszalnego o powierzchni [...] m² położone w P. przy ul. M., a skarżący dysponuje samochodem osobowy marki [...] z 2000r.
Do wniosku załączyli dokumentację dotyczącą pobytu skarżącej w szpitalu, w której wskazano adres zamieszkania – P. os. B.Ch.
W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawcy zostali zobowiązani do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdyż wniosek nie dostarczał informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawców, więc informacji niezbędnych do jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi skarżący oświadczyli, że swoje wynagrodzenia pobierają gotówką w kasach firm, w których pracują. Spłacają kredyt na zakup pieca CO w kwocie 99 zł miesięcznie. Mieszkają na ulicy M. w oparciu o umowę najmu, a w mieszkaniu na B. Ch. mieszkają ich dzieci. Rozbudowa zbiornika na nieczystości ciekłe na działce ROD w S. została wykonana systemem gospodarczym z ich własnych środków, dysponują kartą kredytową Castorama. Oświadczyli, że ponoszą koszty związane z najmem ogrodu w kwocie 405 zł - roczna opłata stała, 183,02 zł – energia elektryczna, 80 zł – wywóz śmieci. Powtórzyli że miesięczne koszty leków wynoszą 500 zł. Nadto wnioskodawcy załączyli kopie:
- - faktur za telefon na kwotę 107,37 zł, 112,96 zł, 107,52 zł, 108,64 zł miesięcznie,
- - faktur za energie elektryczną na kwotę 180,15 zł, 166,72 zł. 153 zł na dwa miesiące,
- - faktur za gaz na kwotę 173,74 zł, 90,12 zł, 179,32 zł na dwa miesiące,
- - wyciągi z rachunku w Lukas Banku, gdzie skarżący dysponują odnawialnym kredytem w rachunku na kwotę 3.000 zł miesięcznie.,
- - zaświadczenie o wysokości średnich miesięcznych zarobków skarżącego na kwotę [...] zł netto i skarżącej na kwotę – [...] netto.
- - zeznania podatkowego PIT skarżącego z którego wynika, że w 2008r. uzyskał dochód z tytułu umowy o pracę oraz z innych źródeł w łącznej wysokości [...] zł.
- - rocznego rozliczenia PIT-40 skarżącej, gdzie jako adres zamieszkania wskazano os B. Ch., z którego wynika dochód w 2008r. na kwotę [...] zł
- - zestawienia opłat czynszowych za mieszkanie na M. w wysokości 326 zł miesięcznie oraz rozliczenie mediów i wynikające stąd miesięczne dopłaty w wysokości 412,36 zł, 429,91 zł, 707,06 zł, 533,58 zł, 658,32 zł, 477,13 zł.
Na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązani są do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, co wynika z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193).
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że podstawową zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ppsa). Zgodnie z dyspozycją art. 239 pkt 4 ppsa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast przepis art. 246 §1 pkt 2 ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a nie wszystkich swoich wydatków.
Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia chociażby części wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Niewystarczające jest, więc ogólnikowe stwierdzenie, że obecna sytuacja życiowa i finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania.
Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych i winny być ponoszone w pierwszej kolejności zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, a nie po uiszczeniu wszystkich wydatków, gdy ewentualnie pozostaną jakieś wolne środki. Z przedłożonego oświadczenia o stanie finansów wynika, że skarżący uzyskują stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżący prócz dochodów z umowy o pracę uzyskuje także dochody i z innego źródła. Z dochodów tych skarżący pokrywają wszystkie swoje wydatki niezbędnego utrzymania, ale i inne, które nie są objęte dyspozycją przepisu art. 246 §1 pkt 2 ppsa.
Jak sami podali, wnioskodawcy z własnych środków pokrywają koszty prac modernizacyjnych przeprowadzonych na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego, co wykracza poza konieczne koszty bieżącego utrzymania. Prócz tego, oświadczyli że dysponują dwoma mieszkaniami – jedno sami wynajmują, a w drugim mieszkają ich dzieci. Posiadając majątek nieruchomy mają dodatkowe możliwości zarobkowe, jeżeli nie poprzez uzyskanie dodatkowych środków z jego wynajmu, to chociażby poprzez zmniejszenie kosztów jego utrzymania, które winny ponosić osoby w nim zamieszkujące. W ten sposób skarżący mogą wygospodarować ze swego dochodu środki, które winni przeznaczyć w pierwszej kolejności na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu.
Skarżący nie podali przy tym by mieli jakieś zaległości płatnicze. Ze złożonych oświadczeń wynika, że swoje zobowiązania regulują terminowo, mimo iż ponoszą zwiększone wydatki związane z leczenie wnioskodawczyni. Ich kondycja finansowa zweryfikowana przez profesjonalną instytucję finansową pozwala także na poniesienie kosztów zaciągnięcia pożyczki na zakup pieca CO, a także korzystanie z odnawialnego kredytu w karcie kredytowej.
Oświadczenie majątkowe i finansowe skarżących oraz jego uzupełnienie nie pozwoliło na stwierdzenie, że ich rzeczywiste możliwości finansowe nie pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Oświadczenie wnioskodawców nie przekonuje by uiszczenie przewidywanych kosztów sądowych spowodowało uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Tym bardziej, że obciążenie to będzie rozłożone w czasie, a gdy skarżący sprawę wygrają koszty sądowe zostaną zwrócone.
W tym stanie rzeczy wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało jego oddaleniem.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.
/-/K. Witkowicz-Dwornicka