Uzasadnienie
W skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosku z dnia 10 marca 2017 r. J. A. (dalej również: strona; skarżący; wnioskodawca), reprezentowany przez radcę prawnego G. W., wystąpił o wymierzenie grzywny Staroście (dalej również: Starosta; organ) w związku z niezastosowaniem się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. za nieprzekazanie tutejszemu Sądowi w ustawowym terminie 30 dni skargi z dnia 1 grudnia 2016 r. Ponadto wnioskodawca domagał się zasądzenia od organu kosztów postępowania w kwocie 597 zł.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że tutejszy Sąd poinformował go w piśmie z dnia 8 marca 2017 r., że do dnia 8 marca 2017 r. nie wpłynęła do WSA w Poznaniu skarga J. A. z dnia 1 grudnia 2016 r. na bezczynność Starosty, co wskazuje na to, że organ nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w powołanym przepisie. Do wniosku strona dołączyła m.in. odpis skargi na bezczynność Starosty z dnia 1 grudnia 2016 r. wraz z łącznikami 2013 r., jak również dowód wpłynięcia skargi do Starostwa Powiatowego w G. w dniu 2 grudnia 2016 r.
Z przedstawionego przez Starostę w odpowiedzi na skargę opisu stanu faktycznego sprawy wynika, że skarga J. A. z dnia 1 grudnia 2016 r. na bezczynność Starosty w przedmiocie odszkodowania za grunt (działkę nr [...] o pow. [...] ha, położoną w [...] w gminie [...], ark. mapy [...], obręb [...]) wydzielony pod drogę publiczną została przekazana tutejszemu Sądowi w dniu 30 marca 2017 r. Organ nie zaprzeczył faktowi wpływu do Starostwa Powiatowego w G. skargi w dniu 2 grudnia 2016 r., natomiast wyjaśnił, że nieprzekazanie skargi w terminie nie stanowiło działania celowego, lecz skutek niedopatrzenia pracownika, w którego świadomości, po przeanalizowaniu skargi, zaistniało przekonanie, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie należy do właściwości sądu administracyjnego oraz że w tej konkretnej sprawie organ nie pozostawał w bezczynności.
Ponadto Starosta argumentował, że skoro doszło już do przekazania skargi tutejszemu Sądowi, to zastosowanie wobec organu swoistego "środka dyscyplinującego", jakim jest omawiana grzywna nie odniesie swojego skutku (spowodowania przekazania skargi sądowi administracyjnemu), gdyż cel nałożenia grzywny niejako został już osiągnięty, lecz będzie miało charakter sankcji, co nie jest zgodne z celem przepisu art. 55 powołanej wyżej ustawy.
Odpis wniosku o wymierzenie grzywny wpłynął do tutejszego Sądu w dniu 14 marca 2017 r., a jego odpis został doręczony Staroście w dniu 24 marca 2017 r. (data doręczenia pocztowego). Skarga, której dotyczy wniosek o wymierzenie grzywny, została przekazana (nadana drogą pocztową) tutejszemu Sądowi w dniu 30 marca 2017 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami postępowania administracyjnego; skarga wpłynęła do Biura Podawczego Sądu w dniu 31 marca 2017 r. i została zrejestrowana pod sygn. akt II SAB/Po 77/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Wniosek jest zasadny.
Tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego uregulowany został art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, późn. zm. – dalej: P.p.s.a). Obowiązkiem organu, za pośrednictwem którego jest wnoszona skarga, jest przekazanie skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Z obowiązkiem tym koreluje możliwość zastosowania sankcji określonej w art. 55 § 1 P.p.s.a. Grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oprócz funkcji dyscyplinującej pełni również funkcję prewencyjną i restrykcyjną, stąd dopełnienie obowiązku przekazania skargi nie czyni wniosku o wymierzenie grzywny bezprzedmiotowym (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2 i postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OZ 278/13, LEX nr 1315498 – orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z treści przytoczonego art. 55 § 1 P.p.s.a. wynika, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków wynikających z art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne, gdyż sąd, wydając orzeczenie w tym przedmiocie, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków związanych z przekazaniem skargi, jaki zachowanie organu po wpłynięciu wniosku o wymierzenie grzywny, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Ukaranie organu grzywną ma służyć także zapobieganiu naruszenia prawa w przyszłości (por. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OZ 597/11, dostępny jw.).
Stosownie do postanowień art. 154 § 6 w związku z art. 55 § 1 P.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Aktualnie, zgodnie z obwieszczeniem z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 r. i w drugim półroczu 2016 r. (M.P. z dnia 20 lutego 2017 r., poz. 208) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2016 r. wyniosło 3 536,87 zł, a w drugim półroczu 2016 r. wyniosło 3 622,05 zł. Należy też podkreślić, że powołane przepisy ustawy procesowej nie określają dolnej granicy grzywny, która może zostać nałożona w trybie art. 55 P.p.s.a.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarga z dnia 1 grudnia 2016 r. wpłynęła do siedziby Starosty w dniu 2 grudnia 2016 r., a więc trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., upłynął w dniu 2 stycznia 2017 r. (przy uwzględnieniu treści art. 83 § 2 P.p.s.a.). Tymczasem skarga została przekazana tutejszemu Sądowi w dniu 30 marca 2017 r., a zatem z niespełna trzymiesięcznym opóźnieniem. Przyczyną tego opóźnienia było natomiast według wyjaśnień organu niedopatrzenia pracownika (działanie niecelowe), wynikające z błędnych wniosków wywiedzionych z analizy skargi.
Zdaniem Sądu, w sprawie zaszły podstawy do wymierzenia organowi przedmiotowej grzywny, która w tym wypadku w większym stopniu będzie oprócz funkcji dyscyplinującej pełniła przede wszystkim funkcję prewencyjną i restrykcyjną. Wobec tego samo następcze – po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny – tym razem bezzwłoczne dopełnienie obowiązku przekazania skargi nie mogło stanowić podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku, jakkolwiek miało wpływ na wysokość wymierzonej grzywny.
Określając wysokość orzeczonej grzywny w przedmiotowej sprawie, Sąd wziął pod uwagę z jednej strony wymierne przekroczenie ustawowego terminu przekazania skargi do sądu administracyjnego, ale zarazem uwzględnił, że finalnie skarga została przekazana tutejszemu Sądowi niezwłocznie (przed upływem 7 dni) po doręczeniu organowi odpisu wniosku o wymierzenie grzywny i skardze został sprawnie nadany dalszy bieg. Wniosek strony skarżącej doprowadził tym samym do tego podstawowego skutku, jakim jest poddanie skargi kognicji sądu administracyjnego. Trzeba jednakże przypomnieć organowi o tym, by we własnym zakresie podjął odpowiednie kroki organizacyjne, które skutecznie służyć będą zapobieżeniu powtórzenia się w przyszłości takiej sytuacji, jak zaistniała w niniejszej sprawie. W szczególności należy odpowiednio poinstruować pracowników Starostwa, którzy mogą mieć do czynienia ze skargami kierowanymi do sądu administracyjnego co do zasad nadawania takim pismom procesowym odpowiedniego biegu, stosownie do wymogów z art. 54 § 2 P.p.s.a. Ponadto w razie wątpliwości co do charakteru złożonego pisma procesowego należy zapewnić pracownikom możliwość skorzystania z efektywnej pomocy obsługi prawnej urzędu.
W żadnej zaś mierze kwestia zakwalifikowania danego podania jako skargi do sądu administracyjnego – a co za tym idzie przekazanie lub nie skargi do sądu administracyjnego nie może być pozostawiona swobodnemu uznaniu pracownika zajmującego się daną sprawą administracyjną.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji (pkt 1).
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 sentencji), uwzględniając wysokość kosztów sądowych uiszczonych przez stronę (wpis) oraz fakt korzystania z pomocy prawnej (radcy prawego). W odniesieniu do wysokości kosztów zastępstwa prawnego Sąd wziął pod uwagę aktualne w dniu złożenia wniosku o wymierzenie grzywny, jak i w dacie orzekania w przedmiotowej sprawie stawki oraz zasady ustalania opłat wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804, z późn. zm.), tj. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 15 ust. 1 i 2.
/-/ Jakub Zieliński