Uzasadnienie
W dniu 10 maja 2017 r. D. K. zwrócił się do tutejszego Sądu na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a. o wymierzenie Inne (dalej: Dyrektor [...]) grzywny z powodu nieprzekazania Sądowi przez ten podmiot skargi z dnia 21 października 2016 r. (wniesionej 3.11.2016 r.) w przedmiocie bezczynności Dyrektora [...] w sprawie z wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Na wezwanie Sądu wnioskodawca w zakreślonym terminie uiścił wpis od wniosku w kwocie [...]zł.
W odpowiedzi Dyrektor [...] przesłał faktycznie tożsame pismo jak odpowiedź na skargę D. K. na bezczynność Dyrektora [...] w sprawie dostępu do informacji publicznej. W piśmie tym odnosząc się do wniosku o wymierzenie grzywny wskazano, że okoliczności wskazujące na zasadność odrzucenia skargi przemawiają również za uznaniem wniosku o wymierzenie grzywny za bezzasadny. Nadto Dyrektor [...] podniósł, że już uprzednio w niniejszej sprawie D. K. wystąpił z wnioskiem o wymierzenie grzywny, który to wniosek został odrzucony prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II SO/Po 6/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek D. K. o wymierzenie Dyrektorowi [...] grzywny uznać należało za zasadny.
Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). W przypadku skarg rozpatrywanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej termin, o jakim mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., został skrócony i wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi (art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej – t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm, dalej: u.d.i.p.). Stosownie do art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niedochowania powyższego obowiązku, sąd – na wniosek skarżącego – może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Wyłączną przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. jest nieprzekazanie przez organ skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, który w rozpoznawanej sprawie wynosił 15 dni od daty wpłynięcia skargi do organu.
Aby jednak przejść do oceny zasadności złożonego przez D. K. wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie tutejszemu Sądowi skargi wnioskodawcy, z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy Inne jako podmiot, wobec którego wymierzony jest wniosek, posiada zdolność sądową do występowania przed sądami administracyjnymi, a tym samym, czy może być adresatem obowiązku określonego w art. 55 § 1 P.p.s.a.
Kwestię zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym reguluje art. 25 P.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądową) mają: osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, a także organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej oraz inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Istotne z punktu widzenia oceny, czy Dyrektorowi [...] przysługuje zdolność sądowa w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi, akt sprawy o odpowiedzi na skargę ma okoliczność, że sprawa, w której Dyrektor [...] nie przekazał skargi, akt i odpowiedzi na skargę dotyczy bezczynności tegoż podmiotu w sprawie dotyczącej dostępu do informacji publicznej.
Sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej należą do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm., dalej: u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Ów przepis jest natomiast przepisem szczególnym w stosunku do art. 25 § 1 P.p.s.a. Jednostka organizacyjna, o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., nie stanowi jednostki organizacyjnej, o jakiej mowa w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego czy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest to każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nawet kiedy stanowi wyodrębnioną organizacyjnie jednostkę budżetową w strukturze gminnej, czy powiatowej administracji samorządowej. W związku z tym Dyrektor takiej jednostki budżetowej może być traktowany jako organ w rozumieniu art. 32 P.p.s.a., a zatem w znaczeniu funkcjonalnym, wynikającym z charakteru wykonywanych zadań należących do zakresu zadań publicznych, co uzasadnia przyznanie mu przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 102/13, z 23 września 2013 r., I OSK 731/14, z 15 października 2013 r., I OSK 830/13, z 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2445/13 i I OSK 914/14, z 16 kwietnia 2014 r., I OSK 2639/13, a także postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OZ 811/13, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze zważyć należy, że [...] został utworzony na mocy uchwały Rady Miasta P. z dnia 24 czerwca 2008 r. nr [...] jako jednostka budżetowa Miasta P. (źródło: BIP Miasta P.). Uchwałą Rady Miasta P. z dnia 21 czerwca 2016 r. nr [...] zmieniającą powyższą uchwałę przyjęto Statut [...] (źródło: j.w.). Zgodnie z § 6 tegoż statutu kierownikiem [...] jest Dyrektor, który kieruje działalnością [...] i reprezentuje go na zewnątrz na podstawie i w granicach pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta P.. Z przepisu § 8 statutu wynika zaś, że [...] jako miejska jednostka budżetowa prowadzi samodzielną gospodarkę finansową.
W ocenie Sądu w związku z powyższym należy uznać, że skoro [...] jako jednostka budżetowa Miasta P. posiada odrębność organizacyjno-finansową od Urzędu Miasta P. jako aparatu wykonawczego, bezpośrednio podległego Prezydentowi Miasta P., a jednocześnie Dyrektor [...] uzyskał upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Prezydenta Miasta P., to w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 i u.d.i.p. w zw. z art. 25 P.p.s.a. [...] posiada zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym, niezależną od zdolności sądowej Prezydenta Miasta P.. W świetle powyższego dopuszczalne jest przyjęcie, że Dyrektor [...] może być adresatem grzywny wymierzonej na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a.
Przechodząc zaś do oceny, czy Dyrektor [...] zobowiązany do przekazania skargi, z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, przekazał ją w wymaganym przepisem art. 21 pkt 1 u.d.i.p. terminie, stwierdzić należy, że skoro skarga D. K. została doręczona do [...] w dniu 3 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego), to podmiot ten zobowiązany był do przesłania Sądowi akt sprawy wraz z odpowiedzi na skargę do dnia 18 listopada 2016 r. Tymczasem nadanie przesyłki zawierającej skargę z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę nastąpiło w dniu 26 maja 2017 r., a więc z przeszło półrocznym opóźnieniem (k. 10 akt sądowych sprawy II SAB/Po 106/17).
Tak długie uchylanie się przez Spółkę od obowiązku przekazania sądowi akt sprawy i odpowiedzi na skargę, uzasadnia ukaranie tego podmiotu grzywną z art. 55 § 1 P.p.s.a., przy czym okoliczność, iż Dyrektor [...] przed rozpoznaniem wniosku D. K. o wymierzenie grzywny obowiązek ten ostatecznie wykonał, nie oznacza, że postępowanie w sprawie tego wniosku stało się bezprzedmiotowe. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i z odpowiedzią na skargę (sygn. akt II GPS 3/09, publ. ONSA i WSA 2010/1/2). Grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie ma wyłącznie funkcji dyscyplinującej, lecz wiąże się również z funkcją represyjną (związaną z odpowiedzialnością za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki), a nadto z funkcją prewencyjną (mającą na celu zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości).
W tym stanie sprawy Sąd był zobligowany do wymierzenia Spółce grzywny na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I. postanowienia. Ustalając wysokość nałożonej grzywny na kwotę 200 zł, a więc stosunkowo niskiej zważywszy na jej granice wynikające z treści art. 154 § 6 P.p.s.a., Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, to jest nie tylko czas zwłoki, lecz również fakt wykonania obowiązku, ponowienia wniosku o wymierzenie grzywny przez D. K., złożenia przez Dyrektora [...] wyjaśnień stronie w piśmie z dnia 10 października 2016 r. oraz wątpliwości prawnych Dyrektora [...] wyrażonych w odpowiedzi na wniosek (na skargę) co do obowiązku udzielenia stronie żądanych informacji.
Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. zobowiązał Dyrektora [...] do zwrotu wnioskodawcy kosztów uiszczonego wpisu od wniosku w kwocie 100 zł (pkt II. postanowienia).
/-/ B. Drzazga