Uzasadnienie
Pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. Stowarzyszenie [...] skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosek o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu grzywny w wysokości 5000 zł za nieprzekazanie skargi do Sądu w terminie określonym w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 2058; dalej: "ustawa o dostępie do informacji publicznej") oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w dniu 9 lipca 2015 r. wysłała do Prokuratora Rejonowego wniosek o udostępnienie informacji publicznej - skanów postanowień wydanych w latach 2012, 2013, 2014, 2015 w związku z postępowaniami dotyczącymi przestępstwa wskazanego w art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prokurator Rejonowy 16 lipca 2015 r. przesłał pismo, w którym stwierdził, że w tamtejszej prokuraturze prowadzone było jedno postępowanie z art. 23, jednak nie jest możliwe jego udostępnienie, ponieważ nie jest prawomocne.
Nie zgadzając się z takim rozpoznaniem sprawy, w dniu 25 września 2015 r. strona skarżąca złożyła za pośrednictwem Prokuratora skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która do dnia złożenia wniosku nie została przekazana do Sądu.
W odpowiedzi na wniosek, Prokurator podniósł w pierwszej kolejności argumenty, mające usprawiedliwiać brak czynności w sprawie udzielenia informacji publicznej. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie grzywny wskazał natomiast, że skarga nie została opłacona i nie zawierała wniosku o przyznanie prawa pomocy, o którym mowa w art. 243 § 1 P.p.s.a., strona skarżąca nie wyczerpała administracyjnego toku instancji przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23; dalej: K.p.a.) i skierowała skargę do niewłaściwego organu - Prokuratora Okręgowego, skarga była zatem niedopuszczalna. Skoro skarga do Sądu jest niedopuszczalna, to niedopuszczalny jest również wniosek o wymierzenie organowi grzywny (postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 886/12). Powołując się z kolei na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OZ 598/12 (to i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w internetowej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach cbois.nsa.gov.pl) wskazał, że grzywna za nieprzekazanie do sądu akt administracyjnych wymierzona może być wyłącznie organowi właściwemu w sprawie.
Ponadto stowarzyszenie, które jest organizacją społeczną może wnieść skargę jedynie wówczas, gdy jest ona związana z jej statutową działalnością, postępowanie dotyczyło konkretnych interesów prawnych innych osób, organizacja brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym, poprzedzającym wniesienie skargi. W niniejszej sprawie okoliczności te nie miały miejsca, w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. skarga powinna zostać odrzucona.
Ewentualnie, gdyby Sąd nie uwzględnił wniosku o odrzucenie, wniesiono o oddalenie skargi z uwagi na to, że udostępnienie informacji publicznej nastąpiło przed "pozyskaniem wiedzy o wniosku wszczynającym postępowanie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
W myśl art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2).
Stosownie do treści art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 w zw. z art. 3 § 3 ww. ustawy, sądy administracyjne są zobowiązane do stosowania środków określonych również w przepisach szczególnych. Taką szczególną regulacją jest ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do treści art. 21 pkt 1 ww. ustawy, do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 28 września 2015 r., Stowarzyszenie skierowało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Prokuratora Rejonowego skargę na bezczynność organu, a z uwagi na nieprzekazanie przez organ tej skargi do Sądu w dniu 31 grudnia 2015 r. wniosek o ukaranie grzywną. Prokurator Rejonowy przekazał skargę w dniu 27 stycznia 2016 r.
Dokonując oceny przesłanek wymierzenia grzywny o których mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., stwierdzić należy, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, bez względu na przyczyny, oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę.
W sprawie bezspornym jest, że skarga na bezczynność Prokuratora Rejonowego z dnia 25 września 2015 r. wpłynęła do Prokuratora Rejonowego w dniu 28 września 2015 r. Potwierdza to prezentata widniejąca na pierwszej stronie egzemplarza skargi. Natomiast skarga została nadana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 27 stycznia 2016 r.
Do dnia wniesienia wniosku o wymierzenie grzywny (wniosek wpłynął do Sądu w dniu 4 stycznia 2016 r.) organ nie przekazał skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
W świetle powyższych okoliczności bezsporne jest, że zostały spełnione przesłanki do wymierzenia organowi grzywny.
Bez wpływu na orzeczenie w tym zakresie pozostają powoływane przez Prokuratora okoliczności, to jest: bezzasadność skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, niewyczerpanie administracyjnego toku instancji, brak interesu prawnego, nieopłacenie skargi, brak wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Opóźnienie w realizacji tego obowiązku, a co za tym idzie oddalenie w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez sąd, ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Przepisy prawa nie przyznają organowi uprawnień do badania dopuszczalności skargi, czy też jej zasadności. W tym zakresie ustawodawca kompetencje przydzielił sądowi, a organ swoje stanowisko w tym zakresie może wskazać w udzielonej odpowiedzi na skargę, przekazanej wraz ze skargą i aktami sprawy w przewidzianym do tego prawem terminie.
Nieuzasadniony jest również zarzut skierowania wniosku o wymierzenie grzywny do niewłaściwego organu. Nie ma racji Prokurator wskazując, że przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej strona skarżąca powinna złożyć w trybie art. 37 § 1 K.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia –Prokuratora Okręgowego, który powinien być adresatem wniosku o wymierzenie grzywny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem: wniesienie skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzone jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 2 3 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 522/14). Wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do Prokuratora Rejonowego, za jego pośrednictwem została wniesiona skarga i na nim spoczywał obowiązek jej przekazania. W związku z tym wniosek o wymierzenie grzywny prawidłowo został skierowany do Prokuratora Rejonowego.
Nie znajdzie tu zastosowanie powołane przez Prokuratora postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2012 r. I OZ 886/12, dotyczące odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny w sytuacji, gdy skarga dotyczyła spraw nienależących do kognicji sądów administracyjnych. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Skarga dotyczy bezczynności organu w zakresie udzielenie informacji publicznej i co do zasady podlega właściwości sądu administracyjnego, a ocena jej zasadności nie ma jak już wcześniej wskazano znaczenia dla wywiązania się przez organ z obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią i aktami do sądu. Braki formalne skargi, jak już wyżej wyjaśniono nie mogły tamować działania organu w tym zakresie.
Wymierzając grzywnę w kwocie 1.500 zł Sąd wziął pod uwagę zarówno okoliczności sprawy, jak i okres zwłoki organu w przekazaniu skargi i akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę – 4 miesiące. W ocenie Sądu wymierzona grzywna będzie stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku polegającego na nieprzekazaniu skargi. Grzywna ta jest współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Na wysokość grzywny miał również wpływ fakt, że podmiotem zobowiązanym był prokurator, będący z mocy art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599) organem ochrony prawnej. Zadaniem prokuratury jest m.in. strzeżenie praworządności (art. 2), w tym poprzez podejmowanie środków prawnych zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym i administracyjnym (art. 3 ust. 1 pkt 3).
Prokurator jest obowiązany do podejmowania działań określonych w ustawach, kierując się zasadą bezstronności i równego traktowania wszystkich obywateli (art. 7). Wszystkie zaś organy władzy publicznej obowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Nie ulega zatem wątpliwości, że prokurator winien wykazać się należytą starannością podczas wykonywania obowiązków służbowych, znajomością przepisów prawa w tym art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i wynikającym z niego obowiązku. Winien podejmować działania w celu zapobiegania naruszeniom prawa, podczas gdy nieterminowe przekazanie skargi do Sądu takie naruszenie stanowi.
Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz strony skarżącej kwota 100 zł stanowi wartość uiszczonego wpisu sądowego.