Uzasadnienie
Sygn. II SO/Rz 18/09
Strona skarżąca E. M. przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Żądanie strony polega na zwolnieniu od pełnych kosztów sądowych, jakie mogą wystąpić w jej sprawie. Skarga E. M. ma według treści wniosku PPF dotyczyć postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie wydania zaświadczenia. Ze względu na przedmiot skargi, skarżąca zobowiązana będzie do uiszczenia 100 zł wpisu sądowego. Opłata w podanej kwocie jest opłatą należną z tytułu złożenia skargi sądowoadministracyjnej na postanowienie SKO.
Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został uzasadniony następującymi względami: w skład gospodarstwa domowego E. M. wchodzą trzy osoby – B. M. mąż skarżącej oraz M. M. syn skarżącej. Rodzina nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości oraz oszczędności. Na dochody rodziny składa się emerytura B. M.- 2000 zł, wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 zł, wynagrodzenie za pracę M. M. w wysokości 1200 zł. M. M. posiada udział w nieruchomości lokalowej. Według oświadczenia skarżącej, budżet rodziny obciąża spłata pożyczek zaciągniętych przez B. M. Stwierdzono, co następuje:
Wniosek strony, nie zasługuje na uwzględnienie.
Biorąc pod uwagę treść żądania wyrażonego we wniosku PPF, E. M. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ze względu na tak określone granice wniosku, strona zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie ciężarów kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków sądowych), spowoduje uszczerbek na poziomie koniecznego utrzymania członków rodziny. Te przesłanki prawa pomocy zamieszczono w treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stanowi postać pomocy finansowej udzielanej przez państwo podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponieważ rezultatem przyznania prawa pomocy jest powiększanie wydatków budżetu państwa, sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością. Warto też podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia, takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia choćby częściowe uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego.
Zdaniem rozpoznającego wniosek, strona jest wystarczająco zdolna do pokrycia wszelkich wiążących się ze sprawą kontroli zaskarżonego postanowienia SKO opłat i wydatków sądowych. Poniesienie tych ciężarów nie spowoduje uszczerbku na poziomie utrzymania niezbędnego członków gospodarstwa domowego E. M. Rodzina zajmuje lokum mieszkalne przy ul. M. w R. Oznacza to, że potrzeby mieszkaniowe E. M. oraz jej najbliższych osób są w całości zaspokojone. Ustalona w postępowaniu wyjaśniającym wysokość dochodów w łącznej kwocie 4’700 zł jest w zupełności wystarczającą dla utrzymania niezbędnych standardów życia trzyosobowego gospodarstwa domowego oraz uiszczenia kosztów sądowych w pełnej wysokości. Koszty, o których mowa nie należą do szczególnie wysokich, skoro wysokość wpisu sądowego z tytułu złożenia skargi na postanowienie wynosi 100 zł.
Powyższej oceny nie może zmienić oświadczenie strony skarżącej o spłatach pożyczek zaciągniętych przez B. M. Koszty sądowe stanowią tzw. ciężary publiczne. Według art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków. Z względu na społeczne funkcje kosztów sądowych (wpływy z tytułu kosztów sądowych zasilają budżet państwa, z którego finansowane są zadania publiczne), należności cywilnoprawne a więc także raty pożyczek, powinny być zaspokajane w dalszej kolejności. Innymi słowy, obowiązki finansowe wobec państwa korzystają z pierwszeństwa wobec zobowiązań należnych osobom i instytucjom prywatnym.
Reasumując, nie sposób w sytuacji majątkowej i rodzinnej wnoszącej o prawo pomocy dostrzec potrzeby zastosowania instytucji prawa pomocy, choćby w zakresie częściowym. Wobec powyższych okoliczności orzeczono jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.