Uzasadnienie
J. H. jako pełnomocnik wszystkich spadkobierców po mężu F. H., w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem adw. G. W. (substytuta adw. S. W.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] wniosła o zwolnienie jej od związanych z nią opłat, gdyż nie stać jej na ich poniesienie, a jej dzieci "mieszkają po całym Kraju i skarżąca nie ma z nimi kontaktu".
W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Wg zawartego w nim oświadczenia, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 8 dzieci, nie posiada żadnego majątku (mieszka w wynajętym pomieszczeniu), utrzymując siebie i bezrobotną córkę z pobieranej renty rodzinnej. Reprezentujący ją pełnomocnik dotychczas prowadzi sprawę kredytowo.
Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych, została ona za pośrednictwem reprezentującego ją adwokata wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych.
Doręczone pełnomocnikowi w dniu 2 czerwca 2010 r. wezwanie z zakreślonym 14-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w formularzu PPF pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 16 czerwca 2010 r.).
W związku z powyższym stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. W przypadku zaś gdy wnioskodawca wykaże jedynie brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny może być mu przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zarówno w przypadku całkowitego jak i częściowego prawa pomocy, wykazanie warunkujących go przesłanek obciąża osobę wnioskującą. Ocena żądania J. H. oparta wyłącznie na danych zawartych w formularzu PPF w żaden sposób nie potwierdziła ich spełnienia; z treści złożonego wniosku nie wynikało, czym miałby się dla niej (i ewentualnie dla osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym – jeżeli takie są) objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie jej uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby niezaspokojone w związku z potrzebą poniesienia kosztów postępowania.
W związku z tym wezwano skarżącą za pośrednictwem reprezentującego ją adwokata do:
- a) wykazania wszystkich osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (z rubryki nr 6 wniosku PPF wynikało, że jest to ośmioro dzieci, zaś z rubryki nr 9, że należy do nich bezrobotna córka), ujawnienia stanu majątkowego tych osób oraz uzyskiwanych przez nich dochodów,
- b) wyjaśnienia zawartych w skardze rozbieżnych informacji, z których z jednej strony wynika że skarżąca występuje w sprawie jako pełnomocnik wszystkich spadkobierców po zmarłym mężu, zaś z drugiej, że wnosi o zwolnienie jej od opłat, gdyż dzieci "mieszkają po całym Kraju i skarżąca nie ma z nimi kontaktu",
- c) wskazania, czyją własność stanowi wynajmowane przez nią mieszkanie,
- d) wskazania wszystkich źródeł i wysokości dochodów (netto/ brutto) jej i domowników,
- e) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez skarżącą i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, opłaty związane z najmem i utrzymaniem mieszkania oraz ewentualnie innych wydatków, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie domowego budżetu,
- f) wyjaśnienia, czy skarżąca (ewentualnie domownicy) korzysta ze wsparcia opieki społecznej,
- g) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i osób wspólnie z nią gospodarujących za okres od 1 marca 2010 r. do dnia wykonania wezwania.
Brak jakiejkolwiek odpowiedzi na powyższe wezwanie skutkuje uzasadnionym przypuszczeniem, że skarżąca nie ma zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i finansowej. Niezależnie od tego, że informacje zawarte w formularzu PPF są bardzo ogólnikowe i wykazują wzajemną sprzeczność co do liczby osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe, w istotny sposób odbiegają także od danych ustalonych dla potrzeb rozpoznania jej wcześniejszego wniosku o prawo pomocy w sprawie II SA/Rz 185/08 (postanowienie z dnia 30 maja 2008 r.); wynikała z nich m.in. wysokość dochodów wnioskodawczyni (1500 zł.) oraz fakt jej pozostawania we wspólnym gospodarstwie wraz z synem i córką, posiadania drewnianego domu o pow. 50 m² i gospodarstwa rolnego o pow. 7 ha, samochodu osobowego Fiata Punto i ciągnika rolniczego m-ki Ursus (rok prod. odpowiednio 2000 i 1997).
Niemożność ustalenia rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej J. H. i jej możliwości finansowych skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niej obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Uzupełnienie wniosku w zakresie określonym w wezwaniu pozwoliłoby na dokonanie jego oceny w sposób nie budzący wątpliwości i przy stwierdzeniu jego zasadności na przyznanie skarżącej prawa pomocy (w całości, lub w części). Zaistniała sytuacja sama w sobie wyłącza natomiast jego pozytywne załatwienie.
Ubocznie należy podkreślić, że wniosek skarżącej o ustanowienie w ramach prawa pomocy adwokata i tak nie mógłby zostać uwzględniony, gdyż niezależnie od wskazanych powyżej przesłanek przyznawania prawa pomocy w zakresie całkowitym i częściowym, ustanowienie fachowego pełnomocnika jest możliwe wyłącznie dla osoby, która nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem (radcą prawnym) - art. 246 § 3 P.p.s.a.; warunek ten w sprawie objętej skargą w oczywisty sposób nie jest spełniony, bez względu na uzgodniony między skarżącą a reprezentującym ją adwokatem sposób i wysokość wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.