Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 stycznia 2018 r. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. z siedzibą w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o wymierzenie Spółdzielania Mieszkaniowa w B. grzywny w związku z niewykonaniem obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie skargi Spółki z dnia 20 listopada 2017 r. na bezczynność Spółdzielni w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ustaliła, że jej skarga nie została przez Spółdzielnię przekazana do Sądu, co stanowi o nie wypełnieniu dyspozycji art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji daje podstawę do wymierzenia grzywny stosownie do art. 55 § 1 powołanej ustawy.
W odpowiedzi na wniosek, Spółdzielania Mieszkaniowa w B. wskazała, że faktycznie Przedsiębiorstwo [...] w S. złożyła do Spółdzielni wniosek z dnia 10 października 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej, na który Spółdzielnia nie udzieliła odpowiedzi. Jednocześnie Spółdzielnia wyjaśniła, że w związku z brakiem obsługi prawnej, otrzymaną w listopadzie 2017 r. skargę Przedsiębiorstwa na bezczynność Spółdzielnia potraktowała jako odpis skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i czekała na zawiadomienie o terminie jej rozpatrzenia. Nikt z zarządu Spółdzielni nie znał zasady określonej w art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto Spółdzielnia była przekonana, że skoro nie należy do podmiotów publicznych zobowiązanych do udostępnienia informacji, to skarga jest niezasadna, a zatem Sąd ją oddali.
Po otrzymaniu wezwania z Sądu do udzielenia odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, Spółdzielnia udzieliła wnioskodawczyni pisemnej odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej, przy czym nie podzieliła jej stanowiska, co do tego, że jest podmiotem zobowiązanym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępniania informacji. Jednocześnie powołała się w tym zakresie na uchwałę NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OPS 1/05 podnosząc, że w takiej sytuacji żądanie ukarania Spółdzielni za nieprzekazanie skargi nie jest słuszne, skoro skarga taka jest niedopuszczalna.
Końcowo Spółdzielnia wskazała, że na wszystkim oszczędza, bowiem jej członkowie w większości są niezamożnymi emerytami, zatrudnia jedynie trzy osoby, które wykonują wszystkie niezbędne czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej zwanej ustawą "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ ten, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że przedmiotem skargi z dnia 20 listopada 2017 r. wniesionej przez wnioskodawczynię do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem Spółdzielania Mieszkaniowa w B., jest bezczynność tej Spółdzielni w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22, przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym że:
- 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi,
- 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.
Przepis ten, jak wynika wprost z jego treści, jest przepisem lex specialis w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. w zakresie terminu wykonania powyższego obowiązku.
Jak stanowi art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Z przytoczonego powyżej art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 ustawy w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. post. NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że powołane przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Warunkami tymi są: 1) stwierdzenie uchybienia przez organ ustawowego terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz 2) złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Warunki te, jak już wyżej wspomniano, stanowią wyłączne przesłanki materialnoprawne do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Podkreśla się także, że grzywna, o jakiej mowa w powyższym przepisie prawa, ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco – restrykcyjny. Na przyjęcie bowiem wyłącznie dyscyplinującego charakteru grzywny wskazanej w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie pozwala dyspozycja tego przepisu w zestawieniu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Przepis bowiem art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera stwierdzenie, ze w razie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (por. post. NSA z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1086/09 oraz post. NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 204/09, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego, za nietrafne uznać należy podniesione przez Spółdzielnię w odpowiedzi na wniosek argumenty mające uzasadniać nieprzekazanie przez nią skargi wniesionej przez stronę skarżącą, za jej pośrednictwem, do Sądu.
Wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi dotyczy także spółdzielni mieszkaniowych. Podkreślenia wymaga, że wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę do sądu administracyjnego, przekazania skargi do sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest niezależny od dopuszczalności skargi. Rolą organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę do sądu, nie jest ocena dopuszczalności skargi. W takiej sytuacji organ winien przekazać skargę do sądu administracyjnego, a w odpowiedzi na skargę zawrzeć swoje stanowisko dotyczące jej niedopuszczalności. Nieuprawnione jest stanowisko wyrażone przez Spółdzielnię, że uznanie skargi za niedopuszczalną stanowi o braku obowiązku przekazania jej do Sądu.
Kwestia dopuszczalności skargi wniesionej przez stronę do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu należy zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. do kognicji sądu administracyjnego, a nie podmiotu, którego działanie, bądź bezczynność są przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, wniesionej za jego pośrednictwem w związku z ustanowioną w art. 54 § 1 p.p.s.a. zasadą pośredniego wnoszenia skarg do sądu. Ocena ta dokonywana jest przez sąd, w konkretnej sprawie, na podstawie przepisów mających zastosowanie do jej rozstrzygnięcia, a sprawa będąca przedmiotem skargi stanowi odrębny od wniosku złożonego przez stronę w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. przedmiot rozpoznania sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, po rozpatrzeniu okoliczności sprawy, Sąd uznał, że wniosek o wymierzenie Spółdzielania Mieszkaniowa w B. grzywny z powodu niewykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie skargi Przedsiębiorstwa [...] w S. z dnia 20 listopada 2017 r. na bezczynność tejże Spółdzielni wraz odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest uzasadniony i postanowił wymierzyć tejże Spółdzielni grzywnę w kwocie [...].
Na marginesie, odnosząc się do pisma pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 6 lutego 2018 r., Sąd wyjaśnia, że pod sygn. akt II SO/Sz 1/18 został zarejestrowany wniosek strony skarżącej o wymierzenie organowi grzywny, a nie skarga na bezczynność, zatem brak jest podstawy prawnej, aby umorzyć postępowanie sądowe, w związku z ustaniem bezczynności Spółdzielni, która pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. udzieliła odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Jak wynika z urządzeń ewidencyjnych Sądu, do dnia dzisiejszego wskazana skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie wpłynęła, co stanowi dodatkowy argument za wymierzeniem Spółdzielni grzywny. Podmiot ten otrzymując wniosek oparty na przepisie art. 55 § 1 p.p.s.a. miał obowiązek nie tylko zajęcia stanowiska w sprawie grzywny ale również dopełnienia obowiązku przekazania Sądowi skargi.
Przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi w terminie, nie mają znaczenia dla możliwości wymierzenia grzywny, a mogą jedynie rzutować na jej wysokość. Ustalając zatem wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę, że jakkolwiek sprawa dotyczy postępowania w trybie dostępu do informacji publicznej, które zawiera bardziej restrykcyjne unormowania co do terminu przekazania skargi Sądowi, a której to ustawy nie stosuje się wobec spółdzielni, to jednak dokonana przez NSA w uchwale z dnia 11 kwietnia 2005 r. I OPS 1/05 wykładnia przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej wyżej ustawy nie przyznaje Spółdzielni Mieszkaniowej kompetencji do dokonywania oceny prawnej pism w zakresie informacji publicznej, których adresatem jest Sąd.
Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze jej restrykcyjno- dyscyplinujący charakter, czyli zwrócenie Spółdzielni uwagi na konieczność wykonywania obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie zaś wyłącznie ich kontestowanie, jak również przyczyny niewypełnienia przez Spółdzielnię wskazanych obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
W tej sytuacji Sąd orzekł, stosownie do art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w postanowieniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.