Uzasadnienie
Reprezentujący A. M. radca prawny Ł. B. pismem z dnia [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Spółki A., polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na jego wniosek z dnia [...] w terminie wskazanym w art. 13 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 ust. 1 ww. ustawy.
Do skargi załączono odpis skierowanego do Spółki A. "Wezwania do podjęcia negocjacji" z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia na bezumowne korzystanie przez Spółkę A. z nieruchomości stanowiącej własność A. M., na której znajdują się urządzenia elektryczne stanowiące część linii służącej do przesyłu energii. W końcowej części tego pisma zawarto sformułowanie: "(...) wnoszę w szczególności o dokładne wskazanie wszelkich decyzji administracyjnych, z których wywodzić mają Państwo prawa do ww. linii oraz udostępnienie kserokopii tych decyzji w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret pierwszy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (...)".
Ponadto do skargi pełnomocnik skarżącej dołączył stanowiące odpowiedź na ww. "Wezwanie do podjęcia negocjacji" pismo Spółki A. z dnia [...] stwierdzające, że "(...) w celu rozpatrzenia przedmiotowej sprawy wystąpiliśmy do Działu Nieruchomości (...) o przekazanie materiałów archiwalnych dotyczących sprawy oraz przeprowadzenia wizji lokalnej celem potwierdzenia istniejącego stanu urządzeń energetycznych".
Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r., radca prawny Ł. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wymierzenie dla Spółki A. kary grzywny za nieprzekazanie skargi A.M. na bezczynność przedsiębiorstwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Do skargi załączono odpis pisma Spółki A. z dnia 16 kwietnia 2013 r., w którym wskazano, że Spółka A. nie wykonuje zadań publicznych i nie jest podmiotem zobligowanym do udostępniania informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej, w związku z tym odsyła skargę A. M., gdyż nie znalazła podstaw do jej przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny pełnomocnik Spółki A. w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. wniósł o jego odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, względnie o jego oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu ww. pisma wskazano, iż skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, w nieprawidłowy sposób oznaczyła stronę postępowania sądowoadministracyjnego, wskazując jako uczestnika postępowania " – Spółki A.". Podmiot taki nie istnieje w obrocie prawnym. Właścicielem infrastruktury elektroenergetycznej, która zlokalizowana jest w granicach nieruchomości opisanej we wniosku, jest Spółka B. Oddział tej Spółki A. figuruje wprawdzie w rejestrze przedsiębiorców KRS jako oddział przedsiębiorcy, nie posiada on jednak samodzielnej zdolności prawnej ani sądowej.
Zdaniem pełnomocnika organu Spółka B. nie jest "władzą publiczną", nie realizuje "zadań publicznych" i nie dysponuje majątkiem publicznym, w związku z tym nie jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej. Spółka powołała się również na tajemnicę przedsiębiorstwa, jako przesłankę odmowy udzielenia informacji publicznej. Żądanie odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny uzasadniono też niespełnieniem wymogu z art. 52 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Spółka A. na ww. postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że w sytuacji gdy wnioskodawczyni domaga się wymierzenia grzywny oddziałowi spółki kapitałowej, właściwym do rozpoznania jest wojewódzki sąd administracyjny w obszarze którego leży miejscowość, w której ten oddział się znajduje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Szczególnym uprawnieniem sądu w ramach tej kontroli jest wskazana w art. 55 § 1 P.p.s.a. możliwość wymierzenia organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, tj. nieprzekazania sądowi w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy - co jest przedmiotem niniejszej sprawy.
Badając złożony w tym zakresie wniosek pełnomocnika skarżącej Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, choć z innych względów niż podniesione w odpowiedzi na skargę, której treść w zasadzie dotyczy samej skargi na bezczynność, co z kolei nie jest przedmiotem niniejszego rozpoznania.
Wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 54 § 2 P.p.s.a. jest odrębną sprawą mieszczącą się w kategorii spraw wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 3 § 3 P.p.s.a.
Wniosek ten zakreśla granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a., wobec czego w sprawie niniejszej Sąd nie może badać i poddawać ocenie samej skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W pierwszej kolejności oceny wymaga możliwość zastosowania przepisu art. 55 § 1 P.p.s.a. w stosunku do przedsiębiorstwa, przeciwko któremu pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
Wskazany wyżej przepis stanowi, iż w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. nieprzekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Pełnomocnik Spółki A. trafnie wprawdzie wskazuje, iż podmiot ten nie jest organem w rozumieniu ww. przepisu, jednakże zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która w art. 21 stanowi, iż do skarg, rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.
Do podmiotów takich zaliczyć należy także przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, a to ze względu na ich funkcję w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Państwa jak i społeczeństwa, co mieści się w pojęciu zadań publicznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Stanowisko takie zajęło orzecznictwo sądowoadministracyjne (m.in. wyrok WSA z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SAB/Gd/38/13). Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Jednakże z powyższego faktu nie wynika zasadność i konieczność zastosowania wobec podmiotu, niebędącego organem w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 55 ust. 1 tej ustawy, choć oczywiście możliwości tej – w zw. z treścią art. 3 § 3 P.p.s.a. wykluczyć nie można. Zależeć to będzie od okoliczności każdej konkretnej sprawy. Należy w szczególności mieć na uwadze cel ww. przepisu. Pełni on funkcję dyscyplinującą, a także represyjną wobec każdego podmiotu, którego działanie ma być poddane kontroli sądu administracyjnego. Funkcja ta winna być realizowana w razie stwierdzenia przez sąd administracyjny, wykonujący swą kontrolną funkcję określoną we wskazanych wyżej przepisach, uporczywego lub wynikającego z zaniedbań uchylania się od poddania się tej kontroli. W niniejszej sprawie Sąd w działaniu Spółki A. takich cech się nie dopatrzył.
Jak bowiem wynika z akt tej sprawy pismem z dnia 15 czerwca 2011 r. (zatytułowanym " ", skierowanym do "Spółki B.) profesjonalny pełnomocnik skarżącej wezwał adresata tego pisma "do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia ze bezumowne korzystanie z nieruchomości" skarżącej oraz "ustanowienia na tej nieruchomości służebności przesyłu za wynagrodzeniem". W końcowej części tego pisma, zawierającej jego uzasadnienie, pełnomocnik wniósł o dokładne wskazanie wszelkich decyzji administracyjnych, z których Spółka B. wywodzi prawa do linii służącej do przesyłu energii znajdującej się na nieruchomości skarżącej oraz udostępnienie kserokopii tych decyzji w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret pierwszy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, które to żądanie stało się podstawą do wniesienia późniejszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia powyższej informacji.
Z akt sprawy wynika również, iż Spółka A., za pośrednictwem którego pełnomocnik skarżącej - zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. - przesłał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność tego podmiotu w zakresie udzielenia informacji publicznej, w terminie wskazanym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. skargi tej Sądowi nie przekazał, lecz odesłał ja adresatowi, co wynika z pisma Spółki A. z dnia 16 kwietnia 2013 r., załączonego do wniosku o wymierzenie grzywny.
Jak wyżej zaznaczono wobec treści art. 134 § 1 P.p.s.a. w niniejszym postępowaniu Sąd nie może oceniać samej skargi na bezczynność. Winien natomiast ocenić, czy zachodzą uzasadnione podstawy do wymierzenia grzywny podmiotowi, którego bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej zaskarżono skargą do sądu administracyjnego w oparciu o art. 55 § 1 P.p.s.a. Przesłanką wymierzenia takiej grzywny jest niewypełnienie przez organ swych obowiązków wynikających z wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tj. przekazania te skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu w terminie 15 dni od jej otrzymania (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.). Uwzględnienie wniosku strony skarżącej o wymierzenie tej grzywny pozostawione zostało uznaniu Sądu, który – jak stanowi wskazany wyżej przepis, "na żądanie skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Taka regulacja oznacza, iż sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej kwestii powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny i okoliczności niewypełnienia wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. obowiązku.
Zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności sprawy, a w szczególności, iż: - żądanie udzielenia informacji publicznej zawarte było w piśmie profesjonalnego pełnomocnika strony wskazującym na indywidualny interes strony skarżącej, o charakterze cywilnoprawnym, a nie na interes publiczny – co mogło wprowadzić adresata tego pisma w błąd co do rzeczywistych intencji żądającego informacji i obowiązujących go w tym zakresie procedur. Należy bowiem mieć na względzie, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 tej ustawy od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
- - w piśmie z dnia 2 listopada 2011r. (k.12 akt sądowych) Spółka A. wskazał pełnomocnikowi skarżącej jaki podmiot w strukturze przedsiebiorstwa dysponuje interesującymi go dokumentami (Dział Nieruchomości),
- - Spółka A. nie jest organem administracji publicznej lecz terenowym oddziałem podmiotu gospodarczego, nie posiadającym osobowości prawnej, ani zdolności sądowej, wskutek czego mógł nie znać procedur wynikających z ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd uznał, że nie jest zasadne wymierzenie Spółce A. grzywny w oparciu o art. 55 § 1 P.p.s.a., wobec czego wniosek skarżących w tym zakresie oddalił.
Zawarte w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny żądanie jego odrzucenia ze względu na niespełnienie wymogu z art. 52 § 1 pkt 4 P.p.s.a., uznać należy za nietrafny, bowiem przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania (por. wyrok w sprawie II SAB/Bk 2/12).
Wobec wniosku pełnomocnika Spółki A. zawartego w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny o zasądzenie od skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wyjaśnić należy, iż przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej możliwości. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 200 i nast. P.p.s.a. koszty takie mogą być zasądzone jedynie na rzecz strony skarżącej w razie uwzględnienia skargi.