Uzasadnienie
W. L. (dalej: "Wnioskodawca") w piśmie z dnia 21 czerwca 2023 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na "bezczynność" Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ") polegającą na nie przekazaniu do ww. Sądu Jego skargi z dnia 21 lipca 2022 r. na bezczynność tego organu w sprawie rozpoznania wniosku o świadczenie wychowawcze.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 26 marca 2022 r. złożył do organu, za pośrednictwem platformy elektronicznej ZUS PUE, wniosek o udzielenie świadczenia wychowawczego na córkę A. L. na okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do 30 maja 2023 r. W związku z brakiem czynności Organu Wnioskodawca złożył ponaglenie do organu wyższego stopnia, lecz mimo to Organ nadal nie podejmował żadnych czynności w sprawie. W tej sytuacji Wnioskodawca złożył do WSA w Szczecinie skargę na bezczynność ZUS, nadaną w dniu 27 lipca 2022 r., a która wpłynęła do organu w dniu 28 lipca 2022 r. Tymczasem ZUS nie przekazał skargi do rozpoznania Sądowi, zaś od dnia wpływu skargi do organu upłynęło 11 miesięcy. Stosownie zaś do art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ miał obowiązek przekazać sprawę do Sądu w terminie 30 dni, co oznacza, że od dnia 28 sierpnia 2022r. pozostaje w zwłoce co stanowi o rażącym naruszeniu prawa. W dniu 16 października 2022 r. pełnomocnik strony skierował do ZUS kolejne ponaglenie.
W dniu 12 lipca 2023 r. wpłynęła do Sądu odpowiedź Organu na wniosek o wymierzenie grzywny. ZUS podał, że pismem z dnia 21 lipca 2022 r. pełnomocnik Wnioskodawcy, za pośrednictwem ZUS Oddział w S. złożył skargę do WSA w Szczecinie na bezczynność ZUS polegającą na nierozpoznaniu Jego wniosku z dnia 26 marca 2022 r. Skarga wpłynęła do ZUS w dniu 28 lipca 2022 r., przy czym została ona mylnie zarejestrowana jako odwołanie do Prezesa Zakładu w sprawie braku rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, a w rezultacie nie została przekazana do Sądu, a sprawę (wniosek o świadczenie) rozpoznano w trybie odwoławczym.
Organ przyznał, że sprawa wszczęta wnioskiem strony z dnia 26 marca 2022 r. została zakończona uwzględnieniem tego wniosku w całości w dniu 18 sierpnia 2022 r. Niemniej faktycznie skarga Strony z dnia 21 lipca 2022 r. na bezczynność organu nie została przekazana do Sądu w terminie 30 dni, od daty wpływu, tj. do dnia 28 sierpnia 2022 r.
Jak wynika z analizy akt sprawy II SAB/Sz 106/23 skarga W. L. z dnia 21 lipca 2022 r. na bezczynność ZUS została przesłana przez organ do Sądu w dniu 14 lipca 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej: "p.p.s.a." skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów). Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 omawianej ustawy, jednakże wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006 r., Nr 6, poz. 156). Co więcej, zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a., wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Rozstrzygnięcie wniosku strony o zastosowanie sankcji przewidzianej w komentowanym przepisie powinno być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności sprawy, a zwłaszcza ustaleniem przyczyn uchybienia terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. W. Sawczyn, Środki dyscyplinowania administracji publicznej w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 204).
Ponadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 (ONSA/WSA 2010/1/2) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.
Wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Sąd wymierzając organowi grzywnę bierze pod uwagę wszelkie okoliczności danej sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zasługuje na uwzględnienie. Skarga Wnioskodawcy z dnia 21 lipca 2022 r., została bowiem przekazana do Sądu w dniu 14 lipca 2023 r., co wynika z prezentaty Biura podawczego Sądu, znajdującej się w aktach sądowych o sygn. akt II SAB/Sz 106/23 (k.7). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność wpływu tej skargi na bezczynność ZUS do organu w dniu 28 lipca 2022 r. Oznacza to, że termin do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy upływał w dniu 28 sierpnia 2022 r., co nie jest kwestionowane przez organ.
Uwzględniając okoliczności przekroczenia terminu do przekazania skargi, które przedstawił sam organ, Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 złotych. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku, a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi (około 11 miesięcy) jak też brak okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Za taką okoliczność nie można bowiem przyjąć mylnej rejestracji skargi.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.