Uzasadnienie
A. C. (dalej jako wnioskodawczyni), pismem z [...] lipca 2020 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy [...] (dalej jako Wójt) grzywny w wysokości 5.000 złotych na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z nieprzekazaniem w ustawowym terminie skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Wspomniana skarga wpłynęła do Urzędu Gminy w [...] w dniu [...] lutego 2020 r.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt zwrócił się o odstąpienie od wymierzenia grzywny lub wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia obowiązkowi przesłania skargi z uwzględnieniem okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia. Wójt zwrócił uwagę na długotrwałą chorobę pracownika odpowiedzialnego za organizację załatwiania spraw związanych z udostępnianiem informacji publicznej, wprowadzenie w kraju stanu zagrożenia epidemicznego a następnie stanu epidemii. Wskazał ponadto na organizację wyborów prezydenckich oraz zmianę kadr w sekretariacie Urzędu Gminy.
Wójt wskazał również, że A. C. nie wyczerpała dyspozycji zawartej w art. 154 § 1 p.p.s.a., ponieważ złożenie wniosku o wymierzenie grzywny nie zostało poprzedzone pisemnym wezwaniem do załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 54 § 1 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie to może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. przewiduje grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z uwagi na brak na dzień wydania niniejszego postanowienia informacji dotyczącej przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2020, Sąd wziął pod uwagę wysokość wspomnianego wynagrodzenia ogłoszonego za rok 2019.
Według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2019 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2019 r. wyniosło 4918,17 zł (M.P. z 2020 r., poz. 174).
Jak stanowi art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-prewencyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym tym przepisem (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że A. C. złożyła osobiście w Urzędzie Gminy [...] w dniu [...] lutego 2020 r. skargę na bezczynność Wójta w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co potwierdza umieszczona na skardze prezentata ww. urzędu.
Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że skargę należało przekazać do Sądu wraz z aktami sprawy najpóźniej w dniu [...] marca 2020 r., czyli z upływem 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi w tym przypadku lex specialis w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. Termin ten nie został jednakże zachowany, bowiem przedmiotowa skarga została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przekazana w dniu [...] września 2020 r.
Przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nieprzekazanie skargi ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Powołana regulacja ma charakter dyscyplinujący, represyjny oraz prewencyjny, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa (np. postanowienia NSA z 21 maja 2015 r. I OZ 426/15 i z 7 marca 2017 r. I OZK 228/06, WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r. IV SA/Po 7/14).
W rozpatrywanym przypadku przekroczenie terminu do przekazania skargi jest znaczne, wynosi bowiem niespełna sześć miesięcy. Z tych przyczyn Sąd uznał, że rozpoznawany wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Wymierzenie grzywny w kwocie 2.000 złotych jest, zdaniem Sądu, adekwatne do uchybienia, jakiego dopuścił się Wójt, nie przekazując skargi wraz z odpowiedzią na skargę jak i aktami sprawy, a nadto spełni rolę prewencyjną. W uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., (sygn. akt II GPS 3/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że taka wysokość wymierzonej grzywny będzie spełniać wszystkie wymienione powyżej funkcje, tym bardziej, że uchybienie obowiązkom zapisanym w art. 54 § 2 p.p.s.a. przez Wójta jest znaczne.
Na bieg terminu do przekazania Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę nie mógł mieć wpływu ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego, a następnie stan epidemii bowiem w rozpoznawanej sprawie przepisy ustaw "COVID-owych" nie wstrzymały terminu do przekazania skargi, albowiem nie miały one w tej sprawie zastosowania.
Wskazania wymaga, że na organie administracyjnym spoczywa obowiązek odpowiedniej organizacji pracy, obejmującej terminowość powierzonych mu zadań. Należy tak zorganizować pracę organu, by mógł on zająć stanowisko w sprawie w ustawowym terminie.
Podnoszona przez Wójta okoliczność braku złożenia przez wnioskodawczynię wezwania do załatwienia sprawy, w oparciu o przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. jest irrelewantna dla oceny dochowania przez Wójta obowiązku przekazania skargi w terminie. Innymi słowy, możliwość złożenia wniosku o wymierzenia organowi grzywny w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie, po uwzględnieniu skargi na bezczynność i zobowiązaniu organu do określonego działania jest uprawnieniem odrębnym i niezależnym od prawa strony do złożenia wniosku w wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., a więc z powodu naruszenia przez organ obowiązku określonego przepisem art. 54 § 2 p.p.s.a. A zatem argument sformułowany przez Wójta w powyższym zakresie nie może mieć wpływu na ocenę dokonaną przez Sąd w ramach rozpatrzonego w niniejszej sprawie wniosku.
Sąd, postanawiając o wysokości wymierzonej grzywny miał na uwadze czas, jaki upłynął od dnia [...] marca 2020 r. (ostatni dzień terminu na przekazanie skargi do Sądu) do dnia przekazania tej skargi wraz z aktami sprawy oraz argumentację odnotowanego braku przekazania tej skargi w ustawowym terminie. Sąd zauważa także, że orzeczona grzywna stanowić powinna należytą sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.