Uzasadnienie
J. S. po doręczeniu mu odpisu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 14 lipca 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od złożonego wniosku o wymierzenie grzywny organowi, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
We wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Z., synem, synową (W. i J. S.) oraz czwórką małoletnich wnuków. Oświadczył, że posiada dom o pow. 200 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 10,8845 ha fiz., a ponadto nie ma żadnego majątku. Podał, że z tytułu emerytury rolniczej otrzymuje 859,26 zł - podobnie jak jego żona, a syn i synowa otrzymują zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 341 zł oraz 160 zł zasiłku na trzecie i czwarte dziecko z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej.
Oświadczył, że łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.219,52 zł brutto miesięcznie.
W związku z tym, że podane w formularzu informacje nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej strony, wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie:
- - kserokopii dokumentów, z których wynika wysokość otrzymywanych emerytur rolniczych,
- - kserokopii dokumentów, z których wynika wysokość miesięcznego dochodu (brutto i netto) J. i W. S.,
- - kserokopii decyzji o przyznanych zasiłkach na dzieci J. i W. S.,
- - oświadczenia o stałych, niezbędnych kosztach utrzymania,
- - kserokopii dokumentów, poświadczających stałe koszty utrzymania domu (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp.),
- - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące,
- - oświadczenia, czy rodzina korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wezwanie J. S. wskazał, że nie ma innych źródeł utrzymania niż wskazane we wniosku, nie posiada rachunków bankowych. Podał, że rodzina utrzymuje się z jego i żony emerytur rolniczych oraz z otrzymywanych zasiłków na dzieci. Oświadczył jednocześnie, że wydaje około 400 zł miesięcznie na energię elektryczną, natomiast nie ponosi kosztów ogrzewania, bowiem syn posiada własny kawałek lasu, z którego jest pozyskiwane drewno na opał. Do pisma wnioskodawca dołączył ponadto kserokopię zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. o wysokości dochodu uzyskanego przez syna i synową w 2010 r., w kwocie 4.000 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Jedynym czynnikiem, od którego ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uzależnia możliwość przyznania wnioskującemu żądanej pomocy w ramach prawa pomocy, jest kryterium materialne.
Przyznanie tego prawa osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy zauważyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Natomiast prawo pomocy wywodzi się z tzw. prawa ubogich, dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, gdyż zwolnienie z kosztów sądowych nie prowadzi do ich zlikwidowania, a jedynie do ich przeniesienia na budżet państwa. W praktyce oznacza to, że ciężar finansowy związany z kosztami prowadzenia przez stronę postępowania przed sądem, będą musieli ponieść inni obywatele.
Jednocześnie Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Dlatego też zawsze należy ustalić, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości, a brana jest pod uwagę również sytuacja majątkowa wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Rozpoznając złożony przez J. S. wniosek, należy stwierdzić, że przedstawione przez stronę informacje nie pozwalają na stwierdzenie, że strona spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności, że na obecnym etapie postępowania koszty te to kwota 100 zł z tytułu wpisu sądowego.
Wnioskodawca nie wykonał w pełni wezwania z dnia 4 sierpnia 2011 r. i nie złożył dokumentu, na okoliczność dochodu uzyskiwanego przez syna i synową z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (ewentualnie braku dochodu). Ponadto w formularzu nie została wskazana nieruchomość leśna, posiadana przez syna, na którą powołuje się wnioskodawca w pismach z dnia 11 i 16 sierpnia 2011 r., z której jest uzyskiwane drewno na opał, nie wskazano również ewentualnych dochodów z nią związanych. Wnioskodawca nie załączył kserokopii decyzji o przyznanych zasiłkach na dzieci J. i W. S., ani dokumentów z których wynika wysokość otrzymywanych przez niego i żonę emerytur rolniczych.
J. S. oświadczył co prawda, że nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat dewizowych, ale nie podał, czy syn i synowa posiadają rachunki w bankach. Ponadto wnioskodawca nie wskazał, poza opłatą 400 zł za energię elektryczną, innych niezbędnych kosztów utrzymania, nie przedstawił też kserokopii dokumentu, z którego wynika wysokość dokonywanych opłat za prąd.
Jednocześnie należy wskazać, że każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zostać wyczerpująco uzasadniony, a powołane w nim okoliczności udokumentowane tak, aby nie było wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Brak wszystkich danych dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny nie pozwala stwierdzić w niniejszej sprawie bez żadnych wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Z tego względu na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.