Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 lipca 2019 r. F.S. (dalej: "wnioskodawca") złożył podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) wniosek o wymierzenie grzywny Fundacji [...] z siedzibą w [...] za nieprzekazanie jego skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
W związku z ustaleniem (Sądowi informacja znana z urzędu), że skarżący jest osobą małoletnią, skarżący pismem z dnia 16 września 2019 r. wezwany został do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez jego podpisanie przez przedstawiciela ustawowego (art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Wezwanie z dnia 16 września 2019 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 września 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek F.S. podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sądowi wiadome z urzędu jest, że skarżący jest osobą małoletnią. Wobec powyższego zasadnym stało się zbadanie w pierwszej kolejności, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia wniosku, czy F.S. posiada zdolność procesową tj. do podejmowania samodzielnie przed sądem administracyjnym czynności procesowych. Pełną zdolność do czynności prawnych, a więc i zdolność procesową - art. 26 § 1 p.p.s.a. - przyznaje tylko osobom fizycznym mającym pełną zdolność do czynności prawnych. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych, w myśl art. 26 § 2 p.p.s.a., ma zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. W pozostałym zakresie czynności może podejmować wyłącznie poprzez swego przedstawiciela ustawowego.
Należy wskazać, że problematyka zdolności procesowej osób mających ograniczoną zdolność do czynności prawnych była przedmiotem szerokiej analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdolność procesowa w ustawie Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ukształtowana została inaczej niż np. w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. art. 30 § 1). Jak wskazał NSA "nie odsyła ona w kwestiach owych zdolności do przepisów Kodeksu cywilnego, niemniej jednak zagadnienie to nie wywołuje sporów, choć niepodobna z tego powodu stosować tych przepisów wprost. Zdolność sądowa i zdolność procesowa oceniane poprzez pryzmat zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych uregulowanych przez przepisy prawa cywilnego oznaczałyby odpowiednio zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków oraz zdolność dokonywania swym działaniem określonych czynności w sferze procesowej. Przy czym osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych mają zdolność procesową tylko w wąskich ramach.
Zatem nie każda osoba posiadająca zdolność sądową wyposażona jest w zdolność procesową. Jednakowoż posiłkowanie się regulacjami cywilnoprawnymi może tu mieć miejsce jedynie w zakresie rozumienia tych pojęć, bo nie wyznaczają one wprost granic działania osób należących do poszczególnych kategorii. Przy czym niewłaściwe byłoby bezpośrednie przenoszenie na grunt procesowy (przed sądami administracyjnymi) uprawnień przyznanych określonym podmiotom przez cywilne prawo materialne, czyli transponowanie regulacji cywilnoprawnych do materii administracyjnoprawnej, gdyż analogia legis nie sięga tak dalece, a brak ku temu wyraźnych podstaw." (vide: Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 123/17, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Problematyka ta była również przedmiotem rozważań sądów powszechnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie: "Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych nie ma jednak zdolności procesowej w sprawach dotyczących tych czynności, których nie może samodzielnie dokonywać." (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 10 listopada 1969 r., sygn. III CZP 56/69, OSNC z 1970 r., nr 7-8, poz. 118, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. III AUa 951/14, LEX nr 1711528).
Zdolność procesową w danej sprawie sądowoadministracyjnej należy rozpatrywać w kontekście możliwości wyprowadzenia jej ze zdolności do dokonania konkretnej czynności prawnej, której sprawa dotyczy, czy z której się wywodzi. Konieczne jest ustalenie jej na podstawie mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 2010r., sygn. akt II CSK 323/09 (LEX nr 602680), "tylko przepis prawa materialnego, stanowiącego podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony; pojęcie strony jest pojęciem materialnoprawnym, a nie procesowym, przeto o tym czy dany podmiot jest stroną postępowania [cywilnego...] przesądzają przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym.".
W niniejszej sprawie, w związku ze złożeniem przez małoletniego F.S. wniosku o wymierzenie Fundacji [...] grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, zagadnienie zdolności procesowej wnioskodawcy należy rozpatrywać na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Rozpatrujący niniejszy wniosek Sąd, podziela wyrażone w doktrynie stanowisko opowiadające się za prymatem zasad, do których należy działanie małoletnich poprzez ich przedstawicieli, bo samodzielność jest wyjątkiem, który nie ma oparcia prawnego (tak np. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska: "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz.", wyd. Wolter Kluwer 2016 r., str. 66, P. Szustakiewicz w: Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. Warszawa 2015 r., str. 23-24, P. Sitniewski w: Ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Komentarz. Wrocław 2011r., str. 23). Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że uprawnienie do uzyskania informacji publicznej nie jest równoznaczne z możnością osobistego jej żądania, a to nie jest tożsame z możliwością osobistego dokonywania czynności procesowych przez wojewódzkim sądem administracyjnym przez osobę małoletnią.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że sprawie nie mógł zostać nadany bieg bez wezwania przedstawicieli ustawowych F.S. do złożenia oświadczenia w przedmiocie podtrzymania wniosku i jego podpisania. Niezbędne do tego było uprzednie ustalenie tych osób. Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia 12 września 2019 r., wnioskodawca został wezwany do podpisania wniosku przez przedstawiciela ustawowego, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. Korespondencja zawierająca wezwanie została prawidłowo doręczona wnioskodawcy. Pomimo prawidłowego doręczenia skarżącemu wezwania z dnia 16 września 2019 r. wniosek nie został podpisany przez przedstawiciela ustawowego wnioskodawcy.
Zatem wniosek o wymierzenie organowi grzywny należało, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., odrzucić jako niedopuszczalny – złożony przez osobę niemającą zdolności procesowej, za którą nie działa jego przedstawiciel ustawowy.
Jak podkreśla się ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "czynności podejmowane przez stronę niemającą zdolności procesowej (...) nie mogą wywołać skutku w postaci merytorycznego rozpoznania przez sąd zgłoszonych przez nią wniosków i środków odwoławczych." (za: Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2005 r. sygn. akt II OZ 636/05, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dlatego też, w związku z powyższym, wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny podlega odrzuceniu, a wszystkie złożone przez niego w niniejszej sprawie wnioski, jako pochodzące od podmiotu nieposiadającego pełnej zdolności do czynności prawnych, za którego nie działa przedstawiciel ustawowy, a zatem nieposiadającego zdolności procesowej, pozostawione zostaną w aktach sprawy bez nadawania im biegu.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.