Uzasadnienie
W dniu (...) lutego 2020 r. (data wygenerowania wniosku złożonego za pośrednictwem platformy ePUAP) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek R... z siedzibą w L. (zwana dalej: skarżąca), o wymierzenie Dyrektorowi (...) Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w W. (zwany dalej: organ) grzywny w kwocie 300 zł za nieprzekazanie skargi z dnia (...) grudnia 2019 r. (na bezczynność w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Skarżąca wniosła nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wpis sądowy od przedmiotowego wniosku skarżąca uiściła w dniu 21 lutego 2020 r. (k. 28 akt sądowych).
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny oraz o oddalenie wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Organ podał, iż przedmiotowy wniosek jest niezasadny, ponieważ skarżąca nie doręczyła mu skutecznie wniosku z dnia (...) grudnia 2019 r. o udzielenie informacji publicznej, a także skargi z dnia (...) grudnia 2019 r. na bezczynność.
O złożonym wniosku i skardze na bezczynność organ dowiedział się z treści wniosku o wymierzenie grzywny, który został skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie przekazany organowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Postępowanie sądowoadministracyjne ma charakter skargowy. Do jego wszczęcia konieczna jest inicjatywa uprawnionego podmiotu, który określają przepisy art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325. zm., zwana dalej: p.p.s.a.). Podmiot taki, aby miał zdolność występowania w charakterze strony w postępowaniu sądowym, musi posiadać zdolność sądową i procesową.
Zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Wyjaśnienia wymaga, że w rozumieniu art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądowa to zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 26 § 1 p.p.s.a. zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 p.p.s.a. Konsekwencją powyższego jest wymóg zachowania zdolności prawnej i jej atrybutu – zdolności sądowej przez taki podmiot, bowiem z brakiem zdolności prawnej osoby fizycznej nierozerwalnie łączy się brak zdolności sądowej (procesowej), który jest brakiem nieusuwalnym.
Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują w postępowaniu czynności przez swe organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (art. 28 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.
Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin, stosownie do art. 31 § 1 p.p.s.a. Jeżeli braków takich uzupełnić nie można, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.
Zgodnie z treścią art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej otrzymania. Według art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. W razie niezastosowania się przez organ administracji publicznej do wskazanego obowiązku, sąd na podstawie art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej, przy czym – jak postanowiono w § 2 tego artykułu, z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak ten nie zostanie uzupełniony.
W niniejszej sprawie wniosek w imieniu skarżącej podpisał F. S..
Sądowi z urzędu znana jest okoliczność - odpis z Krajowego Rejestru Sądowego o numerze (...) – dla spółki jawnej R... – złożony w sprawie II SAB 50/20, że wspólnikiem ww. podmiotu są skarżąca oraz R... i W..., zaś prokurentem ww. podmiotu jest F. S..
Sądowi z urzędu znany jest także fakt, że wskazane w KRS spółki R... i W..., są to spółki założone w Wielkiej Brytanii przez F. S. (według obowiązujących w tym kraju przepisów), jedynego ich wspólnika, i przez niego (wyłącznie) reprezentowane.
F. S. jest osobą małoletnią, albowiem urodzony został w dniu 16 października 2002 r., PESEL został podany we wniosku (k. 5 akt sądowych – weryfikacja podpisu).
Zgodnie z treścią art. 1092 § 2 k.c. prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Z powyższego wynika zatem, że spośród osób fizycznych prokurentem może być wyłącznie ta, która ma pełną zdolność do czynności prawnych, a więc jest pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona. Prokurentem nie może być osoba fizyczna nie mająca w ogóle zdolności do czynności prawnych, ani (inaczej aniżeli w przypadku "zwykłego" pełnomocnika), osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
Braku zdolności do czynności prawnych prokurenta nie da się uzupełnić tak długo, jak długo jest małoletni. Jednocześnie wszystkie założone przez niego spółki są spółkami jednoosobowymi, z udziałami należącymi wyłącznie do wskazanego wyżej małoletniego lub tworzonych przez niego spółek.
W opisanej sytuacji prawnej i faktycznej, złożony w niniejszej sprawie wniosek dotknięty jest brakiem, który ma charakter pierwotny i nieusuwalny. Brak zdolności do czynności prawnych prokurenta skarżącej, przy jednoczesnej niemożliwości usunięcia tego braku, gdyż wszystkie spółki będące wzajemnie swoimi wspólnikami zostały utworzone przez osobę nie posiadającą zdolności procesowej, skutkuje koniecznością odrzucenia wniosku jako niedopuszczalnego z powodu nieusuwalnego braku zdolności procesowej.
Warto dodać w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej może złożyć wyłącznie osoba pełnoletnia. W postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2017 r., I OSK 672/17, NSA podkreślił nadto, że osoby małoletnie nie mają uprawnienia do samodzielnego dokonywania czynności również w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym tego przedmiotu. Pogląd ten ma uzasadnienie w specyfice postępowania przed sądami administracyjnymi, które są sądami prawa. Prawo do uzyskania informacji publicznej - jakkolwiek szerokie - nie ma charakteru prawa absolutnego. Nie rozciąga się na wszelkie uprawnienia procesowe, zwłaszcza gdy są one regulowane szczególnymi przepisami, a ograniczenia w tym obszarze nie stanowią zawężenia tego prawa i gwarancji jego realnej realizacji. Nie są to prawa nieograniczone, zwłaszcza na gruncie procesowym, na którym obowiązują szczególne rygory.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 w związku z art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu wniosku (w pkt 1 postanowienia). O zwrocie uiszczonego wpisu od wniosku, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (w pkt 2 postanowienia).