Uzasadnienie
Skarżący wraz z wniesieniem skargi zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, nie posiadają nikogo na utrzymaniu. Jego rodzina osiąga dochód z umowy o pracę małżonki wysokości 4791,60 zł i dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości deklarowanej 400 zł miesięcznie. Podał wnioskodawca, że posiada jedynie dom o pow. 250 m2 i wartości 400 tys. zł oraz nieruchomość rolną o pow. 18,5 ha. Nie zgromadził żadnych oszczędności. Posiada samochód VW Golf rok. prod. 2015 o wartości 25 tys. zł. Oświadczył również, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1800 zł miesięcznie.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy procesowej).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób, które ze względu na okoliczności życiowe nie są w stanie ponosić kosztów sądowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że wnioskodawca ze względu na swój stan majątkowy i sytuację życiową nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Zdaniem starszego referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, celem samodzielnego poniesienia kosztów prowadzonej sprawy sądowej.
Przechodząc do rozważań nad zasadnością przyznania stronie prawa pomocy należało stwierdzić, że wyżej powołane unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej.
Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.
W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w jej toku wnioskodawca złożył oświadczenie o wysokości dochodów i posiadanym majątku pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1950 ze zm.), mimo to oświadczył nieprawdę, gdyż nie ujawnił pełnienia funkcji prezesa zarządu w Stowarzyszeniu, jak również pełnienia funkcji samoistnego prokurenta w A Sp. z O.O. z siedzibą w W. Nie wykazał także wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów. Niewątpliwie wnioskodawca zaniżył swoje dochody.
W ocenie referendarza wobec uzyskiwania dochodów przez wnioskodawcę i jego małżonkę na poziomie ponad 5 tys. zł oraz nieposiadania nikogo na utrzymaniu jest wnioskodawca w stanie ponieść wszelkie koszty zainicjowanego przez siebie postępowania przed tutejszym sądem, jak również ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru.
W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.