Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 2 marca 2022 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek E. S. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu zostało wskazane, że pismem starszego referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2022 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, wypełnienie i podpisanie – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismo to wraz z obowiązującym drukiem formularza PPF zostało doręczone w dniu 7 lutego 2022 r.
Jak podkreślił referendarz, strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wezwanie.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2022 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od zarządzenia z dnia 2 marca 2022 r. W treści pisma zawarte było jedynie oświadczenie o wniesieniu sprzeciwu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone zarządzenie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Dodania wymaga, że konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, iż orzeczenie sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Sąd nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego. W realiach niniejszej sprawy skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na wymaganym formularzu obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pomimo że wraz z pismem starszego referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2022 r. przesłano stronie urzędowy formularz PPF w celu jego wypełnienia, podpisania i przesłania do Sądu w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Niniejsze pismo wraz z drukiem formularza PPF zostało stronie doręczone w dniu 7 lutego 2022 r. Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na wymaganym urzędowym formularzu, upłynął bezskutecznie w poniedziałek 14 lutego 2022 r.
Niezłożenie wniosku na urzędowym formularzu bądź złożenie go w sposób nieprawidłowy stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 p.p.s.a. w zw. z art. 257 p.p.s.a. (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS1/08). Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.) a wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.). Co istotne, niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu.
Niedopuszczalne jest bowiem merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeśli nie została zachowana przewidziana ustawą szczególna forma jego złożenia, tj. na urzędowym formularzu PPF. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., II GZ 149/14). Wniosek zawierający braki formalne, które nie zostały uzupełnione w terminie nie mógł skutecznie wszcząć postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy.
Referendarz słusznie więc przyjął, że strona skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu, co z kolei skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, zgodnie z art. 257 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego.