Orzeczenie SN z 21 kwietnia 1994 r., III ARN 19/94

Sprawa

sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Państwowego (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie ustalenia odsetek za zwłokę od nieterminowych wpłat dywidendy w 1992 r.

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu dnia 4 sierpnia 1992 r. SA/Wr 636/92 oddala rewizję nadzwyczajną.

Teza

Weryfikacja rocznego bilansu przedsiębiorstwa państwowego jest jednym z elementów procedury ustalania zobowiązania przedsiębiorstwa z tytułu należnej Skarbowi Państwa dywidendy ustalonej w art. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 3 poz. 10 ze zm./, jeżeli wpłata tej dywidendy następuje w terminie określonym w par. 2 ust. 3 zarządzeniu nr 17 Ministra Finansów z dnia 2 marca 1990 r. w sprawie trybu i terminów wpłacania dywidendy przez przedsiębiorstwa państwowe /Dz.Urz. MF nr 3 poz. 10/.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Rozstrzygnięcie spornego - na tle rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości - zagadnienia prawnego dotyczącego dywidendy musi brać pod uwagę przede wszystkim stan regulacji prawnej wynikający z powołanej w rewizji nadzwyczajnej ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych. Stosownie bowiem do art. 9 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo państwowe przekazuje Skarbowi Państwa dywidendę na zasadach określonych w tej ustawie. Ograniczając się do zasad niezbędnych dla wyjaśnienia przedmiotowego problemu, trzeba wskazać na przepisy rozdziału 4 ustawy dotyczące rachunkowości z których wynika, że po pierwsze - przedsiębiorstwo jest zobowiązane do prowadzenia prawidłowej, rzetelnej i bieżącej rachunkowości, dostosowanej do przedmiotu jego działalności oraz po drugie - że roczny bilans i wykazany w nim wynik finansowy przedsiębiorstwa podlegają weryfikacji m.in. w celu: "ustalenia podstaw do wydzielenia dywidendy" /art. 17 i art. 18 ust. 1 pkt 2/.

Weryfikacja rocznego bilansu jest elementem procedury ustalania zobowiązania przedsiębiorstwa z tytułu należnej Skarbowi Państwa dywidendy, co wyraźnie zostało skonkretyzowane w wykonawczym do ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych /art. 15 ust. 2/, powołanym wyżej, zarządzeniu nr 17 Ministra Finansów. Zgodnie ze wskazanym upoważnieniem ustawowym do określenia trybu i terminów wpłacania dywidendy, Minister Finansów w par. 2 ust. 3 powołanego zarządzenia określił, że jeżeli na skutek weryfikacji bilansu dokonana zostanie zmiana wysokości należnej dywidendy za poprzedni rok podatkowy, przedsiębiorstwo obowiązane jest do wpłacenia powstałej różnicy w terminie 10 dni od dnia zweryfikowania bilansu. Wobec takiego ukształtowania, w przepisach zawartych w ustawie o gospodarce finansowej przedsiębiorstw finansowych i akcie do tej ustawy wykonawczym, trybu i terminu wpłacenia dywidendy, brak jest podstawy do kwalifikowania dywidendy uiszczonej, zgodnie z tymi przepisami, jako zaległości w rozumieniu art. 20 ustawy z dnia 19 grudnia 1990 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

W takim bowiem przypadku nie zachodzi przesłanka zaległości, jaką jest nie uiszczenie należności w terminie płatności /art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Nie sposób zrozumieć, wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych w sprawach poboru dywidendy jako podstawy do zastosowania tych przepisów, niezależnie, a nawet sprzecznie ze szczególną regulacją prawną odnoszącą się bezpośrednio do dywidendy, w tym do trybu i terminu jej wpłacenia. Ocena zasadności z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa przedmiotowego uregulowania dotyczącego trybu i terminu wpłacenia przez przedsiębiorstwa państwowe dywidendy wykracza poza kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do badania zgodności decyzji administracyjnych z prawem. Z powyższych przyczyn, wobec braku podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku /art. 421 par. 1 i par. 2 Kpc/ Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.